فرارو- افشاگری مدیر پیشین شرکت بازرگانی نفت درباره بازنگرداندن 11 میلیارد دلار پول نفت ایران از سوی شبکه تراستی ها تا بهمن 1402، یک بار دیگر توجه ها را به سیستم دور زدن تحریم ها جلب کرده است.

به گزارش فرارو، علی اکبر پورابراهیم، مدیرعامل اسبق شرکت بازرگانی نفت ایران (نیکو)، در گفت وگویی که با ایلنا داشت، به این موضوع پرداخت که حداقل از بهمن 1402 مشخص شده است 11 میلیارد دلار پول حاصل از فروش نفت به کشور بازنگشته است. تراستی ها در واقع واسطه هایی هستند که به دلیل اعمال تحریم های بانکی سنگین علیه ایران، درآمد حاصل از صادرات و فروش غیررسمی نفت به کشورهای دیگر (بیشتر چین) را به داخل کشور منتقل می کنند.

این مدیر پیشین وزارت نفت می گوید سه گروه تراستی در حال حاضر وجود دارند؛ تراستی هایی که خریدار نفت هستند و پول آن را به کشور برنگردانده اند، آن هایی که پول را دریافت کرده و به حساب های دیگر منتقل می کنند و شاید در این حساب ها سوءاستفاده ای اتفاق افتاده باشد که به زعم پورابراهیم، تراستی هایی که پول نفت را تحویل نداده اند اغلب از دسته دوم هستند. دسته سوم هم تراستی هایی هستند که خالی خوانی می کنند؛ یعنی به دروغ می گویند پول نفت وصول و منتقل شده اما هیچ پولی وصول نشده است. در این فرایند عملاً خریدار نفت با تراستی بانکی با هم تبانی می کنند و خریدار نفت از تراستی بانکی می خواهد که به دروغ تأییدیه انتقال پول را بدهد، اما پول نفت را یک تا دو ماه بعد به تراستی بانک تحویل دهد و از این مدت زمان تأخیر در تحویل پول نفت، درصدی از سود بین طرفین تقسیم می شود.

دو نکته در این مصاحبه وجود دارد که در صورت صحت، قابل تأمل است. نکته نخست این است که پورابراهیم می گوید در دولت حسن روحانی، تراستی ها توسط وزارت نفت ایجاد شده و تحت کنترل این وزارتخانه بودند. اما در دولت سیزدهم وزارت نفت را مجبور کردند که این تراستی های خود را تعطیل کند و تراستی های بانکی را ایجاد کردند و اعلام شد که وزارت نفت از این پس باید پول نفت را از این حساب ها دریافت کند. این تراستی ها هم زیر نظر بانک های تجاری کشور بودند که زیر نظر بانک مرکزی فعالیت می کردند. تراستی هایی که نه تضامین درستی از آن ها دریافت شده و نه تعهدات خود را به درستی انجام داده اند.

دومین نکته این است که نمی دانیم روش ایجادشده در دولت سیزدهم، در دولت مسعود پزشکیان هم ادامه پیدا کرده یا تغییر داده شده است. در حال حاضر بر اساس آمارهای اعلام شده از سوی مقامات رسمی، در دولت چهاردهم نیز حداقل 8 میلیارد دلار پول نفت به کشور برنگشته است. توجه به این نکته اهمیت دارد که با توجه به تحریم های بانکی ایران، حوزه های مختلف صادراتی با موضوع عدم بازگشت ارز به کشور مواجه هستند که اعداد و ارقام مختلفی درباره آن ها مطرح می شود؛ موضوعی که کارشناسان اقتصادی بارها در مصاحبه های خود اعلام کرده اند ریشه رخ دادن آن، فسادهای ناشی از سازوکارهای دور زدن تحریم است. نام فرزندان و وابستگان مسئولان فعلی و سابق کشور نیز در میان افراد این شبکه وجود دارد. این موضوع نیز قابل توجه است که بخشی از آمارها و اظهارات نشان می دهد قسمتی از بازنگرداندن پول ارز به کشور، به زمان روحانی نیز برمی گردد.

کارشناسان اقتصادی می گویند کمبود ارز در کشور، یکی از چند دلیل سقوط روزانه ارزش پول ملی و دامن زدن به بحران اقتصادی است. چندی پیش مهدی خراتیان، یکی از تحلیلگران حوزه سیاست خارجی، از تعبیر عملیات پیجرهای لبنان برای تشبیه آنچه تراستی ها در ایران رقم زده اند استفاده کرد؛ عملیاتی طراحی شده از سوی سرویس اطلاعات خارجی اسراییل (موساد) که سال گذشته انجام شد. با توجه به آنچه تراستی ها در ایران به وجود آورده اند، این سؤال وجود دارد که آیا ما در حال حاضر با نفوذ و اقدام خارجی سرویس های اطلاعاتی خارجی مواجه هستیم یا صرفاً یک فساد مالی میلیارددلاری دیگر اتفاق افتاده است؟