فرارو-رایزنی عباس عراقچی با گروسی و پس از آن برگزاری دومین دور مذاکرات جدید ایران و آمریکا در ژنو، با گمانه زنی هایی در خصوص نوع موفقیت یا عدم اقبال مذاکرات همراه شده است. رسانه های عبری مدعی شده اند مذاکرات رضایت بخش نبوده اما وزیر امور خارجه ایران در این زمینه با ادبیاتی صحبت کرده که از دید تحلیلگران سیاست خارجه مثبت ارزیابی می شود.

به گزارش فرارو، بر اساس آن چه عراقچی توضیح داده قرار است دوطرف روی متن های توافق احتمالی کار انجام دهند و متن ها را تبادل کنند و سپس تاریخ دیگری برای دور سوم مذاکرات در نظر بگیرند.با توجه به این شرایط پرسشهایی مطرح است از جمله این که اگر گام نخست مذاکرات را طی کنیم دو موضوع مورد مناقشه دیگر شامل مسائل موشکی و منطقه ای چه خواهد شد و آیا با توجه به ادعاهای منباع عبری، خطر جنگ هنوز پررنگ است؟

جلال ساداتیان، دیپلمات پیشین ایران در انگلستان و تحلیلگر حوزه سیاست خارجی در گفتگو با فرارو به بررسی این موارد پرداخته است:

جلال ساداتیان به فرارو گفت: به نظر می رسد روند مذاکرات میان ایران و ایالات متحده آمریکا به نقطه ای رسیده است که در کلیات بسته ای جامع به تفاهم رسیده اند. این بسته جامع موضوعات متعددی از جمله موضوعات مرتبط با تحریم ها و اقتصاد را در برمی گیرد و در واقع شبیه یه یک بسته بسیار منسجم برای مدیریت بحران تشکیل شده است. اما همان گونه که در روندهای مشابه نیز مشاهده شده است، توافق بر سر کلیات نیز بسیار دشوار است. زمانی که متن توافق احتمالی، به مرحله تنظیم می رسد، دقت بسیار بالایی لازم دارد. هر بند از توافق باید روشن و بدون ابهام باشد. بر همین اساس، هم گفته شده است که هر یک از طرفین به کشور خود بازگردند و برداشت های خود از مذاکرات را بررسی کرده و جزییات و خواست های خود از توافقات را مکتوب کنند و سپس این اسناد را برای دور سوم مذاکرات ارائه کنند. در واقع، اکنون مرحله ای آغاز شده است که می توان آن را هماهنگ سازی برداشت ها بنامیم؛ مرحله ای که گاهی حتی از چانه زنی اصلی نیز شخت تر است، زیرا هر یک از طرفین تلاش خواهد کرد برداشت خود را تثبیت کند.

وی افزود: در برخی از موضوعات، اجزای اصلی شکل گرفته و حتی خطوطی نسبتاً مشخص نیز ترسیم شده است. برای نمونه، یکی از محورهای اصلی مورد بحث، نحوه و بازه زمانی غنی سازی در ایران است. در این مرحله بررسی می شود که این فعالیت ها در چه حد و شکلی ادامه پیدا می کند تا از یکسو نگرانی های طرف مقابل کاهش داده شود و از سوی دیگر، ایران بتواند راهبرد و امنیت خود را از دست ندهد. همچنین موضوع ورود و فعالیت بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی در ایران یکی دیگر از توافقات اولیه بوده است. روشن است که این حوزه ها حساس ترین بخش های پرونده هسته ای ایران خواهند بود و هر گونه سوء تفاهم یا ابهام در آن ها می تواند باعث شود که کل توافق با خطر مواجه شود.

دیپلمات پیشین ایران در انگلستان در ادامه گفت: هنوز از عمق مذاکرات اطلاعات دقیقی در دست نیست اما نشانه هایی که از بیرون دریافت می شوند، می توانند این تحلیل را تایید کنند که مسیری که طی می شود نسبتاً مثبت است. واکنش های تند و عصبی برخی مقامات اسراییلی و مطالب منتشر شده در رسانه های عبری در این زمینه نشان می دهد که اتفاقا مسیر مذاکرات بد پیش نمی رود. زمانی که رسانه های اسراییلی به صورت یکپارچه به مذاکره حمله می کنند و از امتیازدهی خطرناک یا توافق پشت پرده سخن می گویند، دقیقاً به این معناست که روند گفت وگوها خوب پیش می رود. اگر مذاکرات بی ثمر یا بی نتیجه بود، چنین حمله های عصبی و هشدارهای امنیتی مطرح نمی شد. این واکنش ها در واقع انعکاس نگرانی ها از ایجاد یک مسیر جدید میان تهران و واشنگتن است. مسیری که ممکن است فشارهای مالی و تنش افزایی مستمر را که سال ها در منطقه تحمیل شده بود، کاهش دهد یا تصمیم سازی را از دست اسراییل خارج کند. به بیان ساده تر، خشم تل آویو نشان دهنده آن است که گفت وگوها رو به جلو حرکت کرده اند، نه این که در جا زده است.

وی افزود: در سطح منطقه ای شاهد شکل گیری نوعی طناب کشی هستیم که یک سوی آن اسراییل و لابی های قدرتمندش در ایالات متحده قرار دارد و در طرف دیگر آن، کشورهای عربی و همسایگان ایران قرار دارند که از تحولات منطقه ای تأثیر مستقیم می پذیرند. اسراییلی ها معتقدند که ایران اکنون کاملا در موضع ضعیف قرار دارد و این مقطع بهترین زمان برای فشار نظامی یا سیاسی بر تهران است تا ضربه نهایی را وارد کنند. اما کشورهای عرب، از جمله برخی از دولت هایی که حتی روابط رسمی با اسراییل دارند، بر این باورند که اگر ایران در منطقه شکست بخورد، دست بالا به طور کامل به اسراییل منتقل می شود و این کشور قادر خواهد بود خواسته های خود را به سایر دولت های منطقه تحمیل کند. حتی امارات متحده عربی که به سمت عادی سازی روابط خود با اسراییل حرکت کرده نیز همین اعتقاد را دارد که یک اسراییل بدون رقیب می تواند خطری بزرگ برای ثبات منطقه باشد و ممکن است در بلندمدت، تبعاتی سنگین ایجاد کند.

این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی در ادامه گفت: طی سالهای اخیر، هر بار امکان گفتگو وجود داشته، ایران تلاش کرده است تنش ها را کاهش دهد. اکنون نیز چنین فرصتی در حال شکل گیری است و طبیعی است که این روند با مخالفت های ناشی از جریان هایی روبه رو شود که حیات شان به استمرار تنش گره خورده باشد. لابی های اسراییلی در آمریکا سال هاست تلاش می کنند شکل گیری هر نوع تفاهم میان تهران و واشنگتن را از مسیر اصلی خارج کنند و امروز نیز همان مسیر را ادامه می دهند.