فرارو- با پایان دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا که روز سه شنبه در ژنو سوییس برگزار شد، بار دیگر مسأله غنی سازی به یکی از محورهای اصلی هرگونه توافق احتمالی میان دو کشور تبدیل شده است؛ موضوعی که در دور پیشین گفت وگوها نیز به گره اصلی اختلافات بدل شده بود.

به گزارش فرارو، در دور قبلی مذاکرات که پنج دور آن در بهار سال جاری برگزار شد و در نهایت با حمله اسراییل و سپس آمریکا در جریان جنگ 12 روزه نیمه تمام ماند، اختلاف بر سر به رسمیت شناختن حق غنی سازی ایران یکی از مهم ترین موانع دستیابی به توافق بود.

در آن مقطع، اظهارات متناقض مقام های آمریکایی درباره حق غنی سازی ایران فضای مذاکرات را با ابهام مواجه کرد. استیو ویتکاف، نماینده ترامپ، در ابتدا در گفت وگو با شبکه فاکس نیوز اعلام کرد ایران نیازی به غنی سازی بیش از 3.7 درصد ندارد؛ موضعی که برخی آن را به معنای پذیرش ضمنی غنی سازی در سطوح پایین تفسیر کردند.

اما او اندکی بعد در مصاحبه ای با بریتبارت نیوز تأکید کرد که موضع آمریکا دارای خط قرمز است و هیچ برنامه غنی سازی در ایران نباید باقی بماند و تأسیسات نطنز، فردو و اصفهان باید به طور کامل تعطیل شوند؛ موضعی که عملاً بر غنی سازی صفر درصدی تأکید داشت و فاصله دو طرف را آشکار کرد.

اکنون و با گذشت حدود هشت ماه از آن دور از گفت وگوها، مسأله غنی سازی همچنان در کانون مذاکرات قرار دارد. اگرچه جزییات رسمی از محتوای جلسات اخیر منتشر نشده، اما گزارش رسانه های غربی نشان می دهد پیشنهادهای رد و بدل شده همچنان بر چگونگی ادامه یا توقف غنی سازی متمرکز است.

روزنامه وال استریت ژورنال پس از پایان دور دوم مذاکرات مدعی شد تهران آمادگی دارد بخشی از اورانیوم با غنای بالا را به کشورهایی مانند روسیه منتقل کرده و حتی تا سه سال غنی سازی را متوقف کند. با این حال، این روزنامه تأکید کرد چنین پیشنهادی همچنان با خواسته غرب برای توقف کامل غنی سازی فاصله دارد.

در همین حال، نیویورک تایمز نیز گزارش داد غنی سازی یکی از موضوعات محوری مذاکرات بوده و به نقل از منابع ایرانی نوشت تهران آمادگی دارد برای سه تا پنج سال غنی سازی را تعلیق کند؛ زمانی که می تواند دوره ریاست جمهوری ترامپ را پوشش دهد. این روزنامه همچنین مدعی شد ایران پیشنهاد داده پس از این دوره به یک کنسرسیوم منطقه ای برای غنی سازی غیرنظامی بپیوندد و ذخایر اورانیوم خود را با حضور بازرسان بین المللی در داخل کشور رقیق کند.

مرور این گزارش ها نشان می دهد ایران در برابر فشار آمریکا و اسراییل برای غنی سازی صفر ، بر حفظ اصل حق غنی سازی پافشاری دارد؛ اما همزمان برای رسیدن به توافق، آمادگی بررسی تعلیق محدود و موقت را دارد.

مواضع رسمی مقام های ایرانی نیز تا حدی با این روایت ها همخوانی دارد. علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، پیش از برگزاری دور دوم مذاکرات در گفت وگو با الجزیره در واکنش به ایده غنی سازی صفر درصدی گفت: معنی ندارد به کشوری که فناوری دارد بگوییم صفر داشته باشد. ما غنی سازی را برای نیازهای واقعی انجام می دهیم. او با اشاره به نیاز رآکتور تهران به اورانیوم 20 درصدی برای تولید داروهای بیماران سرطانی، تأکید کرد این فعالیت ها تحت نظارت آژانس قابل بررسی است.

همچنین مجید تخت روانچی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در گفت وگو با بی بی سی تصریح کرد موضوع غنی سازی صفر از نظر تهران اساساً روی میز مذاکره نیست.

با این حال، آن گونه که رسانه هایی چون نیویورک تایمز و آکسیوس گزارش داده اند، تهران قرار است طی دو هفته آینده پیشنهاد مکتوب و تفصیلی خود را برای کاهش شکاف های موجود ارائه کند. از این رو باید دید آیا در دور بعدی مذاکرات، مسأله غنی سازی و اختلاف بر سر به رسمیت شناختن آن به نقطه تفاهم خواهد رسید یا همچنان به عنوان گره اصلی توافق احتمالی باقی خواهد ماند.