فرارو- توماس فریدمن، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل و ستون نویس روزنامه نیویورک تایمز.

به نقل از روزنامه نیویورک تایمز، بیایید تعارف را کنار بگذاریم: دولت راست گرای افراطی اسراییل به رهبری نخست وزیر بنیامین نتانیاهو عملاً در چشم آمریکا نگاه می کند و خلاف واقع را حقیقت جلوه می دهد. باران نمی بارد؛ اما بی بی وانمود می کند که می بارد. او هم رییس جمهور ترامپ را بازی می دهد و هم یهودیان آمریکا را ساده لوح می پندارد. و اگر ایالات متحده اجازه دهد این رفتار بی هزینه بماند، آن گاه این ما هستیم که ساده لوح خواهیم بود.

بنیامین نتانیاهو در حالی که توجه ترامپ را بر تهدید موشکی و هسته ای ایران متمرکز نگه می دارد اما در بنیان، منافع گسترده تر آمریکا در خاورمیانه را تهدید می کند و علاوه بر این، امنیت یهودیان در سراسر جهان را نیز به مخاطره می اندازد. این تهدید چگونه خود را نشان می دهد؟ روشن تر و قابل فهم تر از آن چه ایهود اولمرت، نخست وزیر پیشین اسراییل بیان کرده، نمی توان آن را توضیح داد.

او در مقاله ای که همین ماه در روزنامه هاآرتص منتشر کرد، نوشت: تلاشی خشونت آمیز و مجرمانه برای پاکسازی قومی سرزمین هایی در کرانه باختری در جریان است. به گفته او، گروه هایی از شهرک نشینان مسلح، فلسطینیان ساکن آن مناطق را تعقیب می کنند، به آنان آسیب می زنند، مجروح می کنند و حتی می کشند. این یورش ها شامل به آتش کشیدن باغ های زیتون، خانه ها و خودروها، ورود اجباری به منازل و ضرب وشتم افراد می شود. او ادامه داد: آشوبگران، تروریست های یهودی، با نفرت و خشونت به فلسطینیان هجوم می برند با یک هدف مشخص: وادار کردن آنان به ترک خانه هایشان. همه این اقدامات با این امید انجام می شود که زمین برای اسکان یهودیان آماده شود و رؤیای الحاق تمامی سرزمین ها محقق گردد.

شتاب گرفتن تلاش های اسراییل برای الحاق کرانه باختری و ماندگاری دائمی در غزه و محروم کردن فلسطینیان از حقوق سیاسی در هر دو منطقه از نظر اخلاقی به همان اندازه بی پروا و از نظر جمعیتی به همان اندازه دیوانه وار است که اگر ایالات متحده تصمیم بگیرد مکزیک را ضمیمه خاک خود کند. اگر قرار بود تنها اسراییلی ها از این خیال خام آسیب ببینند؛ خیالی که بر اساس آن حدود هفت میلیون یهودی اسراییلی بتوانند برای همیشه بر حدود هفت میلیون عرب فلسطینی سلطه داشته باشند شاید وسوسه می شدم بگویم اگر رهبران اسراییل می خواهند دست به خودکشی ملی بزنند، من نمی توانم مانعشان شوم.

اما پیامدهای این روند تنها به اسراییل محدود نخواهد ماند. به باور من، این پروژه که با انگیزه ای آخرالزمانی و ایدئولوژیک دنبال می شود، اسراییل امروز را به گونه ای دائمی با آفریقای جنوبی دوران آپارتاید همسان خواهد کرد و تبعاتی به شدت زیان بار برای منافع آمریکا و نیز برای منافع و امنیت یهودیان در سراسر جهان بر جای خواهد گذاشت.

اگر دولت بنیامین نتانیاهو بر همین مسیر باقی بماند، نهادهای یهودی در نقاط مختلف جهان از هم گسیخته خواهد شد؛ زیرا اعضای دیاسپورای یهودی ناچار خواهند شد میان حمایت از اسراییلی شبیه به آپارتاید یا ایستادن در برابر آن یکی را برگزینند. علاوه بر این، روندی که با ویرانی گسترده غزه به دست اسراییل آغاز شد شتاب بیشتری خواهد گرفت؛ روندی که در آن شمار فزاینده ای از دموکرات ها و جمهوری خواهان جوان در آمریکا از اسراییل روی گردان می شوند و در حاشیه های افراطی تر، حتی نگاه منفی تری نسبت به یهودیان به طور کلی شکل می گیرد.

پدران و مادران یهودی در سراسر جهان به زودی در موقعیتی قرار خواهند گرفت که هرگز تصورش را نمی کردند: تماشای آن که فرزندان و نوه هایشان می آموزند یهودی بودن در جهانی که دولت یهود به دولتی مطرود بدل شده چگونه تجربه ای خواهد بود.

بر اساس نظرسنجی یوگاو در ماه نوامبر، 51 درصد از رأی دهندگان جمهوری خواه زیر 45 سال ترجیح می دهند در انتخابات مقدماتی ریاست جمهوری 2028 از نامزدی حمایت کنند که کاهش انتقال تسلیحاتِ تأمین شده از محل مالیات دهندگان آمریکا به اسراییل را دنبال کند. تنها 27 درصد از نامزدی حمایت می کنند که افزایش یا تداوم ارسال سلاح را خواستار باشد. در اردوگاه دموکرات ها نیز، نامزدهایی که جنگ اسراییل در غزه را نسل کشی توصیف نکنند، امروز با مقاومت و فشار واقعی رأی دهندگان جوان و مترقی روبه رو می شوند.

هفته گذشته در کنفرانس امنیتی مونیخ، از الکساندر اوکاسیو کورتز، نماینده کنگره پرسیده شد آیا نامزد دموکرات ریاست جمهوری در انتخابات 2028 باید کمک های نظامی به اسراییل را بازنگری کند یا نه. او پاسخ داد: به نظر من، ایده کمک کاملاً بدون قید و شرط منطقی نیست. من فکر می کنم چنین رویکردی به وقوع نسل کشی در غزه امکان داد.

همان گونه که در آغاز گفتم، بنیامین نتانیاهو، دونالد ترامپ را بازی داده است و نیز لابی های حامی اسراییل به رهبری آیپک و بسیاری از چهره هایی را که خود را رهبران یهودیان آمریکا می نامند، به همان مسیر کشانده است. او توانسته توجه آنان را بر ایران متمرکز کند و این واقعیت را در حاشیه قرار دهد که آنچه در غزه، کرانه باختری و حتی در داخل اسراییل انجام می دهد، روابط ایالات متحده با متحدان اصلی اش در خاورمیانه از جمله مصر، اردن، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، ترکیه و قطر را تحت فشار قرار خواهد داد.

تمرکز انحصاری بر تهدید خارجی ایران، تهدید داخلی ای را که دولت نتانیاهو متوجه اسراییل کرده نادیده می گیرد؛ تهدیدی که جایگاه این کشور را به عنوان دموکراسی مبتنی بر حاکمیت قانون و جامعه ای منسجم تضعیف می کند. نتانیاهو طی سه سال گذشته حتی در بحبوحه جنگ غزه در تلاش بوده است نوعی کودتای قضایی را پیش ببرد؛ اقدامی که عملاً تفکیک قوا در اسراییل را از میان می برد و توان دادگاه عالی اسراییل برای مهار افراط گری های حزب حاکم را سلب می کند. آیا ایران مسئول چنین روندی است؟ خیر.

آیا ایران در کارزار مستمر برای حذف یا تضعیف دادستان کل اسراییل نقشی داشته است؟ خیر؛ این نتانیاهو بوده که چنین فشاری را وارد کرده است. این دادستان کل، با پشتوانه دیوان عالی، آخرین مانع در برابر حملات بیشتر به ساختار حکومت مبتنی بر قانون به شمار می رود: چه در برابر تلاش برای لغو محاکمه فساد نتانیاهو و چه در برابر تلاش های او برای سیاسی سازی انتصابات خدمات کشوری و نیز اعطای معافیت گسترده از خدمت نظامی به یهودیان ارتدوکس افراطی که بقای سیاسی اش به حمایت آنان وابسته است.

آیا ایران مانع تشکیل یک کمیسیون مستقل حقیقت یاب درباره شکست حیرت آور اطلاعاتی و مدیریتی پیش از حمله حماس در 7 اکتبر شد؟ نه؛ این بنیامین نتانیاهو بود که چنین مانعی ایجاد کرد. آن حمله نه تنها در دوران زمامداری او رخ داد، بلکه تا حدی نتیجه تلاش هایش برای اثبات این ادعا بود که اسراییل می تواند با دولت های عربی به صلح برسد بی آنکه با فلسطینیان به توافقی دست یابد.

جنبش حماس نیز در سایه سیاست های طولانی مدت نتانیاهو تقویت شد؛ سیاستی که بر تقویت مالی این گروه با پول های قطری استوار بود تا رهبری فلسطینیان همواره میان حماس در غزه و تشکیلات خودگردان در کرانه باختری دوپاره باقی بماند. بدین ترتیب، نتانیاهو می توانست به هر رییس جمهور آمریکا بگوید که با تأسف، شریک واحدی در میان فلسطینیان برای مذاکره در اختیار ندارد. آیا ایران نزدیکان وفادار اما کم تجربه نتانیاهو را برای اداره مهم ترین نهادهای امنیتی اسراییل از جمله شین بت و موساد منصوب کرد؟ خیر بلکه این تصمیم را خود نتانیاهو گرفت.

چه عاملی دونالد ترامپ را واداشت که علناً از رییس جمهور اسراییل بخواهد حتی پیش از صدور حکم، نتانیاهو را در پرونده های فسادش مورد عفو قرار دهد؟ چنین اقدامی ضربه ای سنگین به حاکمیت قانون در اسراییل وارد می کرد. بی تردید این نیز کار ایران نبود. و اینجاست که ماجرا رنگ جنون به خود می گیرد. اسراییل امروز از نظر نظامی بیش از هر زمان دیگری برای همسایگان عرب خود هراس انگیز و از منظر فناوری تحسین برانگیز شده است. اگر نتانیاهو بر سر راه حلی دو کشوری با تشکیلات خودگردان فلسطین وارد مذاکره می شد آن هم بر پایه شرایطی معقول می توانست مسیر صلح اسراییل با عربستان سعودی، لبنان، سوریه و عراق را هموار کند.

اما پرسش محوری همچنان پابرجاست: آیا رهبری کنونی اسراییل تهدید اصلی را در بیرون مرزها می بیند، یا آن گونه که شواهد نشان می دهد، خطری که از درون سیاست و ساختار قدرت سر برآورده، آینده این کشور را بیش از هر دشمن خارجی به چالش کشیده است؟

اگر مسیر صلح واقعی گشوده می شد، نه تنها سراسر همسایگی اسراییل، بلکه جهان اسلام فراتر از آن نیز به روی این کشور باز می شد و ایران در انزوایی کامل قرار می گرفت. فناوری پیشرفته اسراییل در کنار انرژی جهان عرب می توانست هم افزایی خیره کننده ای برای عصر هوش مصنوعی رقم بزند و افقی تازه در اقتصاد و امنیت منطقه بگشاید.

چنین تحولی سودی عظیم برای منافع ایالات متحده در پی داشت. هرچند پیچیدگی هایی همچنان باقی می ماند، اما خاورمیانه عملاً زیر چتر آمریکا به سوی صلح حرکت می کرد. کاهش تنش میان اسراییل و جهان عرب نیز به دولت ترامپ امکان می داد کاری را انجام دهد که چندین دولت پیشین آمریکا در پی آن بودند: کاستن از حضور نظامی در منطقه و انتقال تمرکز راهبردی به مهار چین در آسیا. اما متأسفانه، بی بی اولویت های دیگری دارد.

جاه طلبی های الحاق گرایانه کابینه بنیامین نتانیاهو مستقیماً با طرح 20 بندی ترامپ در تضاد است؛ طرحی که در چشم انداز خود، راه حل دو کشوری را متصور می شود. هیئت صلح که ترامپ برای نظارت بر این برنامه ایجاد کرد، قرار است روز پنج شنبه نخستین نشست خود را در واشنگتن برگزار کند، اما نتانیاهو در آن حضور نخواهد یافت.

در همین حال، بزالل استموتریچ، وزیر دارایی او روز سه شنبه اعلام کرد که پس از انتخابات پاییز، در دوره بعدی مسئولیتش مهاجرت فلسطینیان از کرانه باختری و نوار غزه را تشویق خواهد کرد؛ عبارتی که در ادبیات سیاسی منطقه، معنایی فراتر از یک پیشنهاد اداری ساده دارد. هم زمان، تمامی متحدان کلیدی عرب آمریکا به همراه ترکیه روز سه شنبه بیانیه ای مشترک صادر کردند و تصمیم اسراییل برای اعلام بخش هایی از اراضی کرانه باختری اشغالی به عنوان اراضی دولتی اسراییل را به شدت محکوم کردند.

وقتی اسراییل عملاً در مسیر الحاق تدریجی حرکت می کند و آنچه گروه های حقوق بشری پاکسازی قومی در غزه و کرانه باختری می خوانند ادامه می یابد، این کشور خود را به یکی از عوامل اصلی تداوم درگیری دائمی در منطقه بدل می کند. هیچ یک از این روندها در راستای منافع آمریکا نیست؛ اما بی تردید در تهران با رضایت و استقبال دنبال می شود.

ایران بزرگ ترین تهدید برای اسراییل به عنوان دموکراسی مبتنی بر حاکمیت قانون نیست. ایران اصلی ترین خطر برای روابط ایالات متحده و اسراییل محسوب نمی شود. ایران عامل اصلی تضعیف وحدت و امنیت یهودیان در سراسر جهان نیست. ایران دلیل کوچ فزاینده متخصصان برجسته اسراییلی از فناوران و مهندسان گرفته تا پزشکان به خارج از کشور نیست. و ایران مهم ترین عاملی نیست که اسراییل را به سوی وضعیتی شبیه آپارتاید سوق می دهد؛ وضعیتی که نه تنها از تلاش برای ایجاد دولت مستقل فلسطینی دست کشیده، بلکه عملاً در جهت ناممکن ساختن آن گام برمی دارد.

این عنوان به دولتی تعلق دارد که از افراط گرایان آخرالزمانی، ملی گرایان عرب ستیز و جریان های ارتدوکس افراطی ضدمدرن تشکیل شده است؛ ائتلافی که بنیامین نتانیاهو برای حفظ قدرت خود کنار هم نشانده است. اگر تهدیدهای بیرونی جدی اند، تهدیدی که از درون ساختار سیاسی و ایدئولوژیک برخاسته، می تواند بنیان های دموکراسی، انسجام اجتماعی و جایگاه بین المللی اسراییل را عمیق تر و پایدارتر متزلزل کند.