فرارو- همزمان با آغاز دور جدید گفتگوهای ایران و آمریکا، گمانه زنی هایی درباره میزان موفقیت این گفتگوها، مطرح است. جا به جایی محل مذاکرات به ژنو و آن چه پس از دور اول مذاکرات رخ داد، دوگانه تنش نظامی یا ادامه دیپلماسی را پررنگ تر کرده است.

به گزارش فرارو، بر اساس تحلیل اغلب کارشناسان سیاست خارجی، نتیجه مذاکرات ژنو بسیار مهم خواهد بود. حسن هانی زاده، کارشناس و تحلیلگر ارشد حوزه سیاست خارجی در گفتگو با فرارو به بررسی این موضوع پرداخته است:

حسن هانی زاده به فرارو گفت: دور نخست مذاکره ایران و آمریکا، با یک نتیجه ملموس همراه بود و شاید بتوان این موضوع را به عنوان یک نتیجه نسبتا قابل قبول از سوی تیم آمریکایی برای کنترل تنش ها در دو حوزه حساس یعنی اورانیوم غنی شده ایران و وضعیت موشکی در نظر گرفت. دو موضوعی که در تمام سال های گذشته، جزو سخت ترین خطوط قرمز آمریکا به شمار می رفتند و معمولاً در همه سال های گذشته، مذاکرات ایران و آمریکا در این دو بخش به بن بست می کشید. آمریکا همیشه توان موشکی ایران را یک تهدید مستقیم ارزیابی کرده و اورانیوم غنی شده را محور اصلی فشارهای خود قرار داده است. بنابراین مشاهده تغییر لحن و حتی رضایت طرفین در اظهارنظرهای پس از نشست مسقط در دور اول، را می توان تا حدودی مثبت ارزیابی کرد.

وی افزود: نکته قابل توجه این است که علیرغم حضور چهره هایی مانند ژنرال کوپر و کوشنر در مذاکرات که می توان این حضور را نوعی تلاش برای برجسته تر کردن موضوعات حاشیه ای دانست، رفتار ویتکاف اما از این دو متفاوت است. ویتکاف اصرار داشت که مذاکره از مسیر اصلی منحرف نشود و کاملا روی مسائل هسته ای باقی بماند. همین اختلاف نظر در همان دور اول ایجاد شد و در دو جریان حاکم در تیم آمریکایی مشخص شد: جریان سخت گیر شامل کوپر و کوشنر است که تلاش می کنند دامنه گفت وگوها و موضوعات به سمت مسائل غیرهسته ای کشیده شود، و جریان دیگری که ویتکاف در رأس آن بود و می خواست تصمیم گیری دقیقاً مطابق با موارد پیش بینی شده باشد و نه جزییات متفرقه. این اختلاف داخلی برای ایران مهم و نوعی کارت بازی است، زیرا نشان می دهد که نگاه آمریکا به شرایط موجود یکدست نیست و همین عدم یکدستی می تواند فضای مانور داشته باشد.

این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی گفت: به همین دلیل است که در حال حاضر ایران با انگیزه بیشتری وارد دور دوم مذاکره شده است. این دور در ژنو برگزار می شود و از نظر بسیاری از تحلیلگران، به دلیل ساختاری و فضای حاکم بر آن، می تواند مرحله تعیین کننده ای باشد. ایران این بار با این دید وارد مذاکره می شود که حداقل در وضعیت فعلی، گزینه های نظامی توسط آمریکا موقتا کنار گذاشته شده است. البته باید به این نکته دقت کنیم که کنار رفتن گزینه نظامی دائمی نیست، اما تا زمان مشخص شدن نتایج مذاکرات، بسیار مهم تلقی می شود. کنار رفتن موقتی گزینه جنگ، نشان دهنده این است که آمریکا به این جمع بندی رسیده که ادامه مسیر فشار نظامی در این نقطه، نه تنها نتیجه مطلوب ایجاد نمی کند، بلکه می تواند فضای منطقه را به سمت درگیری غیرقابل پیش بینی سوق دهد.

وی افزود: کارت های فعلی ایران کاملاً روشن است. ایران در دور جدید می کوشد نشان دهد که برنامه های هسته ای کاملاً مسالمت آمیز است و هر اقدامی که انجام می دهد، در راستای شفاف سازی و گسترش قابلیت دفاعی است. کارت بازی ایران، اکنون حضور عملی مستمر در مذاکرات در کنار پایبندی به زیرساخت های فنی و ایجاد فضای اعتماد، است. ایران تلاش می کند ثابت کند که هدفش نه ایجاد تنش، بلکه ممانعت از یک جنگ مخرب و پیش بینی ناپذیر در منطقه است. این دقیقاً همان چیزی است که اکنون به عنوان کارت اصلی ایران شناخته می شود: حضور دائمی در مسیر دیپلماسی، ارسال پیام های روشن درباره ماهیت هسته ای ایران و خروج از مسیر امنیتی.

این کارشناس حوزه سیاست خارجی در خصوص مذاکرات ژنو و نقش کشورهای منطقه گفت: تجربه مذاکرات گذشته در ژنو و و تلاش های ده کشور عربی و اسلامی برای جلوگیری از جنگ، یک زمینه برای احتمال افزایش موفقیت ایجاد کرده است. مواضع کشورهای عربی علیه جنگ، نه فقط به دلیل ملاحظات امنیتی، بلکه به دلیل پیامدهای اقتصادی و سیاسی است که یک منطقه جنگی می تواند ایجاد کند. همین موضوع باعث شده که ایران احساس کند فضای منطقه ای نسبت به گذشته برای یک توافق معقول مهیاتر است. وقتی مجموعه ای از کشورهای منطقه به طور رسمی یا غیررسمی اعلام می کنند، می خواهند از جنگ جلوگیری کنند، این پیام به طرف آمریکایی منتقل می شود و بر محاسبات آن ها اثر می گذارد.

وی افزود: صحبت های اخیر علی لاریجانی نیز مهم است. واکنش هایی که پس از دور اول مذاکرات از سوی طرفین مطرح شد نشان می دهد که هر دو طرف، وارد مقطع حساس و سرنوشت ساز تصمیم گیری شده اند. بازتاب این موضع گیری ها در فضای رسانه ای هم نشان می دهد که نگاه ها به ژنو صرفاً به عنوان یک نشست عادی نیست، بلکه این مرحله می تواند مسیر آینده را تعیین کند. در مجموع کارت بازی ایران زمین دیپلماسی شامل حضور هوشمند، حضور فعال، و بررسی اطلاعات شفاف و صلح آمیز است.