یک کنشگر میراث فرهنگی در استان سمنان از تخریب یک خانه تاریخی و واجد ارزش در محله تاریخی حاجی شیخ خبر داد.

حسین ترحمی از دوستداران میراث فرهنگی سمنان با اعلام این خبر به ایسنا گفت: این خانه متعلق به آقای یغمایی بوده است؛ فردی که از مسئولان پیشین فرهنگ و هنر به شمار می آمد. این بنا در محدوده ای واقع شده است که به محله حاجی شیخ شناخته می شود؛ محله ای تاریخی که نام آن برگرفته از حاجی شیخ، از چهره های اثرگذار دوره ناصرالدین شاه و از مجتهدان شناخته شده سمنان بود که در زمان آیت الله انصاری نیز جایگاه و اعتبار داشت.

در این محله، حمام تاریخی و مجموعه ای از بناهای ارزشمند از جمله خانه حاجی شیخ وجود داشت که متأسفانه همگی تخریب شده اند و در حال حاضر تنها یک تکیه از آن مجموعه باقی مانده است.

این دوستدار میراث فرهنگی در سمنان افزود: آقای یغمایی، به عنوان نخستین مسئول فرهنگ و هنر سمنان و از آخرین مدیران این حوزه در ساختار پیشین، ساکن همین محله بودند و بنا به گفته ایشان، این خانه در اصل متعلق به آقای ستوده انارکی بوده و در دوره ای دیگر به آقای یغمایی واگذار شده است.

چندی پیش این خانه و یک خانه دارای بادگیر که روبروی آن قرار دارد، به عنوان بناهای واجد ارزش شناسایی شدند. تقریباً خردادماه امسال بود که مطلع شدیم قرار است این خانه تخریب شود. این خانه از میراث فرهنگی مجوز تخریب گرفته و چون میراث فرهنگی آن را تاریخی و واجد ارزش اعلام نکرده، تخریب آن بلامانع اعلام شده است. مدتی بعد، وقتی از مقابل خانه عبور می کردم، متوجه شدم که خانه تخریب شده است. از اهالی محل پرسیدم، گفتند یکی دو ماه پیش تخریب شده است.

ترحمی با بیان اینکه این تخریب دقیقاً در امتداد کوتاهی های میراث فرهنگی درباره بافت تاریخی سمنان و نقض حریم برج افشاری رخ داده است، گفت: متأسفانه خانه های مهم سمنان شناسایی نشده اند. برخلاف ادعای معاونت میراث که مدام می گویند مشاور گرفته ایم ، شواهد نشان می دهد مشاوری گرفته نشده است.

هم تخریب این خانه، هم ساخت وساز بلندمرتبه مقابل برج افشاری، و هم وضعیت خانه صفوی که واقعاً در معرض خطر است و ثبت نمی شود، نشان می دهد اساساً اعتقادی به کار میدانی ندارند. جالب اینجاست که این خانه در نزدیکی اداره میراث شهرستان سمنان قرار داشته است.

ما بارها درخواست دادیم که حداقل هر سه ماه یک بار جلسه ای برگزار شود، نه جلسه ای تشکیل می شود و نه حتی وقتی وزیر میراث فرهنگی به سمنان آمد، از ما دعوت شد. در جلسه استانداری دیدیم افرادی که ساختمان ساز هستند یا یک بوم گردی دارند، به عنوان ارشدین میراث فرهنگی در ردیف جلو نشسته اند، اما حتی یک پژوهشگر میراث فرهنگی دعوت نشده بود.

این دوستدار میراث فرهنگی افزود: ما در سمنان متخصص کم نداریم. حتی این افراد یا مشاوران تخصصی برای جلسه دعوت نشدند. این نشان می دهد نگاه پژوهشی وجود ندارد. سؤال من این است چند خانه بادگیردار در سمنان داریم که یکی یکی در حال تخریب است؟ آیا خانه ها را پایش کرده اند؟ چند خانه اصیل دوره پهلوی داریم که در حال تخریب است؟

ترحمی اظهار کرد: وقتی نسبت به برج و حصار افشاری بی توجهی می شود، وقتی وزارت میراث فرهنگی با وجود نامه نگاری ها واکنشی نشان نمی دهد، طبیعی است این اتفاق ها بیفتد. اینجا مسئول ثبت وزارتخانه و همچنین مسئول ثبت داخلی هستند که باید پاسخگو باشند. مدام می گویند مالک خصوصی است ، در حالی که قبل از ثبت و قبل از ابلاغ وزیر، مالک را مطلع کرده اند. مالک هم می داند خانه تاریخی است و آن را تخریب می کند و هیچ اتفاقی هم نمی افتد.

این دوستدار میراث فرهنگی سمنان گفت: مشکل اصلی میراث فرهنگی سمنان این است که اداره میراث فرهنگی شهرستان اختیار عمل ندارد و به زعم ما، مدیرانی انتخاب می شوند که نگاه پژوهشی و فنی به آثار تاریخی ندارند. در یک سال اخیر، دو سه خانه دیگر هم تخریب شده است. این خانه به خاطر اهمیتش قبلاً شناسایی شده بود، اما باز هم تخریب شد.

از طرفی، مدیریت بافت تاریخی سمنان را بیرون از شهر مستقر کرده اند، در حالی که مدیر بافت تاریخی باید در دل شهر باشد تا بتوان با او گفت وگو کرد. متأسفانه همه ارتباط ها قطع شده و همین باعث شده آثار تاریخی، خانه ها و حتی مهم ترین بخش ها مثل حصار شهر، یکی یکی از بین بروند.

او اظهار کرد: هدف ما فقط ایجاد یک زنگ خطر است، اینکه خانه هایی که از این هم مهم تر هستند و الان رها شده اند، حداقل رصد شوند. درخواست من این است که تیمی از وزارتخانه برای بازدید میدانی اعزام شوند تا بتوانیم این بناهای اصیل را که هویت شهر هستند، حفظ کنیم. در 20 سال اخیر نیمی از بافت تاریخی سمنان از بین رفته و باید نیم دیگر را حفظ کنیم. قلعه های ما رها شده اند و ثبت نشده اند.

ترحمی با طرح این پرسش که چرا دانشگاه سمنان در برابر این تخریب ها و تعرض های سکوت کرده است؟ گفت: دانشگاه سمنان رشته مرمت، معماری، شهرسازی و حتی دکترای گردشگری دارد. اگر این بناها تخریب شوند، چیزی از معماری، هنر و گردشگری باقی نمی ماند.

انتظار من این است که دانشگاه، به ویژه درباره برج و حصار افشاری سمنان، کنار ما باشد، پرونده ها را تکمیل کند و به وزارتخانه بفرستد. اگر دانشگاه در بافت تاریخی پیش قدم نشود، کار جلو نمی رود. در نهایت تأکید می کنم شهرداری سمنان هم وظیفه قانونی دارد.

شهرداری بافت تاریخی، شهرداری منطقه و نیروهای آن ها می دانند چگونه برای تخریب ها مجوز صادر می شود. چرا این خانه های مهم به میراث فرهنگی اعلام نمی شوند، در حالی که این نهادها وظیفه دارند این خانه ها را اعلام کنند.