فرارو- اعزام ناو هواپیمابر یو اس اس جرالد فورد به خاورمیانه، در چارچوب راهبرد تقویت حضور نظامی ایالات متحده در منطقه، نشانه ای روشن از تداوم رویکرد بازدارندگی سخت واشنگتن در قبال ایران تلقی می شود. این اقدام در شرایطی صورت می گیرد که پیش تر نیز ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به عنوان بخشی از آرایش نظامی گسترده تر آمریکا در منطقه مستقر شده بود؛ آرایشی که هدف آن اعمال فشار راهبردی بر تهران و تقویت موقعیت چانه زنی آمریکا در تعاملات دیپلماتیک ارزیابی می شود.

به گزارش فرارو، کارشناسان حوزه خاورمیانه بر این باورند که اگرچه نشانه هایی از تمایل ایران برای ورود به مسیر مذاکره و حتی ارائه برخی انعطاف های محدود مشاهده می شود، اما هم زمانی این روند با تقویت بی سابقه حضور نظامی آمریکا، پیام متناقضی به همراه دارد. به بیان دیگر، هم زمانی دیپلماسی با نمایش قدرت نظامی، فضای بی اعتمادی متقابل را تشدید کرده و مانع از شکل گیری یک چارچوب پایدار برای پیشبرد مذاکرات می شود. به ویژه آن که فاصله میان دور نخست مذاکرات در مسقط و ادامه روند گفت وگوها، با افزایش آمادگی های نظامی آمریکا همراه شده و این امر تردیدهایی جدی درباره اصالت و پایداری مسیر دیپلماتیک ایجاد کرده است.

بخش مهمی از تهدیدهای پیش روی مسیر دیپلماسی، به پویایی های سیاسی و راهبردی خارج از چارچوب مستقیم مذاکرات بازمی گردد. به طور خاص، فشارهای فزاینده اسراییل بر دولت دونالد ترامپ برای اتخاذ گزینه نظامی و کنار گذاشتن مسیر مذاکرات، یکی از متغیرهای کلیدی تأثیرگذار بر آینده تعاملات ایران و آمریکا محسوب می شود. این فشارها، در چارچوب رقابت های ژئوپلیتیکی گسترده تر و نگرانی های امنیتی اسراییل نسبت به برنامه های ایران، تلاش دارد جهت گیری سیاست خارجی واشنگتن را به سمت رویکرد تقابلی تر سوق دهد.

در همین حال، دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحده، ضمن ابراز امیدواری برای دستیابی به توافق با ایران، اعزام ناو هواپیمابر جرالد فورد را اقدامی احتیاطی توصیف کرده است. این موضع گیری نشان می دهد که واشنگتن در حال پیگیری یک راهبرد دوگانه است؛ راهبردی که ترکیبی از فشار نظامی و فرصت دیپلماتیک را به منظور افزایش اهرم نفوذ خود در مذاکرات دنبال می کند. در واقع، استقرار این ناو هواپیمابر نه تنها پیام بازدارندگی به ایران ارسال می کند، بلکه به عنوان ابزار تقویت موقعیت چانه زنی آمریکا در میز مذاکره نیز عمل می کند.

در سوی دیگر، مسعود پزشکیان، رییس جمهور ایران، با اشاره به تشدید تنش ها و تهدیدهای نظامی، بر نقش میانجی گرانه بازیگران منطقه ای تأکید کرده است. به گفته او، رهبران کشورهایی مانند آذربایجان، ترکیه، عراق، مصر و عمان تلاش دارند از طریق کانال های دیپلماتیک، از تشدید بحران جلوگیری کرده و مسیر حل وفصل اختلافات را در چارچوب منافع جمعی منطقه حفظ کنند.

هم زمان، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز تأکید کرده است که اگرچه دولت ترامپ دستیابی به توافق با ایران را ترجیح می دهد، اما تحقق چنین توافقی با دشواری های جدی مواجه است. او همچنین از برنامه ریزی برای برگزاری نشست های جدید توسط نمایندگان ویژه آمریکا از جمله استیو ویتکوف و جارد کوشنر، خبر داده است.

دور تازه ای از مذاکرات میان ایالات متحده و ایران قرار است در شهر ژنو برگزار شود؛ گفت وگوهایی که به میزبانی سلطنت عمان انجام خواهد شد. عمان پیش تر نیز در اوایل همین ماه، نخستین دور این مذاکرات را در مسقط میزبانی کرده بود. سخنگوی وزارت امور خارجه سوییس در گفت وگو با خبرگزاری فرانس پرس تأکید کرد: سوییس در هر زمان آماده است برای تسهیل گفت وگو میان ایالات متحده و ایران تلاش کند. او همچنین اعلام کرد: عمان میزبان مذاکرات میان ایالات متحده و ایران در ژنو خواهد بود .

این مقام سوییسی در ادامه با استقبال از برگزاری این مذاکرات تاکید کرد: سوییس از این گفت وگوها استقبال می کند و از آن حمایت می کند. وی در عین حال بار دیگر تأکید کرد که کشورش همواره آمادگی دارد برای تسهیل گفت وگو میان واشینگتن و تهران نقش آفرینی کند.

دو مقام آمریکایی بامداد شنبه در گفت وگو با خبرگزاری رویترز اعلام کردند که ارتش ایالات متحده در حال آماده سازی خود برای احتمال اجرای عملیات های نظامی مداوم و چند هفته ای علیه ایران است؛ عملیاتی که در صورت صدور دستور از سوی رییس جمهور دونالد ترامپ می تواند به اجرا گذاشته شود. به گفته این دو مقام، نیروهای آمریکایی در وضعیت آماده باش قرار گرفته اند تا در صورت صدور فرمان حمله از سوی ترامپ، عملیات را آغاز کنند؛ تحولی که می تواند به درگیری ای به مراتب خطرناک تر از تنش هایی منجر شود که دو کشور تاکنون تجربه کرده اند.

افشای این سطح از آمادگی نظامی، بر اهمیت تلاش های دیپلماتیک جاری میان واشینگتن و تهران می افزاید؛ به ویژه در شرایطی که همزمان تجمع نیروهای نظامی و تبادل تهدیدها میان آمریکا و اسراییل از یک سو و ایران از سوی دیگر ادامه دارد. در ادامه این روند، مقام های آمریکایی روز جمعه اعلام کردند که پنتاگون، یک ناو هواپیمابر اضافی به خاورمیانه اعزام خواهد کرد؛ اقدامی که هزاران نیروی نظامی، جنگنده ها، ناوشکن های مجهز به موشک های هدایت شونده و دیگر توانمندی های آتش را به منطقه اضافه خواهد کرد. این توانمندی ها هم قابلیت اجرای عملیات تهاجمی دارند و هم برای مقابله با تهدیدهای احتمالی طراحی شده اند.

اصرار دونالد ترامپ بر ادامه مسیر مذاکرات با تهران، با هدف دستیابی به توافقی که بتواند آن را به عنوان پیروزی راهبردی معرفی کند، با فشارهای فزاینده ای در درون ساختار سیاسی ایالات متحده مواجه شده است؛ فشارهایی که به گفته برخی تحلیلگران، با هدف سوق دادن واشینگتن به سمت گزینه نظامی اعمال می شوند.

در صدر این فشارها، گروه های فشار حامی اسراییل به ویژه آیپک قرار دارند؛ شبکه ای که از نفوذ قابل توجهی در ساختار تصمیم گیری آمریکا برخوردار است. این جریان ها تلاش می کنند مسیر مذاکرات را محدود کرده و همزمان گزینه اقدام نظامی علیه ایران را به عنوان یک ابزار فعال در دستور کار نگه دارند. در همین چارچوب، بنیامین نتانیاهو نیز تلاش کرده است با اتکا به این شبکه های نفوذ، واشینگتن را به اتخاذ موضعی سخت گیرانه تر سوق دهد؛ تلاشی که به ویژه با هدف گنجاندن برنامه موشکی و نفوذ منطقه ای ایران در هر توافق احتمالی دنبال می شود.

علاوه بر این، بخشی از نمایندگان کنگره آمریکا، که در ادبیات سیاسی واشینگتن به بازهای کنگره شناخته می شوند، نیز از گزینه نظامی حمایت می کنند. این طیف، به ویژه در میان برخی جمهوری خواهان، بر این باورند که فشار نظامی می تواند تهران را به پذیرش شروط سخت گیرانه تر وادار کند.

در مقابل این فشارهای سیاسی، فرماندهان نظامی آمریکا نسبت به پیچیدگی های هرگونه اقدام نظامی علیه ایران هشدار داده اند. به گفته آنان، اجرای یک عملیات سریع و محدود ممکن است با دشواری های جدی همراه شود و خطر گسترش درگیری و آسیب به منافع آمریکا در منطقه را افزایش دهد. این ارزیابی ها در شرایطی مطرح می شود که افکار عمومی آمریکا نسبت به ورود به جنگ های خارجی حساس تر شده است و تجربه جنگ های طولانی در افغانستان و عراق همچنان بر محاسبات سیاسی واشینگتن سایه انداخته است.

کارشناسان بر این باورند که در صورت شکست مذاکرات، گزینه های نظامی محتمل تر شامل حملات محدود به اهداف مشخص نظامی یا هسته ای، اجرای عملیات دقیق علیه زیرساخت های خاص، یا اقدامات بازدارنده با هدف افزایش فشار بدون ورود به جنگ گسترده خواهد بود. در مقابل، سناریوی تهاجم زمینی گسترده، به دلیل هزینه های سنگین و پیچیدگی های عملیاتی، در شرایط کنونی گزینه ای دور از دسترس ارزیابی می شود.

احمد یاسین، پژوهشگر مسائل آمریکا، در این زمینه تأکید می کند که کنگره به صحنه اصلی این رقابت سیاسی تبدیل شده است؛ عرصه ای که در آن، بخشی از سیاستمداران دستیابی به توافق را یک موفقیت مهم برای ترامپ تلقی می کنند، در حالی که گروهی دیگر بر ضرورت افزایش فشار تأکید دارند. در این میان، ترامپ با یک معادله پیچیده مواجه است: عقب نشینی کامل می تواند به عنوان نشانه ضعف تعبیر شود، اما ورود به یک درگیری نظامی نیز با ریسک های سیاسی و نظامی قابل توجه همراه خواهد بود.

برآوردهای امنیتی منتشرشده در محافل پژوهشی اسراییل نشان می دهد که سیاست تل آویو در قبال ایران، صرفاً تابع تغییر دولت ها در ایالات متحده نیست، بلکه بر پایه یک دکترین راهبردی ریشه دار استوار شده است؛ دکترینی که امنیت و بقای اسراییل را به ماهیت و ساختار نظام سیاسی در تهران پیوند می دهد. این رویکرد، مبنای اتخاذ سیاستی قاطع در قبال مذاکرات با ایران قرار گرفته و بر اصل یا همه چیز یا هیچ چیز تأکید دارد.

در چارچوب این دکترین، هدف اعلامی اسراییل مهار کامل توانمندی های راهبردی ایران به ویژه در حوزه های هسته ای و موشکی تعریف شده است. تحلیل های منتشرشده نشان می دهد که تل آویو از طرح شروطی حمایت می کند که پذیرش آن ها از سوی تهران بسیار دشوار ارزیابی می شود؛ وضعیتی که می تواند مسیر را برای سناریوهای جایگزین از جمله گزینه نظامی باز نگه دارد.

بر اساس گزارش روزنامه معاریو ، راهبرد اسراییل بر کاهش تدریجی توان راهبردی ایران متمرکز شده است؛ راهبردی که طیفی از ابزارهای نظامی، اطلاعاتی و سیاسی را در بر می گیرد و هدف آن کاهش سطح تهدیدات پیش از رسیدن به مرحله تقابل مستقیم عنوان شده است. در همین چارچوب، روزنامه تایمز آو اسراییل این رویکرد را به عمل جراحی دقیق تشبیه کرده است؛ مفهومی که به اجرای اقدامات هدفمند برای کاهش تهدید، بدون ورود به یک جنگ فراگیر اشاره دارد.

همزمان، گزارش های منتشرشده در روزنامه یدیعوت آحرونوت نشان می دهد که برخی محافل امنیتی اسراییل در حال بررسی ابزارهایی برای افزایش فشار غیرمستقیم بر ایران هستند. این ابزارها شامل فشار اقتصادی، عملیات سایبری و اقدامات اطلاعاتی است. این تحلیل ها همچنین به نقش نهادهای اقتصادی و امنیتی در ساختار داخلی ایران اشاره کرده و تأکید دارند که هرگونه تغییر در این ساختارها می تواند پیامدهای راهبردی قابل توجهی به همراه داشته باشد. مطالعات منتشرشده در مراکز پژوهشی اسراییل نشان می دهد که راهبرد تل آویو بر چهار محور اصلی استوار شده است:

الف - مهار نفوذ منطقه ای ایران و کاهش توان عملیاتی متحدان آن

ب - تقویت بازدارندگی اسراییل و ارتقای ظرفیت های دفاعی و تهاجمی

ج - افزایش فشار اقتصادی و سیاسی با همکاری متحدان بین المللی

د - توسعه ابزارهای اطلاعاتی و سایبری با هدف مدیریت و مهار تهدیدات

این راهبرد، با هدف تغییر موازنه قدرت در سطح منطقه ای و محدودسازی ظرفیت های راهبردی ایران طراحی شده و نشان می دهد که سیاست اسراییل در قبال تهران، بخشی از یک چارچوب راهبردی بلندمدت است؛ چارچوبی که مستقل از تحولات کوتاه مدت سیاسی در واشینگتن دنبال می شود.