عیسی کلانتری، وزیر پیشین جهاد کشاورزی، در ارزیابی اوضاع آب در کشور اظهار داشت: وضعیت آب کشور تعریفی ندارد و این مسئله چیزی نبود که قابل پیش بینی نباشد، از دهه 70 گفته شده بود که وضع کشور به اینجا می رسد اما متاسفانه مسئولین توجهی نداشتند و تصور می کردند که کسانی که در مورد کم آبی هشدار می دهند؛ یا نمی فهمند و یا مغرض و نفوذی هستند.

به گزارش ایلنا، وی افزود: دهه 60 آب های تجدیدپذیر کشور 132 میلیارد متر مکعب بوده اما اکنون به 90 میلیارد متر مکعب در سال رسیده و این در حالی است که جمعیت دو برابر شده و متاسفانه سرمایه گذاری هم در حوزه آب صورت نگرفته است، البته برای تخریب آب سرمایه زیادی صرف شده، سد ساختیم، مصرف را بالا بردیم و محیط زیست را هم نابود کرده ایم و از سوی دیگر تغییر اقلیم، کاهش بارندگی، تغییر بارش ها از برف به باران و سیلابی شدن بارندگی همه دست به دست هم داده که کشور با معضل بزرگی به نام آب روبرو شود.

وزیر پیشین جهاد کشاورزی با بیان اینکه نسل کنونی با ایجاد تنش آبی و مصرف آب بیش از توان تحمل طبیعت؛ تمدن 7 هزارساله کشور را از بین می برد، گفت: خودمان برای آب چالش بوجود آوردیم و قدمی هم برای حل آن برنداشتیم؛ این چیزی نیست که بسادگی بتوان از آن عبور کرد، این مسئله از قبل پیش بینی شده بود و حاکمیت و دولت ها توجه نکردند و حتی صراحتا به کسانی که این پیش بینی ها را داشتند؛ اخطاریه های شدیداللحنی داده شد.

وی در ادامه تصریح کرد: ما به اندازه تامین شرب و بهداشت و حتی بخش صنعت آب داریم اما حقابه محیط زیست قربانی کشاورزی می شود و این مصرف آب کشاورزی است که با سیاست های اشتباه در سطح کلان؛ کشور را با نابودی تمدن روبرو کرده و هیچ اقدامی هم برای حل آن نشده است، وقتی نمی توانیم ثروت و تولید را افزایش و سرمایه خارجی را جذب و صادرات فرآورده های صنعتی و معدنی را بدرستی انجام دهیم؛ سال به سال تولید ناخالص داخلی کم می شود، فقر حاکم می شود و فشار فقر هم روی مصرف آب است.

این کارشناس ارشد حوزه آب گفت: آب یک ماده تجدیدپذیر است یعنی باید به میزانی برداشت صورت گیرد که جایگزین شود، باید حداکثر 40 درصد از آب تجدیدپذیر استفاده کنیم اما اکنون بالای صددرصد استفاده کرده و این نه تنها از بعد زیست محیطی منجر به ویرانی کشور شده بلکه منابع آبی را هم تمام کرده است.

وی ادامه داد: اکنون 20 سال است تزریق آب زیرزمینی کمتر از 20 میلیارد متر مکعب و برداشت بالاتر از 40 میلیارد متر متر مکعب است و این روند سرزمین را نابود کرده و سبب می شود املاح اعماق به سطح زمین بیاید و آبخوان های زیرِ زمین خالی شده و فرونشست بوجود بیاید، اوضاع به گونه ای است که اگر بارندگی هم اضافه شود جایی برای ذخیره سازی وجود ندارد و تمام این وضعیت نتیجه سیاست های اشتباه بعد از انقلاب و بخصوص 25 سال اخیر بوده است.

کلانتری گفت: اکنون جمعیت زیاد و درآمدهای کشور کم شده و توان خرید مواد غذایی از خارج نداریم و در نتیجه فشار به منابع داخلی برای تولید داخل است و همچنان هم بر طبل امنیت غذایی می کوبیم، در حالی که امنیت غذایی به آب ربطی ندارد به ثروت کشور مربوط است؛ هیچ جای دنیا محدودیتی برای فروش مواد غذایی وجود ندارد. در دنیا هم مواد غذایی بیش از جمعیت است اما در کشور ما پول نیست بنابراین فشار بر منابع داخلی از جمله آب و خاک است.

وی ادامه داد: فشارهای دو دهه گذشته بر مصرف آب های زیرزمینی هم آب را کاهش داده و هم حاصلخیری زمین را از بین برده است. هر سال 7 تا 8 تن نمک از زیرِ زمین به سطح اضافه کرده ایم و اکنون در 20 سانتیمتر سطح بالای زمین؛ حدود 200 تن نمک داریم، اینها سبب شده همه چیز کشور از جمله آب، خاک، پوشش گیاهی، حیوانی و منابع ژنتیکی نابود شود.

وزیر پیشین جهاد کشاورزی گفت: 40 سال پیش متوسط عمر چاه ها 30 تا 35 متر بوده اکنون به حدود 200 متر سیده یعنی 170 متر پایین تر رفته است، آب را از این عمق از زمین همراه نمک به سطح زمین انتقال داده و چاه ها را خشکانده ایم و از سوی دیگر با تغییر اقلیم 10 تا 12 درصد هم از میزان بارش ها کم شده و این شرایطی است که قابل پیش بینی بود.

وی بیان کرد: ما دهه 60 مشکل آب نداشتیم چون 132 میلیارد متر مکعب آب تجدیدپذیر داشتیم و مصرف آب زیر 60 میلیارد متر مکعب بوده است. دهه 70 فاصله کم شد اما مشکل حادی نبود از دهه 80 که خودکفایی کشاورزی توسعه یافت بشدت منابع آبی را هدر دادیم و امروز منهای آلودگی و وارونگی هوا؛ مواد سمی وارد هوا می شود که عامل اصلی آن؛ گرد و غبار ناشی از نابودی آب ها و منابع ژنتیکی حیوانی و گیاهی است. ما امروز طبیعت را برای زیست یوزپلنگ از بین برده ایم، برای مردم هم همین کار را می کنیم.

کلانتری خاطرنشان کرد: دهه 80 گفته شد که این روند مصرف آب کشاورزی ادامه پیدا کند مردم در جنوب البرز و شرق زاگرس مجبور به مهاجرت می شوند خیلی از دستگاه های امنیتی و اطلاعاتی ایراد گرفتند که چرا مردم را نگران می کنید؛ اما واقعیت است.

وی در ادامه درباره عملکرد دولت ها در دریافت حقابه از همسایگان توضیح داد: هامون تنها جایی بوده که ما از افغانستان حقابه داشته ایم، همین مانورها روی حقابه از دیگر کشورها سبب می شود در حوزه آب به بیراهه برویم، کابل سال ها در شرایط جنگ با روسیه و بوده و ما در تمام آن سال ها حتی بیش از حقابه دریافت کرده ایم، طبق توافقنامه ای که هویدا در سال 1351 امضا کرد؛ افغانستان باید در هر ثانیه 26 متر مکعب (850 میلیون متر مکعب در سال) آب به ایران تحویل دهد، طی دهه 60 و 70 و 80؛ بیش از 2 میلیارد متر مکعب آب وارد ایران شد اما اخیرا سد ساخته و جلوی ورود آب به ایران را گرفته اند.

این کارشناس حوزه انرژی درباره طرح های انتقال آب تصریح کرد: این طرح ها در شرایطی باید اجرا شوند که تامین شرب و بهداشت مدنظر باشد در غیر این صورت توجیه اقتصادی ندارد، ضمن اینکه دولت نباید ورود کند.

کلانتری در ادامه به چالش آبی تهران پرداخت و گفت: تهران مشکل آب ندارد توسعه کشاورزی مشکل بوجود آورده است نباید این میزان کشاورزی در جنوب تهران صورت گیرد. آب باید تصفیه و دوباره به مردم داده شود، ما در تهران سالانه 1.1 میلیارد متر مکعب آب شرب و بهداشت مصرف می کنیم و سالانه 300 تا 400 میلیون متر مکعب به خاطر پوسیدگی خطوط لوله آب از دست می رود، در حالی که آبی که بعنوان فاضلاب دفع می شود باید تصفیه و جهت شرب مصرف شود.

وی درباره احیای دریاچه ارومیه گفت: دریاچه ارومیه در دولت یازدهم و دوازدهم در حال نجات یافتن بود، دولت یازدهم با 780 میلیون متر مکعب آب دریاچه را تحویل گرفت و با 2.9 میلیارد در آخر شهریور تحویل دولت سیزدهم داد. اما دولت سیزدهم اقدامات درست دولت دوازدهم را یا اجرا نکرد و یا خراب کرد و همان موجودی آب را با سیاست پوپولیستی برای توسعه کشاورزی در اختیار مردم قرار داد.

این کارشناس حوزه انرژی با بیان اینکه اگر به موضوع احیا توجه نشود دریاچه ارومیه می میرد، خاطرنشان کرد: ما نمی توانیم با دریاچه ارومیه خداحافظی کنیم چون در این صورت باید با 6 میلیون نفر مردم آذربایجان در شعاع 100 کیلومتری دریاچه هم خداحافظی کنیم. اگر دریاچه ارومیه خشک شود 4 تا 5 میلیون مهاجر خواهیم داشت، ما در زمان جنگ 900 هزار نفر مهاجر جنگی داشتیم که باعث شد نظم کشور از نظر بهداشت و جامعه بهم بریزد. حال چگونه می توانیم مهاجرت احتمالی مردم آذربایجان به دیگر شهرها را مدیریت کنیم؟

وی تاکید کرد: دریاچه ارومیه از 290 هزار هکتار کشت آبی به 590 هزار هکتار رسیده، آب دریاچه را کشاورزی بلعیده و اکنون حتی با کاهش کشاورزی و خشکاندن اراضی باید زیست را به دریاچه بازگرداند، اهمیت دریاچه ارومیه از بعد اقتصادی صدها برابر تولیدات کشاورزی ارزش دارد، جابجایی شهر تبریز 1000 میلیارد دلار پول نیاز دارد در حالی که کل تولیدات کشاورزی حوضه دریاچه ارومیه 1.4 میلیارد دلار است که با صرف 5 میلیارد متر مکعب آب دریاچه ارومیه بدست می آید و این همان نابخردی دولت ها است که سبب فاجعه آب در کشور و حوضه دریاچه ارومیه شده است.

کلانتری درباره فرونشست نیز گفت: پدیده فرونشست به علت مصرف بی رویه آب و زاییده بی خردی است و این موضوع در شهرها بسیار خطرناک است ما نمی توانیم سالانه 90 میلیارد متر مکعب آب در کشور مصرف کنیم در حالی که حد مصرف آب بیش از 40 میلیارد متر مکعب نیست، درواقع 50 میلیارد متر مکعب باید در طبیعت بماند.

وی تاکید کرد: ما در تصمیم سازی از همه دنیا عقب تریم هیچ کشوری در حوزه آب به اندازه ما تصمیم اشتباه نگرفته است، قطع ارتباط با دنیا، افزایش جمعیت، تامین نیاز غذایی از آب محدود همگی درواقع فشار بر منابع آب است.