بررسی داده های مرکز آمار نشان می دهد خانوارهای کم درآمد بیشترین فشار اقتصادی را تحمل کرده و مجبور به کاهش هزینه بیشتری شده اند؛ به نحوی که هزینه دهک یک بیش از 30درصد افت کرده است. دهک های میانی نیز کاهش هزینه ای نزدیک به میانگین کشور داشته اند و تنها دهک پردرآمد، یعنی دهک دهم، موفق شده است سطح رفاهی خود را حفظ کند.

به گزارش دنیای اقتصاد، تحلیل ها نشان می دهد این کاهش شدید هزینه در میان فقرا، همراه با افزایش همزمان نابرابری، فقر نسبی و محرومیت اجتماعی، پیامدهای اجتماعی گسترده ای به دنبال داشته است.

بررسی داده های مرکز آمار نشان می دهد هزینه های خانوار ها در سال1403 نسبت به سال1390، به طور میانگین حدود 10درصد کاهش یافته اما این کاهش در دهک های مختلف درآمدی بسیار متفاوت بوده است. میزان کاهش هزینه در دهک های 6 تا 9 به اندازه میانگین کل کشور، یعنی 10درصد بوده درحالی که کاهش هزینه دهک های 1 تا 5 به میزان قابل توجهی بالاتر از میانگین کشور بوده است.

در این شرایط دهک10 تنها دهک درآمدی است که رفاه او نسبت به سال1390 کاهش نیافته است. تجربه کشور ها در زمان های مختلف نشان داده است فقر و نابرابری پدیده هایی مجزا هستند؛ به این معنا که افزایش یکی لزوما به معنای افزایش دیگری نیست، اما آنچه در ایران رخ داده، افزایش همزمان فقر و نابرابری بوده است.

افت هزینه در دهک های مختلف بسیار متفاوت بوده است؛ به گونه ای که این افت در دهک های پایین بسیار شدید تر رخ داده است. برای مثال هزینه های دهک اول 33.6درصد کاهش یافته درحالی که هزینه های دهک 10 به میزان 1.2درصد افزایش داشته است. کاهش هزینه دهک های 1 تا 5 بیشتر از میانگین 10درصدی کشور بوده، دهک های 6 تا 9 کاهش هزینه ای به اندازه میانگین جامعه داشته اند و دهک10 تنها دهک جامعه است که توانسته وضعیت رفاهی خود را حفظ کند.

نابرابری در تحمل فشار کاهش هزینه ها توسط دهک های مختلف باعث شده است نسبت هزینه سه دهک بالا به سه دهک پایین سیر صعودی داشته باشد. این نسبت از 2.65 در سال1390 به 3.2 در سال1403 رسیده که نشان دهنده افزایش 21درصدی نابرابری هزینه ها میان این دو گروه است.

به قیمت پایه سال1403، هزینه سالانه 30درصد فقیر جامعه از 155 میلیون تومان در سال1390 به 123 میلیون تومان در سال1403 کاهش یافته که به معنای کاهش 2.7 میلیون تومانی هزینه ها در هر ماه است. از میان چهار حالت قابل تصور برای تغییرات فقر و نابرابری در یک جامعه، بدترین حالت ممکن، یعنی افزایش همزمان فقر و نابرابری، در جامعه ایران اتفاق افتاده است.