اگر احساس کرده اید که عشقتان آن قدر عمیق است که برای توصیفش به سراغ وسعت کهکشانی و کیهانی می روید، به نظر می رسد که جهان هستی هم هوایتان را دارد. شاید این به جهت گیری تصادفی اشیاء فضایی برگردد یا افسانه کهنی از عشق و یا ستاره هایی که رفتارشان سرشار از معناست باشد.

به هر ترتیب فضا مملو از یادآوری هایی است که نشان می دهند عشق، در همه جا حضور دارد. حالا و به بهانه روز ولنتاین قصد داریم تا شواهد عشق در کیهان را به شما معرفی کنیم:

حتی ستاره ها هم می توانند هماهنگ با هم بتپند. ستاره های ضربان قلب، سامانه های دوتایی هستند که به نظر می رسد مثل یک قلب می تپند. این ستاره ها در مدارهای بیضوی خاص و عجیبی به دور یکدیگر می چرخند و مثل یک رقص مداری پیچیده، گاهی به هم نزدیک و گاهی از هم دور می شوند. جالب تر اینجاست که تغییر نیروهای جزر و مدی برای مدت کوتاهی آن ها را به شکلی شبیه توپ فوتبال درمی آورد و همین، نحوه رسیدن نور آن ها به ما را تغییر می دهد.

وقتی این نورِ تپنده به شکل یک نمودار نوری ترسیم شود، شبیه به خروجی نوار قلب می شود و همین موضوع باعث شده تا آن ها رمانتیک ترین سامانه های ستاره ای در آسمان لقب بگیرند.

سحابی گل رز نمونه شگفت انگیزی است و حکایت از آن دارد که چطور زاویه دید، می تواند معنا بخش باشد. در اکثر تصاویر، این منطقه ستاره زا در بین یک ابر مولکولی غول پیکر، شبیه یک گل رز درخشان با رنگ های رنگین کمانی و گلبرگ های متعدد به نظر می رسد؛ یعنی دقیقاً شبیه به نماد گلِ عشقِ رمانتیک.

اما اگر کمی زاویه دیدتان را تغییر بدهید، این گل ظریف به یک جمجمه تبدیل شده و تعبیر عمیق تری به این طرح رمانتیک می دهد: از یک سو، سحابی می گوید: دوستت دارم و اگر از زاویه دیگری به آن نگاه کنید تعبیرش این خواهد بود: تا زمانی که مرگ ما را از هم جدا کند.

شاید در رؤیاهایتان به این فکر کرده اید که گردنبندی از جواهر به شکل ستاره های درخشان را به گردن معشوقتان بیندازید. شاید این ایده خوبی نباشد، اما آرایش و چیدمان زیبایی از بقایای فضایی در آسمان وجود دارد که می توانید از آن الگو بگیرید. سحابی گردنبند (PN G054.2-03.4) زمانی شکل گرفت که یکی از ستاره ها در یک سامانه دوتایی نزدیک، منبسط و به یک غول سرخ تبدیل شد و همراه خودش را در چیزی که اخترشناسان آن را فاز پاکت مشترک می نامند، بلعید. همان طور که این دو به صورت مارپیچی به هم نزدیک تر می شدند، لایه های بیرونی ستاره غول پیکر را به فضا پرتاب کردند و چیزی شبیه به یک حلقه درخشان از الماس های در حال انبساط را ایجاد نمودند.

این شیء تداعی کننده آتش بازی های درخشان، فروریختن لایه های بیرونی و نزدیک شدن بیش ازحد در یک آغوش تنگاتنگ است!

سحابی قلب (IC 1805) گرچه مورد خاصی است؛ اما فراتر از شباهت ظاهری اش به قلب، مفاهیم عمیق تری هم دارد. این سحابی بخشی از یک مجتمع ابری ستاره زای بزرگ در صورت فلکی ذات الکرسی است و درخشش آن، نتیجه یونیزه شدن توسط خوشه ای از ستاره های جوان، داغ و سوزان در هسته اش است. این قدرتِ گرم و خلاقِ کیهان است؛ یک پرورشگاه ستاره ای فعال که با متولد کردن ستاره های درخشان، جهان را از نور پر می کنند.

اگر دوستش داری، یک حلقه به انگشتش بینداز! به نظر می رسد یک ستاره در حال مرگ، دقیقاً همین کار را در سحابی خیره کننده حلقه (NGC 6720) انجام داده. درواقع، این شیء اصلاً یک حلقه نیست؛ بلکه یک پوسته سه بعدی از گاز است که توسط ستاره ای خورشیدمانند، درحالی که به یک کوتوله سفید تبدیل می شد، به بیرون پرتاب شده است.

آن کره هنوز در حال انبساط است و درنهایت به طور کامل متفرق خواهد شد. در مقیاس های زمانی کیهانی، طول عمر آن زودگذر است: چنین سحابی هایی حداکثر تنها ده ها هزار سال دوام می آورند؛ اما کوتوله سفید کوچک در مرکز آن باقی خواهد ماند؛ درنهایت، تصور می شود که این ستاره ها به توده هایی از کربن متبلور می شوند؛ نوعی الماس ستاره ای در آسمان.

در گذشته های دور، داستان های عاشقانه ای در دنیای ستاره ها نوشته می شدند. افسانه برساوش (Perseus) و آندرومدا (Andromeda) روایتگر داستان یک دختر زیبا، یک هیولای ترسناک و نجاتی جسورانه توسط قهرمانی شجاع و درنهایت شکوفایی یک عشق است.

این داستان در قالب یک جفت صورت فلکی همسایه بر روی آسمان ترسیم شد تا برساوش و آندرومدا برای همیشه در کنار هم باقی بمانند و عشق آن ها در نور ستاره ها جاودانه شود.

به ندرت پیش می آید که به ستاره یا سیاره ای فراخورشیدی، نام دیگری به جز نام رسمی شان داده شود؛ اما یک جفت خاص، یعنی WASP-161 و WASP-161b که رسماً تیسلیت و ایسلی نامیده می شوند، در واقع یک ستاره خورشیدمانند و یک غول گازی هستند که غول در مدار نزدیکی به دور آن ستاره می چرخد؛ تیسلیت و ایسلی، کلماتی به زبان بربر هستند که به معنی عروس و دامادند.

افسانه تیسلیت و ایسلی، داستان زوجی از قبایل متخاصم است که از ازدواج منع شده بودند. گفته می شود اشک های آن ها، دریاچه های همسایه در مراکش را شکل داده اند که با همین نام ها، نام گذاری شده اند. حالا شاید آن ها سرانجام در آسمان به هم پیوسته اند.

چه کسی فکرش را می کرد که بتوان سیاره ای به رنگ سرخ یافت؟ سیاره فراخورشیدی GJ 504 b، دست کم در نوری مناسب، این گونه است. این سیاره، با جرمی حدود چهار برابر سیاره مشتری، یکی از معدود سیاره های فراخورشیدی است که مستقیماً از آن تصویربرداری شده است.

در مشاهدات فروسرخ تلسکوپ سوبارو در هاوایی، GJ 504 b به رنگ ارغوانی درخشان ظاهر می شود؛ رنگی که احتمالاً به دلیل گرمای ساطع شده از جو آن، به این رنگ دیده می شود؛ این سیاره با گرم ترین سیاره فراخورشیدی شناخته شده فاصله زیادی دارد ولی احتمالاً دل فریب ترین سیاره صورتی جهان است.

جهان مملو از کهکشان هاست و گاهی آن ها در یک رقص مداری پیچیده به هم می پیوندند که همین رقص درنهایت ممکن است منجر به ادغام آن ها با یکدیگر شود.

یکی از این رقص ها که به زیبایی، مظهر رمانتیسمِ این پیوند است، جفتی از کهکشان ها به نام Arp 273 است. همان طور که آن ها به دور یکدیگر می چرخند، تداخل گرانشی شان باعث کشیدگی و تاب برداشتن بازوهای مارپیچی شان می شود. از دیدگاه ما روی زمین، پیکربندی فعلی آن ها شبیه به یک گل رز غول پیکر است که در فضا شکوفه داده است.

این یک عشق به معنای انسانی نیست، اما حتی اخترفیزیک در عمل می تواند صحنه هایی را خلق کند که مفاهیم رمانتیک و زیبایی را در مقیاس های خیره کننده ای به یاد ما بیاورد.