سرلشکر عبدالرحیم موسوی، رییس ستادکل نیروهای مسلح، به همراه سردار سیدمجید موسوی فرمانده نیروی هوافضای سپاه، از یکی از شهرهای جدید موشکی نیروی هوافضای سپاه رونمایی کردند.

هفته نامه صبح صادق ارگان مطبوعاتی معاونت سیاسی سپاه پاسداران در گزارشی نوشت: رییس ستاد کل نیروهای مسلح در حاشیه رونمایی از شهر جدید موشکی سپاه خاطرنشان کرد: ایران با ارتقا موشک های بالستیک در همه ابعاد فنی قدرت بازدارندگی خود را تقویت کرده است.

سرلشکر موسوی با تأکید بر اینکه برای مقابله با هر اقدامی از سوی دشمن آماده ایم گفت: پس از جنگ 12 روزه در دکترین دفاعی تجدید نظر کردیم و آن را به دکترین آفندی مبتنی بر رویکرد عملیات برق آسا و دامنه دار با اتخاذ راهبردهای نظامی ناهمگرا و کوبنده تغییر دادیم.

همچنین در این بازدید، آخرین دستاوردها، توانمندی ها و آمادگی عملیاتی یگان های موشکی مورد ارزیابی قرار گرفت و فرماندهان ارشد نیروهای مسلح از نزدیک در جریان روند پیشرفت ها و آمادگی های دفاعی این یگان راهبردی قرار گرفتند.

در جریان رونمایی از شهر جدید موشکی نیروی هوافضای سپاه، یکی از پیشرفته ترین موشک های بالستیک ایران یعنی خرمشهر 4 در میان تجهیزات عملیاتی مستقر در این مجموعه مشاهده شد.

موشک بالستیک خرمشهر 4، به عنوان یکی از ستون های اصلی توان راهبردی ایران در حوزه موشکی، اکنون وارد مرحله ای از بلوغ عملیاتی شده که حضور آن در شهرهای موشکی زیرزمینی، معنا و کارکردی فراتر از معرفی فنی دارد. رونمایی از این شهر موشکی، آن هم در شرایطی که تهدیدات آشکار و پنهان علیه امنیت ملی ایران در حال افزایش است، نشان می دهد که خرمشهر 4 بخشی فعال از آرایش دفاعی تهاجمی جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود؛ آرایشی که بر اصل بازدارندگی فعال و پاسخ قاطع به هرگونه تجاوز بنا شده است.

موشک خرمشهر4 که با نام خیبر نیز شناخته می شود، یکی از پیشرفته ترین موشک های برد بلند جمهوری اسلامی ایران به شمار می رود که برد عملیاتی آن حدود 2 هزار کیلومتر اعلام شده است.

این موشک که 4 خرداد 1402 رونمایی شد؛ با طول تقریبی 13 متر، قطر 1.5 متر و وزن حدود 30 تن طراحی شده و از سرجنگی سنگینی با وزن 1500 کیلوگرم بهره می برد؛ سرجنگی ای که با طولی نزدیک به 4 متر، جزو بزرگ ترین سرجنگی های ساخته شده در صنعت موشکی کشور محسوب می شود و توان حمل بیش از یک تن مواد منفجره را دارد.

خرمشهر4 از موتور پیشرفته اروند بهره می برد که با استفاده از سوخت های هایپرگولیک (خودمشتعل) کار می کند. استفاده از این نوع سوخت موجب افزایش سرعت آماده سازی عملیاتی موشک و کاهش وابستگی به فرآیندهای پیچیده اشتعال می شود.

یکی از نوآوری های مهم در طراحی این موشک، قرار گرفتن موتور در داخل مخزن سوخت است که علاوه بر افزایش پایداری سازه ای، موجب کاهش طول موشک و بهبود نسبت قطر به طول شده؛ موضوعی که نقش مهمی در افزایش پایداری بالستیکی و دقت اصابت دارد.

سرعت این موشک در خارج از جو به 16 ماخ و در داخل جو به حدود 8 ماخ می رسد. چنین سرعتی موجب می شود زمان پرواز موشک از لحظه شلیک تا اصابت به هدف، حدود 10 تا 12 دقیقه باشد؛ بازه زمانی کوتاهی که عملاً فرصت واکنش مؤثر را از بسیاری از سامانه های دفاع موشکی سلب می کند.

موشک خرمشهر4 دارای سه فاز اصلی پروازی است. در فاز نخست، موشک پس از پرتاب از سکوی متحرک، ارتفاع، سرعت اولیه و مسیر کلی پرواز را تنظیم می کند.

در مرحله بعد که فاز میانی محسوب می شود، سرجنگی پس از جدایش از بدنه وارد مسیر بالستیک شده و موتورهای تعبیه شده در آن، وظیفه رفع اغتشاشات ناشی از جدایش و اصلاح مسیر پروازی را برعهده دارند.

این مرحله مهم ترین بخش هدایت موشک محسوب می شود و خطاهای احتمالی در مسیر طولانی پرواز را به حداقل می رساند. در فاز سوم، سرجنگی آماده ورود به جو غلیظ زمین می شود. در این مرحله، سرعت موشک از 16 ماخ به حدود 8 ماخ کاهش می یابد، اما همچنان این سرعت برای رهگیری توسط سامانه های پدافندی بسیار بالا ارزیابی می شود.

برای حفظ پایداری مسیر در این مرحله، موتورهای کمکی فعال شده و سرجنگی با ایجاد حرکت چرخشی مشابه حرکت یک مته، مسیر خود را تثبیت می کند تا انحرافی در مسیر اصابت ایجاد نشود.

سرجنگی موشک خرمشهر4 که با نام عملیاتی خیبر نیز شناخته می شود، از پیشرفته ترین سرجنگی های مانورپذیر در زرادخانه موشکی ایران به شمار می رود.

بر اساس اطلاعات فنی منتشر شده، این سرجنگی از مجموعه ای شامل هشت موتور کمکی بهره می برد که چهار موتور وظیفه تنظیم نگرش، تثبیت پایداری و ایجاد چرخش اولیه سرجنگی را برعهده دارند و چهار موتور دیگر برای اصلاح مسیر جانبی و افزایش دقت اصابت به کار گرفته می شوند.

این ساختار کنترلی پیشرفته موجب شده سرجنگی خرمشهر4 از مانورپذیری بالا و دقت قابل توجهی در مرحله پایانی پرواز برخوردار باشد.

کارشناسان نظامی معتقد هستند استفاده از این سامانه کنترلی، علاوه بر افزایش دقت اصابت، احتمال عبور سرجنگی از سامانه های پدافندی دشمن را نیز به شکل قابل توجهی افزایش می دهد و نقش مهمی در ارتقای توان عملیاتی این موشک ایفا می کند.

یکی از مهم ترین ویژگی های خرمشهر4، انجام هدایت اصلی در فاز میانی پرواز است؛ موضوعی که موجب می شود پس از ورود سرجنگی به جو، سامانه های هدایت الکترونیکی خاموش شده و موشک به یک سامانه کاملاً مکانیکی تبدیل شود.

این ویژگی، احتمال اثرگذاری جنگ الکترونیک دشمن را به حداقل رسانده و قابلیت بقا و نفوذپذیری موشک را به طور قابل توجهی افزایش می دهد.

در طراحی این موشک تلاش شده سطح مقطع راداری آن به حداقل برسد. حذف بالک های متداول و جایگزینی آن ها با سامانه کنترل بردار رانش (تراست وکتور) از جمله اقدامات مهم در این حوزه است که علاوه بر کاهش اصطکاک هوا و اعوجاج پروازی، موجب افزایش مانورپذیری موشک شده است.

بر اساس اعلام مسئولان صنایع دفاعی، دقت اصابت خرمشهر4 در برد 2 هزار کیلومتری حدود 30 متر برآورد می شود که این میزان دقت در کنار وزن بالای سرجنگی، قدرت تخریب قابل توجهی برای این موشک ایجاد کرده است.

از دیگر پیشرفت های اعمال شده در نسل چهارم موشک خرمشهر، افزایش ماندگاری سوخت مایع است.

به گفته سردار سیدمهدی فرحی رییس اسبق سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع، با تغییر در آلیاژ مخازن و ترکیب سوخت، امکان نگهداری سوخت در این موشک تا چندین سال فراهم شده و به صورت عملیاتی ماندگاری 3ساله برای آن اعلام می شود.

خرمشهر4 همچنین از قابلیت پرتاب از سکوی متحرک برخوردار است و زمان آماده سازی عملیاتی آن به کمتر از 15 دقیقه کاهش یافته است؛ موضوعی که انعطاف عملیاتی این موشک را در شرایط رزمی افزایش می دهد.

در این موشک علاوه بر ارتقای ویژگی های سخت افزاری، از فناوری های نوین نیز استفاده شده است.

بهره گیری از سامانه های دفاع سایبری برای مقابله با نفوذ و حملات سایبری و استفاده از هوش مصنوعی برای بهینه سازی مسیر پرواز و افزایش قدرت مانور، از جمله قابلیت هایی است که سطح بقا و اثربخشی عملیاتی این موشک را ارتقاء داده است.

شهید سردار امیرعلی حاجی زاده فرمانده فقید نیروی هوافضای سپاه درباره توان عملیاتی این موشک اعلام کرده بود: پس از شلیک یک موشک خرمشهر، در منطقه هدف 80 نقطه مورد اصابت قرار می گیرد و در صورت شلیک 100 فروند از این موشک، حدود 8 هزار هدف در سرزمین دشمن مورد اصابت قرار خواهد گرفت.

نمایش این موشک در شهر موشکی سپاه، حامل پیامی روشن به بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای است؛ پیامی مبنی بر اینکه توان موشکی ایران نه تنها حفظ شده، بلکه با بهره گیری از فناوری های نوین، دقت، سرعت و قدرت نفوذ آن به طور مستمر ارتقاء یافته است.

همچنین، تغییر دکترین نیروهای مسلح به آفندی نشان می دهد که خرمشهر4 و سایر موشک های بالستیک کشور، نقش کلیدی در راهبردهای بازدارندگی فعال و پاسخ به هرگونه تهدید احتمالی ایفا می کنند و هرگونه محاسبه نادرست درباره توان دفاعی ایران می تواند پیامدهای پرهزینه و غیرقابل جبران به دنبال داشته باشد.