روند پیر شدن بدن انسان همیشه با شتاب یکسانی پیش نمی رود؛ گاهی اعداد شناسنامه با سن بیولوژیک ما هم خوانی دارند و گاهی فاصله ی میان این دو بسیار زیاد می شود.

به گزارش زومیت به نقل از ساینس آلرت، یافته های پژوهشی جدید نشان می دهند که سرعت پیر شدن مغز، علاوه بر ژنتیک و سبک زندگی، به یک فاکتور انسانی و اخلاقی جالب بستگی دارد: میزان تمایل ما به کمک کردن به دیگران.

براساس یافته های پژوهش مشترک دانشگاه تگزاس در آستین و دانشگاه ماساچوست بوستون، فعالیت های داوطلبانه ی مستمر می تواند سرعت پیر شدن عملکردهای شناختی مغز را بین 15 تا 20 درصد کاهش دهد.

مطالعه ی گسترده که داده های دو دهه نظرسنجی از بیش از 31هزار فرد بالای 50 سال را بررسی کرده، رابطه مستقیمی میان رفتارهای یاری گرانه و حفظ سلامت مغز یافته است. این رفتارها طیف وسیعی از فعالیت های رسمی در سازمان های خیریه تا کمک های ساده و خودجوش به دوستان، همسایگان و نزدیکان را شامل می شود.

سه هوانگ هان، دانشمند علوم اجتماعی در دانشگاه تگزاس، در تحلیل نتایج می گوید: نکته خیره کننده در پژوهش آن است که مزایای شناختی ناشی از کمک به دیگران، فراتر از یک حس خوب زودگذر است. تاثیرات مثبت با تداوم فعالیت در طول زمان انباشته می شوند و هم در قالب کارهای داوطلبانه ی رسمی و هم در کمک های دوستانه ی غیررسمی به خوبی مشاهده پذیر هستند. او همچنین تاکید می کند که حتی مشارکت های محدود در بازه زمانی دو تا چهار ساعت در هفته نیز نتایج درخشان و پایداری به همراه داشته است.

مدل سازی های آماری مطالعه نشان می دهد نقطه بهینه برای بهره مندی از اثرات مثبت، حدود 100 ساعت فعالیت در سال است. محققان بر این باورند که تحریک ذهنی ناشی از حل مسائل دیگران و تعامل اجتماعی مستمر، مانند تمرین ورزشی برای سلول های عصبی عمل می کند. پیش از این ثابت شده بود که تنهایی، یکی از عوامل اصلی تخریب بافت مغز است و فعالیت بدنی می تواند ذهن را شفاف نگه دارد؛ اکنون کمک رسانی به عنوان ضلع سوم مثلث سلامتی معرفی شده است.

بسیاری از افراد تصور می کنند کمک های غیررسمی و بدون سازماندهی، به دلیل اینکه به صورت رسمی دیده نمی شوند، تاثیر چندانی بر سلامت ندارند. بااین حال، نتایج تحقیق نشان داد که کمک به همسایه یا دوست، همان قدر به حفظ قدرت حافظه و تمرکز کمک می کند که فعالیت در یک موسسه بزرگ. پیر شدن شناختی روندی تجمعی دارد و هرچه فرد در طول سال ها نقش یاری گر فعال تری در جامعه داشته باشد، ذخیره عصبی او برای مقابله با زوال عقل در دوران پیری غنی تر خواهد بود.

بازه ی زمانی طلایی برای فعالیت های خیرخواهانه، بین دو تا چهار ساعت در هفته تخمین زده می شود. گذر از این مرز ممکن است به دلیل فشارهای روانی یا خستگی جسمی، اثر معکوس بگذارد و روند فرسودگی را تسریع کند. در دنیایی که آمار ابتلا به دمانس (زوال عقل) رو به افزایش است، شناسایی عوامل خطر قابل تغییر اهمیت حیاتی دارد. برخلاف ژنتیک، نوع تعامل ما با اطرافیان عاملی است که کاملاً تحت کنترل ماست و می تواند مانند رژیم غذایی سالم یا ورزش منظم، از ساختار مغز محافظت کند.

هان در پایان به نکته تامل برانگیزی اشاره می کند: سالمندانی که ممکن است از سلامت کامل برخوردار نباشند، همچنان می توانند با ایفای نقش های حمایتی کوچک، باری از دوش جامعه بردارند. ایجاد فرصت هایی برای این افراد جهت مشارکت در فعالیت های یاری گرانه، نه تنها به جامعه کمک می کند، بلکه خود این افراد را نیز از خطر انزوای ذهنی و زوال سریع مغز نجات می دهد.

مطالعه در نشریه ی Social Science & Medicine منتشر شده است.