فرارو- شناخت زودهنگام عوامل خطر قلبی و توجه به پیشگیری در سال های ابتدایی بزرگسالی می تواند نقشی تعیین کننده در سلامت قلب در دهه های بعدی زندگی، به ویژه برای مردان، داشته باشد.

به نقل از سی ان ان، نتایج یک پژوهش بلندمدت و گسترده نشان می دهد مردان به طور معناداری زودتر از زنان در معرض افزایش خطر بیماری های قلبی عروقی قرار می گیرند؛ روندی که از حدود 35سالگی آغاز می شود و می تواند مسیر سلامت قلب را برای دهه های بعدی زندگی تعیین کند. این یافته ها بار دیگر بر اهمیت توجه زودهنگام به سلامت قلب، پیش از بروز علائم جدی، تأکید می کند.

این مطالعه بیش از 5 هزار نفر را از ابتدای بزرگسالی تا میانسالی و سالمندی دنبال کرده است. پژوهشگران دریافتند مردان به طور متوسط حدود هفت سال زودتر از زنان به سطح بالینی قابل توجهی از بیماری های قلبی عروقی می رسند؛ فاصله ای که پیامدهای مهمی برای پیشگیری، تشخیص زودهنگام و سیاست های سلامت عمومی دارد.

متخصصان قلب و عروق همواره توصیه می کنند که زنان و مردان از اوایل بزرگسالی وضعیت سلامت قلب خود را پایش کنند و به طور منظم به پزشک مراجعه داشته باشند. اما یافته های این پژوهش نشان می دهد که این توصیه به ویژه برای مردان باید جدی تر و زودتر از آنچه معمولاً تصور می شود، در دستور کار قرار گیرد.

دکتر صدیّه خان، استاد اپیدمیولوژی قلب و عروق در دانشکده پزشکی فاینبرگ دانشگاه نورث وسترن و از نویسندگان این مطالعه، می گوید: بیماری قلبی یک شبه ایجاد نمی شود؛ این بیماری طی سال ها شکل می گیرد. یکی از نکاتی که اغلب افراد از آن آگاه نیستند این است که روند خطر می تواند از اوایل دهه 30 یا 40 زندگی آغاز شود. حتی اگر در آن زمان هنوز بیماری قلبی نداشته باشید، پایه های خطر ممکن است همان جا شکل بگیرد.

سال هاست که در ادبیات پزشکی از فاصله 10ساله میان مردان و زنان در بروز بیماری قلبی صحبت می شود؛ این ایده که مردان حدود یک دهه زودتر از زنان به بیماری قلبی مبتلا می شوند. اما پژوهشگران این مطالعه تأکید می کنند که این عدد عمدتاً بر اساس بیماری عروق کرونر قلب شکل گرفته است؛ وضعیتی که در آن رگ های تغذیه کننده قلب به دلیل تجمع پلاک تنگ یا مسدود می شوند.

دکتر الکسا فریدمن، نویسنده ارشد مطالعه و استاد پزشکی پیشگیرانه در دانشگاه نورث وسترن، توضیح می دهد: آمار فاصله 10ساله بیشتر بر اساس مطالعات اولیه ای بود که به طور خاص روی بیماری عروق کرونر تمرکز داشتند؛ در حالی که بیماری های قلبی عروقی طیف وسیعی از مشکلات، از سکته مغزی تا نارسایی قلبی را شامل می شوند.

به گفته فریدمن، ترکیب عوامل خطر در طول زمان تغییر کرده است. در گذشته، نرخ سیگار کشیدن در مردان به مراتب بالاتر بود، اما امروز این تفاوت کمتر شده و حتی در برخی جوامع تقریباً مشابه است. همچنین فشار خون بالا که زمانی بیشتر به مردان نسبت داده می شد، اکنون شیوعی نزدیک به زنان دارد. همین تغییرات، پژوهشگران را بر آن داشت تا بررسی کنند آیا فاصله خطر میان زنان و مردان در سایر انواع بیماری های قلبی عروقی نیز وجود دارد یا خیر.

یکی از چشمگیرترین نتایج این پژوهش از تحلیل پنجره های خطر 10ساله به دست آمد. به جای آنکه تنها خطر مادام العمر بررسی شود، پژوهشگران احتمال ابتلا به بیماری قلبی عروقی را در هر مقطع سنی، برای ده سال آینده محاسبه کردند.

نتایج نشان داد تا اوایل دهه 30، خطر کوتاه مدت بیماری قلبی در مردان و زنان تقریباً مشابه است. اما از حدود 35سالگی به بعد، مسیرها از هم جدا می شوند. مردان به طور پیوسته با خطر بالاتری نسبت به زنان مواجه می شوند. برای نمونه، در 50سالگی، خطر 10ساله ابتلا به بیماری قلبی عروقی در مردان حدود 6 درصد است، در حالی که این رقم برای زنان نزدیک به 3 درصد گزارش شده است.

در مجموع دوره پیگیری، مردان زودتر از زنان به بیماری قلبی عروقی مبتلا شدند. حدود 5 درصد مردان تا سن 50سالگی دچار این بیماری شدند، در حالی که زنان به طور متوسط در 57سالگی به همین سطح رسیدند؛ یعنی نزدیک به هفت سال دیرتر. در مورد بیماری عروق کرونر قلب، این اختلاف حتی پررنگ تر بود. بر اساس داده ها، حدود 2 درصد مردان تا 48سالگی به این بیماری مبتلا شدند، در حالی که زنان تقریباً یک دهه بعد، یعنی حوالی 58سالگی، به همان میزان خطر رسیدند.

نکته مهم آن است که این اختلاف خطر، با عوامل کلاسیک مانند فشار خون، کلسترول یا مصرف سیگار به طور کامل توضیح داده نمی شود. دکتر آیریس جَفی، مدیر اجرایی مؤسسه پژوهش های قلب مولکولی در مرکز پزشکی تافتس، که در این پژوهش نقشی نداشته، معتقد است عوامل اجتماعی و زیستی پیچیده تری در کار است.

به گفته او، نوع مشاغل، الگوهای استرس و نقش های اجتماعی زنان و مردان متفاوت است و بسیاری از این متغیرها به سختی در مطالعات آماری لحاظ می شوند. او همچنین بر لزوم پژوهش های بیشتر درباره تفاوت های زیستی تأکید می کند و می گوید: ما تازه در حال خراش دادن سطح این موضوع هستیم و هنوز چیزهای زیادی برای فهمیدن وجود دارد.

در مقابل، پژوهش نشان داد که خطر سکته مغزی تفاوت معناداری میان زنان و مردان ندارد و هر دو گروه تقریباً در سنین مشابهی به میزان بروز یکسان می رسند. نارسایی قلبی نیز در سال های اولیه تفاوت چندانی نشان نداد، هرچند تا 65سالگی، شیوع آن در مردان اندکی بیشتر بود.

با وجود تمرکز نتایج بر مردان، کارشناسان هشدار می دهند که زنان نباید این یافته ها را دلیلی برای بی توجهی به سلامت قلب خود بدانند. جفی تأکید می کند بیماری قلبی همچنان یکی از علل اصلی مرگ ومیر در زنان است و پیشگیری باید از جوانی آغاز شود.

دکتر خان نیز یادآور می شود که خطر بیماری قلبی در زنان پس از یائسگی می تواند به سرعت افزایش یابد. به گفته او، استروژن احتمالاً تا پیش از یائسگی نقش محافظتی دارد، اما پس از آن، به ویژه در دوره گذار یائسگی، خطر به سرعت بالا می رود. میانگین سن یائسگی در آمریکا حدود 52 سال گزارش شده است.

این مطالعه در زمانی منتشر شده که دستورالعمل های قلب و عروق به تدریج به سمت ارزیابی زودهنگام خطر حرکت می کنند. معادلات جدید انجمن قلب آمریکا اکنون امکان برآورد خطر بیماری قلبی را از 30سالگی فراهم کرده اند، نه 40سالگی؛ تغییری که به گفته پژوهشگران با یافته های این مطالعه همخوانی دارد.

نتایج همچنین پرسش هایی درباره دسترسی و استفاده از خدمات سلامت مطرح می کند. زنان جوان معمولاً به دلیل مراقبت های مرتبط با سلامت باروری، مراجعات پیشگیرانه بیشتری دارند و همین موضوع می تواند به تشخیص زودتر عوامل خطر کمک کند. در مقابل، مردان در میانه دهه 30 و 40 کمتر برای معاینات دوره ای به پزشک مراجعه می کنند.

فریدمن می گوید افزایش مراجعات پیشگیرانه، به ویژه برای مردان جوان، می تواند یکی از راه های مؤثر برای کاهش خطر بیماری های قلبی عروقی باشد. جفی نیز توصیه می کند همه بزرگسالان حداقل سالی یک بار فشار خون و کلسترول خود را بررسی کنند و از راهنمای Life’s Essential 8 انجمن قلب آمریکا پیروی کنند؛ مجموعه ای از توصیه ها شامل پرهیز از دخانیات، کنترل وزن، فشار خون، قند و چربی خون، تغذیه سالم، تحرک بدنی و خواب کافی.

در نهایت، پیام مشترک متخصصان روشن است: شناخت زودهنگام عوامل خطر، کلید پیشگیری مؤثر است. همان طور که دکتر خان می گوید، وقتی بدانید وضعیت کلسترول، فشار خون و قند خون شما چگونه است، می توانید آگاهانه اقدام کنید و مسیر سلامت قلب خود را تغییر دهید؛ مسیری که برای بسیاری از مردان، از حوالی 35سالگی وارد مرحله ای سرنوشت ساز می شود.