خشک شدن خلیج گرگان منجر به افزایش گرد و غبار با سطح میانگین 350 میکرون در متر مکعب در گرگان، آق قلا، بندرگز و حتی شهرهای مازندران شده که این رقم، چهار برابر استاندارد سازمان جهانی بهداشت (WHO) است و باعث افزایش 25 درصدی موارد مراجعه به بیمارستان ها به دلیل بیماری های تنفسی (مانند آسم، بیماری های ریوی و التهاب ریه) در سال 1404 شده است.

به گزارش ایرنا، تخریب زیست بوم های طبیعی خلیج گرگان، منجر به نابودی جمعیت ماهی های آب شیرین (مانند ماهی کپور و ماهی سفید) و تالابی (مانند پرندگان آبی مهاجر) شده و بر اساس مطالعات، جمعیت ماهی های آب شیرین در این منطقه کاهش یافته که این کاهش، نه تنها به کاهش درآمد صیادان منجر شده، بلکه به نابودی یکی از منابع اصلی تغذیه در منطقه نیز انجامیده است.

در سال های گذشته، دولت های پیشین با اجرای طرح های موقت لایروبی کانال های متصل به دریای خزر، تلاش کرده اند تا جریان آب را به خلیج بازگردانند که این تلاش ها به صورت موقتی جریان آب را به خلیج بازگرداند و بخشی از خشکی را به آب تبدیل کرد با این حال، این اقدامات به دلیل عدم برنامه ریزی برای لایروبی دائمی و 24 ساعته، نتایج مطلوبی به دست نیاورده اند.

کارشناسان محیط زیست تأکید می کنند که کانال های متصل به دریای خزر به سرعت دوباره پوشیده از گل و لای می شوند و برای جلوگیری از این امر، نیاز به تخصیص اعتبار دائمی و دخالت مستمر دولت وجود دارد.

استاندار گلستان، در گفتگو با ایرنا، این موضوع را به عنوان یک ضرورت اکولوژیکی و اقتصادی مطرح کرد و گفت: خلیج گرگان به عنوان یکی از اکوسیستم های منطقه ای استان، نه تنها به عنوان منبع طبیعی، بلکه به عنوان موتور اقتصادی و زیست محیطی، نقش حیاتی دارد.

علی اصغر طهماسبی اظهار کرد: این اکوسیستم نه تنها به عنوان یک منبع طبیعی، بلکه به عنوان یک جاذبه گردشگری و منبع کشاورزی، اهمیت دارد.

وی بیان کرد: نجات این پهنه آبی به دخالت همیشگی دولت با تخصیص اعتبار دائمی احتیاج دارد که اجرای آن نه تنها به بازگرداندن جریان آب به خلیج کمک خواهد کرد، بلکه به کاهش 40 درصدی گرد و غبار، بازیابی زیست بوم های طبیعی و افزایش عملکرد کشاورزی در مناطق مجاور منجر خواهد شد.

استاندار گلستان با اشاره به مصوبه نهاد ریاست جمهوری در تاریخ 15 دی امسال مبنی بر استقرار دستگاه لایروب در خلیج گرگان اظهار کرد: طبق این مصوبه، سازمان بنادر و کشتیرانی متعهد به اجرای این طرح شده اما تاکنون اقدام عملی ملموسی انجام نشده است.

طهماسبی با تأکید بر اینکه ترک فعل فقط برای کارشناسان نیست و مدیران نیز باید پاسخگوی آن باشند، گفت: علاج بخشی خلیج گرگان برای استان گلستان در اولویت است و باید همانند دغدغه ای که برای نجات دریاچه ارومیه وجود دارد، برای خلیج گرگان نیز در سطح ملی پیگیری شود.

وی خطرات خشک شدن خلیج گرگان را برشمرد و تصریح کرد: پایداری علاج بخشی این تالاب از آن جهت حیاتی است که جلوی نابودی جنگل های هیرکانی شمال، بروز ریزگردها، نابودی باغات و مزارع و کاهش درآمد ساکنان منطقه را می گیرد، تغییر اقلیم در منطقه، این خطرات را دوچندان کرده و نیاز به اقدام فوری را بیشتر می کند.

لایروبی خلیج گرگان

معاون اول رییس جمهور هم با انتقاد از برخورد شعاری با آبخیزداری و آبخوان داری، گفت: احیای خلیج گرگان و تالاب میانکاله برای کشورمان یک موضوع حیثیتی است.

محمدرضا عارف با اشاره به اهمیت احیای تالاب ها، بیان کرد: خشک شدن تالاب ها و دریاچه ها آثار منفی مختلفی از جمله آثار زیست محیطی دارد بنابراین احیای آنها باید در اولویت قرار گیرد.

وی افزود: تالاب ها و دریاچه ها نقش حیاتی برای کشور دارند با این حال گاهی اهمیت این مسئله نادیده گرفته می شود. تاکنون درخصوص آبخیزداری و آبخوان داری برخورد شعاری شده که نتیجه آن هم شرایط امروز تالاب های کشور است.

یک متخصص هیدرولوژی و کارشناس محیط زیست هم در این باره توضیح داد: در سال های گذشته، تلاش های موقتی انجام شد، اما این اقدامات به دلیل عدم برنامه ریزی برای لایروبی 24 ساعته و عدم تخصیص اعتبار دائمی، نتیجه ای نداشتند.

دکتر علی محمدی اظهار کرد: برای بازگرداندن تعادل اکولوژیکی خلیج گرگان، نیاز به یک برنامه لایروبی پایدار و مستمر با تخصیص اعتبار سالانه و دائمی است.

بر اساس پیشنهاد کارشناسان، اجرای طرح لایروبی دائمی و 24 ساعته با خرید تجهیزات پیشرفته و همکاری با وزارت نیرو، وزارت محیط زیست و سازمان آب منطقه ای گلستان، نیازمند تخصیص اعتبار سالانه و دائمی است که این اعتبار، باید در بودجه سالانه دولت چهاردهم در نظر گرفته شود چرا که می تواند به ایجاد یک سیستم لایروبی پایدار و 24 ساعته کمک کند.

این طرح همچنین امکان ایجاد بیش از 500 شغل مستقیم و غیرمستقیم در حوزه های لایروبی، مدیریت محیط زیست و گردشگری را فراهم می کند و این اشتغال زایی، به ویژه در مناطق روستایی و کم درآمد گلستان، به توسعه اقتصادی و کاهش ناترازی های سطحی کمک خواهد کرد.

همچنین، با بازگشت جریان آب به خلیج گرگان، فرصت های جدیدی برای توسعه گردشگری فرهنگی و طبیعی در استان ایجاد خواهد شد که می تواند به جذب سرمایه گذاری خصوصی و افزایش درآمدهای محلی منجر شود.

با توجه به اهمیت استراتژیک این اکوسیستم، اجرای این طرح نه تنها به حفظ محیط زیست استان کمک خواهد کرد، بلکه به توسعه پایدار و افزایش جذابیت گردشگری گلستان نیز خواهد انجامید.

در این راستا، سفر رییس جمهور به استان گلستان فرصتی حیاتی برای تصویب بودجه مورد نیاز و اجرای طرح لایروبی دائمی خلیج گرگان خواهد بود و می تواند زمینه تصویب بودجه مورد نیاز برای اجرای این طرح را فراهم کرده و به حفظ اکوسیستم خلیج گرگان و کاهش عواقب زیست محیطی و اجتماعی کمک کند.