فرارو- کمال خرازی، مشاور ارشد مقام معظم رهبری و رییس شورای راهبردی روابط خارجی روز دوشنبه با ارزیابی مثبت از روند آغازشده گفت وگوهای غیرمستقیم میان ایران و ایالات متحده، تصریح کرد که این مذاکرات تا اینجا خوب پیش رفته است ، اما ادامه موفقیت آمیز آن بیش از هر چیز به تصمیم و اراده طرف آمریکایی وابسته خواهد بود.

به گزارش فرارو، کمال خرازی با تأکید بر اینکه تجربه های پیشین تعامل با واشنگتن مملو از بدعهدی و رویکردهای ناکارآمد بوده است، خاطرنشان کرد ایالات متحده باید به این جمع بندی رسیده باشد که مسیرهای گذشته نه تنها به نتیجه نرسیده، بلکه هزینه های بیشتری را نیز به دنبال داشته است. از نگاه تهران، تغییر رفتار واقعی آمریکا و عبور از سیاست های شکست خورده فشار و تقابل، شرط اصلی هرگونه پیشرفت در آینده خواهد بود.

در همین چارچوب، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ، این دور از گفت وگوها را آغازی خوب توصیف کرد و با نگاهی واقع گرایانه تأکید کرد که اعتمادسازی فرآیندی زمان بر است و نمی توان آن را با شعار یا وعده های مقطعی جایگزین کرد. عراقچی با اشاره به غیرمستقیم بودن مذاکرات، تصریح کرد که گفت وگوها صرفاً بر موضوعات هسته ای متمرکز بوده و جمهوری اسلامی ایران با صراحت بر حقوق مسلم خود پای می فشارد. وزیر امور خارجه با یادآوری اینکه غنی سازی اورانیوم حق مشروع ایران بر اساس قوانین بین المللی است، اعلام کرد تهران از این حق عقب نشینی نخواهد کرد، اما هم زمان آمادگی دارد در چارچوبی قابل اعتماد و متوازن، به توافقی برسد که منافع ملی کشور را تضمین کند.

از سوی دیگر، مسعود پزشکیان، رییس جمهور ایران، نیز با استقبال از فضای ایجادشده، مذاکرات اخیر را گامی رو به جلو ارزیابی کرد و در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس تأکید کرد که گفت وگو، گزینه راهبردی جمهوری اسلامی برای حل وفصل اختلافات است. او یادآور شد که سیاست هسته ای ایران بر پایه حقوق تصریح شده در معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای بنا شده و تهران هرگز خارج از این چارچوب حرکت نکرده است.

منابع دیپلماتیک و راهبردی آمریکایی بار دیگر تلاش کرده اند با تکرار سیاست های شکست خورده گذشته، مسیر گفت وگو با جمهوری اسلامی ایران را مشروط به مطالباتی حداکثری و غیرواقع بینانه کنند. به گفته این منابع، واشنگتن تنها در صورتی حاضر به ورود به مذاکرات مستقیم با تهران خواهد شد که گفت وگوها به مرحله تدوین یک نقشه اجرایی منتهی شود که در آن، ایران به توقف کامل غنی سازی اورانیوم در داخل کشور متعهد گردد؛ شرطی که عملاً نافی حقوق بدیهی و قانونی ایران ذیل معاهدات بین المللی است.

این منابع آمریکایی مدعی اند توقف غنی سازی، مبنای پرداختن به سایر پرونده ها خواهد بود؛ از یک سو موضوع توانمندی های موشکی ایران و از سوی دیگر چگونگی رفع یا تعلیق تحریم هایی که خود واشنگتن به طور یک جانبه و غیرقانونی اعمال کرده است. در همین چارچوب، تأکید شده که رییس جمهور آمریکا اجازه تداوم مذاکرات را نخواهد داد، مگر آنکه تهران در آینده ای نزدیک، راه حلی ارائه دهد که با خواست واشنگتن برای از میان برداشتن کامل ظرفیت های هسته ای ایران هم راستا باشد؛ خواستی که پیش تر نیز بارها با پاسخ منفی و قاطع ایران مواجه شده است.

بر اساس این روایت آمریکایی، پرونده غنی سازی به سکوی ورود به سایر موضوعات از جمله توان دفاعی و موشکی ایران و همچنین سازوکار تحریم ها تبدیل شده است؛ مسیری که به روشنی نشان می دهد هدف واشنگتن، صرفاً موضوع هسته ای نیست، بلکه محدودسازی همه جانبه قدرت ایران را دنبال می کند.

در همین راستا، برخی تحلیلگران نزدیک به محافل جمهوری خواه آمریکا صراحتاً اذعان کرده اند که مسئله اصلی واشنگتن، نه اعتمادسازی، بلکه مهار ایران است. آن ها مدعی اند ایران به دنبال دستیابی به توانمندی هسته ای با اهداف نظامی است؛ ادعایی تکراری که سال هاست بدون ارائه هیچ سند معتبری تکرار می شود و همواره از سوی ایران و نهادهای بین المللی رد شده است. با این حال، همین ادعا بهانه ای شده تا مسئولیت ارائه راه حل دیپلماتیک، به طور یک جانبه بر دوش تهران گذاشته شود.

در مقابل، برخی کارشناسان راهبردی منطقه ای با نگاهی واقع بینانه تر تأکید دارند که عبور از مذاکرات غیرمستقیم به مستقیم، فرآیندی تدریجی و چندلایه است و نه تصمیمی ناگهانی. به باور این تحلیلگران، این روند از مسیرهای موازی سیاسی، فنی، اقتصادی و امنیتی عبور می کند و هر مرحله، پیش نیاز ورود به مرحله بعدی است.

روزنامه انگلیسی تایمز در تحلیلی به بن بست راهبرد فشار علیه جمهوری اسلامی ایران اذعان کرده و پیش بینی کرده است که تهران ممکن است در چارچوبی محدود و حساب شده، امتیازی فنی در برنامه هسته ای خود ارائه دهد. به نوشته این روزنامه، چنین رویکردی می تواند هم به کاهش بخشی از تحریم ها بینجامد و هم مانع از لغزش منطقه به سوی یک رویارویی نظامی تازه شود.

تایمز تصریح می کند که ایالات متحده، علی رغم تداوم نمایش قدرت و آرایش نظامی در خاورمیانه، نشانه ای از اراده جدی برای حمله مستقیم به ایران بروز نداده است؛ واقعیتی که از نگاه ناظران، بیانگر بازدارندگی مؤثر جمهوری اسلامی و پرهزینه بودن هرگونه ماجراجویی نظامی علیه ایران است.

در همین چارچوب، سایمون گاس، سفیر پیشین بریتانیا در تهران، اذعان می کند که مسیر حل وفصل وجود دارد، اما بسیار باریک است . او با اشاره به فشار رژیم صهیونیستی برای گسترش دامنه مذاکرات به حوزه موشک های بالستیک، تأکید می کند که ایران قاطعانه هرگونه گفت وگو در این باره را رد کرده است؛ موضعی که بار دیگر خطوط قرمز غیرقابل چانه زنی تهران را آشکار می سازد.

در بخش دیگری از گزارش، ادعاهایی درباره تأثیر حملات ماه ژوئن بر تأسیسات ایران مطرح می شود؛ ادعاهایی که با بزرگ نمایی رسانه ای همراه است و بیش از آنکه بازتاب واقعیت باشد، تلاشی برای القای برتری نظامی غرب به شمار می رود. با این حال، حتی مقام های پیشین آمریکایی نیز ناچار شده اند اذعان کنند که تمرکز اسراییل اکنون نه بر توقف کامل برنامه هسته ای، بلکه بر سرعت بازسازی توان دفاعی و موشکی ایران قرار گرفته است.

گزارش تایمز در نهایت به این جمع بندی می رسد که آنچه در جریان است، نه یک توافق بزرگ، بلکه ترتیبی محدود برای مدیریت ریسک و جلوگیری از بدترین سناریوهاست. مسیری باریک اما ممکن که می تواند به فرمولی منتهی شود که هر دو طرف مدعی پیروزی شوند: واشنگتن با محدودیت های ادعایی هسته ای و تهران با کاهش تحریم ها.

محافل نزدیک به دونالد ترامپ از تغییر معنادار و ناگهانی در رویکرد دولت آمریکا نسبت به ایران خبر می دهند؛ تغییری که نه از سر بازنگری راهبردی، بلکه محصول تشدید بحران های داخلی رییس جمهور آمریکا ارزیابی می شود. به گفته این منابع، پرونده ایران عملاً از فهرست اولویت های ترامپ کنار گذاشته شده و مدیریت آن به استیو ویتکاف سپرده شده است.

روزنامه عبری زبان معاریو به نقل از منابع یهودی آمریکایی نزدیک به کاخ سفید گزارش داده است که فشارهای فزاینده سیاست داخلی، تمرکز ترامپ را به شدت کاهش داده و موضوع ایران دیگر در کانون توجه او قرار ندارد. تحلیل گران آمریکایی نیز با اشاره به افت موقعیت سیاسی ترامپ در داخل، تأکید کرده اند که حمله نظامی به ایران در این مقطع از دستور کار واشنگتن خارج شده و هرگونه بحث در این باره به زمانی نامعلوم موکول شده است.

بر پایه تازه ترین نظرسنجی های افکار عمومی، میزان رضایت از عملکرد ترامپ روندی نزولی دارد؛ تا آنجا که طبق یکی از این نظرسنجی ها، 59 درصد از شهروندان آمریکایی از کارنامه او به عنوان رییس جمهور ناراضی اند. معاریو در این زمینه به گزارشی تحقیقی از نیویورک تایمز استناد می کند که از کاهش اعتماد بخش های گسترده ای از طبقه متوسط آمریکا به رییس جمهور خبر می دهد. علاوه بر این، ناآرامی های خشونت آمیز اخیر در مینیاپولیس و اعتراضات ناشی از درگیری میان مأموران مهاجرت و شهروندان، فشار مضاعفی بر دولت ترامپ وارد کرده و شکاف های داخلی را عمیق تر ساخته است.

در چنین فضایی، چهره هایی در جامعه یهودی نیویورک میان درگیری ترامپ با بحران های داخلی و آنچه انفراد ویتکوف در مدیریت پرونده ایران خوانده می شود، ارتباط برقرار کرده اند. به گفته این منابع، استیو ویتکاف به بازیگر محوری در تنظیم روابط آمریکا و اسراییل درباره ایران بدل شده و گاه بدون هماهنگی قبلی با طرف های ذی ربط، ابتکار عمل را در دست می گیرد؛ وضعیتی که نگرانی تل آویو را تشدید کرده است.

معاریو برای نشان دادن این نگرانی، به تماس تلفنی طولانی مدت اخیر میان نتانیاهو و ویتکاف اشاره می کند؛ تماسی 210 دقیقه ای که بنا به گفته مفسران آگاه در واشنگتن، تنها بر یک محور متمرکز بوده است: ایران. نتانیاهو در این گفت وگو تلاش کرده است نگرانی های اسراییل را درباره هرگونه توافق هسته ای جدیدی که شامل محدودسازی توان موشکی ایران نباشد، مطرح کند؛ مطالبه ای که تل آویو آن را خط قرمز خود می داند.

با این حال، همان مفسران آمریکایی تصریح می کنند که وزن و نفوذ نتانیاهو در تصمیم سازی های کنونی واشنگتن به شدت کاهش یافته است. به نوشته معاریو، دیدگاه های نخست وزیر اسراییل عملاً تأثیر تعیین کننده ای بر رفتار فرستاده ویژه آمریکا ندارد و تماس های طولانی نیز بیش از آنکه نشانه نفوذ باشد، بازتابی از نگرانی تل آویو نسبت به کنار گذاشته شدن از معادله است.

محافل امنیتی در تل آویو از ارسال پیام های تند و قاطع به دولت آمریکا خبر داده اند؛ پیام هایی که بیش از آنکه نشانه عزم واقعی باشد، بازتاب اضطراب فزاینده اسراییل از تحولات پرونده ایران است. به ادعای این محافل، تل آویو واشنگتن را در جریان آمادگی خود برای اجرای حمله ای یک جانبه علیه تأسیسات حیاتی در عمق خاک ایران قرار داده است؛ ادعایی که هم زمان با سفر فوری بنیامین نتانیاهو به ایالات متحده مطرح شده است.

بر اساس این گزارش ها، نتانیاهو قرار است روز چهارشنبه با دونالد ترامپ دیدار کند؛ دیداری که هدف اصلی آن، نه تصمیم گیری مشترک، بلکه سنجش میزان تمایل رییس جمهور آمریکا برای همراهی با ماجراجویی نظامی اسراییل علیه ایران عنوان می شود. ناظران در تل آویو اذعان دارند که نتیجه این سفر، نقش تعیین کننده ای در موضع نهایی اسراییل خواهد داشت؛ به ویژه اگر واشنگتن از گزینه جنگ عقب نشینی کند یا به توافقی با تهران برسد که مطالبات حداکثری تل آویو را تأمین نکند.

مطالباتی که اسراییل مطرح می کند، بار دیگر ماهیت فرابرجامی و غیرواقع بینانه خواسته های این رژیم را آشکار می سازد؛ از توقف کامل برنامه موشک های بالستیک ایران گرفته تا قطع روابط تهران با متحدان منطقه ای خود و در نهایت از میان برداشتن کامل برنامه هسته ای ایران. روزنامه عبری زبان معاریو، در گزارشی تأیید کرده است که اسراییل به آمریکایی ها اعلام کرده در برابر آنچه تهدیدهای ایران می نامد، به طور مستقل عمل خواهد کرد و موضوع موشک های بالستیک را مسئله ای وجودی برای خود تلقی می کند. این روزنامه همچنین فاش کرده است که افسران ارشد اسراییل در حال تهیه نقشه هایی برای شناسایی اهدافی در عمق خاک ایران هستند.

با این حال، لحن منابع نظامی اسراییلی بیش از آنکه از آمادگی قطعی حکایت داشته باشد، آمیخته به تردید و شرط گذاری است. یکی از این منابع اذعان کرده است که هنوز ایران از نظر حجم موشک های بالستیک به سطحی نرسیده که از نگاه تل آویو خط قرمز تلقی شود ، اما در عین حال مدعی شده که تحولات ایران به طور مستمر رصد می شود. اعترافی که نشان می دهد ادعای تهدید فوری، بیش از آنکه مبتنی بر واقعیت باشد، ابزاری برای فشار سیاسی بر واشنگتن است.

معاریو همچنین از نگرانی نهادهای امنیتی اسراییل نسبت به احتمال دستیابی ترامپ به توافقی با ایران خبر داده است؛ توافقی که از نگاه تل آویو، ممکن است مشابه رویکرد محدود و مقطعی آمریکا در قبال حوثی های یمن باشد. به باور محافل صهیونیستی، رییس جمهور آمریکا که به نوسانات رفتاری شهرت دارد ـ ممکن است به اقداماتی نمادین و محدود بسنده کند و پیش از تحقق اهداف ادعایی اسراییل، مسیر را متوقف سازد. یکی از منابع نظامی اسراییلی در این باره صراحتاً هشدار داده است که اقدام محدود آمریکا می تواند منطقه را در وضعیت بی ثباتی رها کند؛ وضعیتی که نه تهدیدهای ادعایی علیه اسراییل را از میان می برد و نه امنیت پایدار ایجاد می کند. اعترافی که ناخواسته نشان می دهد تل آویو بیش از هر چیز نگران آن است که آمریکا بازی را نیمه کاره رها کند و اسراییل را با پیامدهای یک بحران کنترل نشده تنها بگذارد.