منطقه خاورمیانه در شرایط خاصی به سر می برد چنانکه این شرایط همه کشورهای منطقه را به تکاپو انداخته که از بروز بحران جدید جلوگیری کنند.

به گزارش آرمان ملی، حضور پرتعداد ناوهای ایالات متحده در خلیج فارس و دریای عمان بیانگر این است که آمریکایی ها می خواهند نمایش قدرت خود را به رخ ایران، کشورهای منطقه و جهان بکشانند که می توانند در هر نقطه ای از جهان با این تجهیزات و ادوات نظامی حاضر شوند. اتفاقی که عده ای را بر آن داشته که از بالابودن احتمال جنگ آمریکا با ایران بگویند. هر چند که ترامپ، رییس جمهور آمریکا در مواضع متفاوتی از احتمال حمله یا مذاکره سخن گفته؛ اما غالب نظرات بر این مبنا استوار است که حضور نظامی آمریکا در منطقه بیشتر برای ایجاد رعب و ترس در جهت گرفتن امتیاز بیشتر از ایران است.

البته برخی تحلیلگران نیز بر این باورند که آمریکا صرفا مساله ایران را در دستور کار ندارد و با این صف آرایی نظامی می خواهد پالس هایی نیز به چین بفرستد. با این حال موضع رسمی مسئولان کشورمان چیز دیگری است. چنانکه اخیرا سیدعباس عراقچی؛ وزیر امور خارجه گفت: آرایش نظامی دشمن ما را نمی ترساند . علی اکبر صالحی؛ وزیر امور خارجه اسبق نیز بر این عقیده است که جنگ نخواهد شد و جهان دیگر آماده ایجاد یک بحران وسیع نیست .

این گفته ها جایی معنا پیدا می کند که بدانیم مذاکرات هیأت های ایران و آمریکا در مسقط به خوبی پیش رفته و طرفین خواستار ادامه مذاکرات در دوره های بعدی نیز بوده اند. نگاهی به اظهارات اخیر ترامپ و سیدعباس عراقچی نشان می دهد که با وجود بالابودن آستانه تنش در منطقه؛ اما امروز دیپلماسی دست بالا را دارد.

مسعود پزشکیان، رییس جمهور نیز در این خصوص در ایکس نوشت: گفت وگوهای ایران و آمریکا که با پیگیری دولت های دوست در منطقه برگزار شد، یک قدم به جلو بود. گفت وگو همواره راهبرد ما برای حل و فصل مسالمت آمیز بوده است .

با وجود امیدواری های که مشاهده می شود به نظر می رسد که در صورت مثبت بودن مسیر مذاکرات در دورهای بعدی نیز شاهد یک توافق هسته ای جدید میان ایران و آمریکا باشیم. توافقی که عمان به عنوان پایتخت دیپلماسی منطقه می تواند در شکل گیری آن نقش و تاثیر بسزایی داشته باشد.

تحرکات دیپلماتیک سرعت گرفته و به نظر می رسد که تهران و واشنگتن به این نتیجه رسیده اند که مذاکره و توافق به مراتب کم هزینه تر از جنگ است و در همین راستا نیز در مسیر رسیدن به توافق مذاکره می کنند. در همین راستا نیز شامگاه یکشنبه خبری مبنی بر سفر یک مقام عالی رتبه ایران به عمان در رسانه ها مطرح شد و به صدر اخبار رفت که تحلیل های بسیاری را پدید آورد. چرا که پیش از این سفرهای دیپلماتیک آن هم در چنین شرایط و هنگامه ای از سوی وزیر امور خارجه انجام می شد.

اما این خبر تایید و مشخص شد علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی سه شنبه در صدر یک هیأت به مسقط پایتخت عمان سفر خواهد کرد و در جریان این سفر با مقامات عالی سلطنت عمان دیدار و پیرامون آخرین تحولات منطقه ای و بین المللی و همکاری های دو جانبه در سطوح مختلف به گفت وگو خواهد پرداخت. اما این خبر پرسش ها و نکاتی را به ذهن متبادر می کند که پاسخ به آن ها می تواند گره از راز و رمز این سفر بگشاید. اینکه چرا به جای عراقچی لاریجانی به مسقط می رود؟ اهمیت این سفر چیست و اساسا لاریجانی با این سفر به دنبال رساندن چه پیامی است؟

واقعیت این است که در سطح تحلیل کلان باید افراد را در بافت موقعیتی خود به بررسی و تحلیل نشست. طبیعتا اینکه چرا عراقچی به مسقط نرفته و لاریجانی به جای وی راهی پادشاهی عنمان شده به جهت تفاوت جایگاه ساختاری این دو در نظام تصمیم گیری کشور است. چرا که عراقچی در جایگاه یک دیپلمات در چارچوب وزارت امور خارجه عمل می کند و به لحاظ فنی و دیپلماتیک به مسائل ورود می کند. اما سفر علی لاریجانی از جایگاه دبیری شورای عالی امنیت ملی به مسقط یعنی مساله از مذاکرات ابتدایی و فنی گذشته و به تصمیمات کلان رسیده است و نیازمند تصمیمات حاکمیتی است. اینکه قرار است در این مرحله چه تصمیماتی در خصوص نوع امتیازاتی که می دهیم یا می گیریم یا نوع مذاکرات و خطوط قرمز اتخاذ شود.

از همین رو است که حضور او در عمان می تواند پالس مهمی را به طرف مقابل بدهد که او به عنوان یک چهره حاکمیتی که تصمیمش تصمیم نظام است وارد شده نه صرفا به عنوان یک چهره دولتی که در نهایت باید در اتخاذ تصمیمات خود با مقامات و حاکمیت طرح بحث کند. اهمیت سفر لاریجانی به مسقط از این جهت مورد بحث است که گویا مذاکرات تا کنون نتیجه داده و پیشرفت هایی داشته و از این به بعد باید تصمیمات مهم تر در سطوح حاکمیتی گرفته شود که این خود می تواند گامی مثبت و رو به جلو تلقی شود.

سفر دبیر شعام به عمان را می توان از جهات دیگری نیز مورد بررسی کرد و پالس های مختلفی که این سفر می تواند داشته باشد را مورد مداقه قرار داد. شاید نخستین پالس این سفر به آمریکایی ها باشد که ایران به مساله مذاکره و توافق به صورت جدی تری فکر می کند و سفر لاریجانی یعنی مساله در سطح اصلی تصمیم گیری کشور مطرح است و از این کانال پیگیری می شود؛ لذا اگر پیشنهادی در کار باشد این بار در سطح وزارت خارجه بلکه در سطوح اصلی حاکمیت مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

پالس دیگر به کشورهای منطقه است که ایران می خواهد مسائل خود را در حوزه بین المللی و منطقه ای در سطوح حاکمیتی حل و فصل کند و در این میان عمان می تواند فراتر از یک میانجی عمل کند. چه اینکه مسقط به عنوان پایتخت میانجی گری و دیپلماسی منطقه تنها کشور مذاکراتی مورد توافق میان تهران و واشنگتن است که هر دو کشور نیز اعتماد لازم را به این کشور دارند.

سفر لاریجانی به مسقط حامل این پیام مهم نیز هست که حضور در این سطح دیگر نه برای گفت وگو یا مذاکره که بیشتر از جهت تصمیم گیری در مورد رهیافت های آینده است حال باید دید که از سفر دبیر شعام به مسقط چه جزییاتی بیرون خواهد آمد و لاریجانی چه دستاوردهایی با خود از عمان خواهد آورد تا بهتر بتوان موضوع را مورد بحث و بررسی قرار داد. آنچه مسلم است دیپلماسی پرشتاب در حرکت است و این می تواند سایه جنگ را از منطقه بردارد. هر چند که نباید از مکر و حیله طرف مقابل نیز غافل بود.