تاد کاستو، ژنومیست دانشگاه تگزاس که در این پژوهش تازه نقشی نداشته، می گوید: این داده ها همیشه جلوی چشم ما بودند، اما نتوانسته بودیم متوجهشان شویم . اما ماجرا چیست؟ همه چیز به هورمون گرلین برمی گردد.

گرلین هورمونی است که عمدتاً در معده تولید می شود و به مغز پیام می دهد که زمان غذا خوردن رسیده است. به آن هورمون گرسنگی هم می گویند. زمانی دانشمندان امیدوار بودند این هورمون بتواند کلید درمان چاقی، بی اشتهایی یا دیابت باشد، اما نقش پیچیدهٔ آن در متابولیسم باعث شد این امیدها بی نتیجه بماند. حتی مسدود کردن آن در موش ها هیچ تأثیری بر اشتها یا وزن نداشت.

بنابراین دانش ما دربارهٔ عملکرد واقعی گرلین ناقص بود. در پژوهش جدید، دانشمندان تصمیم گرفتند سراغ خزندگان بروند. آن ها ژنوم 112 گونه شامل مارها، آفتاب پرست ها، لاک پشت ها و آگاماها را بررسی کردند و متوجه شدند که 32 گونه مار، 4 گونه آفتاب پرست و 2 گونه آگاما تقریباً ژن های تولیدکنندهٔ هورمون گرلین را از دست داده اند.

در برخی گونه ها فقط تکه های ناقصی از ژن دیده می شد، در برخی دیگر کاملاً حذف شده بود و در بعضی نیز آن قدر تغییر کرده بود که دیگر قابل استفاده نبود.

اما این یعنی چه؟ این الگو نشان می دهد که حذف ژن گرلین احتمالاً در مسیر تکامل چندین بار و به طور مستقل در گروه های مختلف خزندگان رخ داده است؛ حتی شاید چند بار فقط در مارها.

اما گرلین تنها چیزی نیست که این حیوانات از دست داده اند. آن ها همچنین یک آنزیم ضروری برای فعال شدن گرلین به نام MBOAT4 را نیز ندارند.

پژوهشگران می گویند این حذف ژنتیکی احتمالاً نتیجهٔ سازگاری های شدید رفتاری و فیزیولوژیکی است که خزندگان و به ویژه مارها برای زنده ماندن در محیط هایی با طعمهٔ کم و نامطمئن تکامل داده اند.

در پستانداران، گرلین هنگام گرسنگی به بدن می گوید چربی بسوزاند تا حیوان بتواند دنبال غذا بگردد. اما مارها و برخی خزندگان دیگر رفتار کمین و انتظار دارند: آن ها در یک نقطه ثابت می مانند تا طعمه خودبه خود نزدیک شود.

برای زنده ماندن با این روش شکار، این حیوانات باید مصرف انرژی در حالت استراحت را به شدت کاهش دهند. حذف ژن های گرلین دقیقاً همین کار را انجام می دهد.

جالب اینجاست که این تغییر ژنتیکی الگوی متابولیک مارها را کاملاً برعکس پستانداران می کند و به آن ها اجازه می دهد ماه ها یا حتی یک سال کامل بدون غذا زنده بمانند.

کاستو این یافته را کاملاً شگفت انگیز توصیف می کند و می گوید این پژوهش می تواند اولین قدم برای درک بهتر عملکرد گرلین در سایر حیوانات نیز باشد. او می گوید: هیچ وقت نمی دانید این تحقیقات در نهایت به کجا می رسند .

این مطالعه در مجله Open Biology منتشر شده است.