دو رسانه بین المللی الجزیره و نیویورک تایمز طی تحلیل هایی جداگانه با پرداختن به نشست اخیر میان ایران و آمریکا در مسقط عنوان کردند که به رغم کاهش خصومت ها، وضعیت فعلی فاصله قابل توجهی با یک خروجی دیپلماتیک دارد و رخدادهای روزهای آتی تعیین می کند که آیا می توان راه برون رفتی از این وضعیت پیدا کرد یا نه.

به گزارش دنیای اقتصاد، شبکه الجزیره به تاریخ هشتم فوریه طی گزارشی عنوان کرد که نخستین دور مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در مسقط، به رغم سیگنال های مثبتی که به جامعه جهانی ارسال کرد، فاصله بسیاری با ایستگاه دیپلماسی دارد.

این گزارش افزود که تحولات هفته های آتی نشان خواهد داد که آنچه با آن سروکار داریم تلاش برای خریدن زمان از سوی طرفین، پیش از وقوع درگیری های فراگیر، است یا آنکه به راستی عزمی برای حل وفصل مسالمت آمیز مسائل فعلی وجود دارد.

الجزیره در ادامه عنوان کرد: آمریکا و ایران ششم فوریه در مسقط با واسطه در برابر یکدیگر قرار گرفتند و ساعت ها به مذاکره پرداختند. با این همه، پس از پایان این گفت وگوها نشانه ای دال بر اینکه هر یک از طرفین حاضرند از مواضع خود کوتاه بیایند به چشم نخورد. حتی پیش از برگزاری نشست عمان نیز شاهد بودیم که مواضع واشنگتن و تهران فاصله قابل توجهی از یکدیگر دارد، به ویژه در زمینه محورهای مذاکرات؛ ایران تاکید دارد که تنها در زمینه برنامه هسته ای خود، آن هم به صورت محدود، حاضر به مذاکره است و پرونده هایی همچون موشک های بالستیک قابل مذاکره نیستند. از سوی دیگر، کاخ سفید تاکید دارد مذاکرات باید تمامی موضوعات مورد اختلاف را در بر بگیرد. در نهایت اما نشست مسقط با محوریت پرونده برنامه هسته ای ایران برگزار شد و طرفین توافق کردند که بار دیگر طی روزهای آتی با یکدیگر دیدار داشته باشند.

در ادامه گزارش این شبکه قطری آمده است که آنچه وضعیت فعلی را جالب توجه کرده این نکته است که مذاکرات اخیر در مسقط نخستین نشست تهران-واشنگتن پس از درگیری ها در ماه ژوئن بود.

الجزیره در ادامه نوشت: به رغم تحولاتی که طی چند ماه اخیر شاهدش بودیم، حالا همگان به نقطه ای که پیش از این در آن قرار داشتند برگشته اند. این مساله البته شایان توجه است، اما از یاد نباید برد که فاصله میان وقایع اخیر در مسقط و آنچه می توان نام توافق را بر آن گذاشت، همچنان بسیار زیاد است. از سوی دیگر، این نکته اهمیت زیادی دارد که ادامه یک مسیر لزوما به معنای پیشرفت نیست، چراکه درجا زدن در مسائل قدیمی دست آخر نمی تواند مسیری برای پیشروی طرفین را باز کند.

آنچه این تحولات را بیش از پیش برجسته می کند، افراد حاضر در نشست مسقط بود. طرف ایرانی البته همان هیات معمول خود را به عمان برد. اما حضور برد کوپر، فرمانده سنتکام که یونیفرم کامل هم بر تن داشت، نشانه ای است که نباید از آن به آسانی گذشت. مشارکت این مقام عالی رتبه نظامی در کنار استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ایالات متحده در مذاکرات، پیام روشنی دارد مبنی بر اینکه این دور از مذاکرات بنا نیست لزوما بر مسیر گفت وگوهای پیشین حرکت کند، خاصه از این جهت که چیدمان تسلیحاتی آمریکا در خاورمیانه افزایش بی سابقه ای داشته است. ایران البته به این تحول واکنش نشان داد و تهدید کرد که چنین اقدامات خارج از عرفی می تواند به روند مذاکرات آسیب بزند. این اقدام کاخ سفید را می توان دیپلماسی در سایه زور دانست، نه آنکه اولی بر دومی تفوق یافته باشد.

واشنگتن نیز از اهمیت این اهرم فشار به خوبی آگاه است. دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، پس از برگزاری نشست مسقط به خبرنگاران گفت که مذاکرات خیلی خوب پیش رفته و ایران در پی توافق است. وی در ادامه تهدید کرد که اگر گزینه مذاکرات به نتیجه نرسد، عواقب بسیار وخیمی در انتظار ایران است. چنین رویکردی با رایزنی و حل اختلاف به معنای معمول کلمه تفاوت دارد. آنچه درحال حاضر با آن سروکار داریم اولتیماتومی است که خود را در پس دیپلماسی پنهان کرده است.

الجزیره در ادامه گزارش خود نوشت: خروج آمریکا از توافق برجام در سال 2018 در حالی صورت گرفت که تمامی نهادهای نظارتی بر اهتمام ایران به آن خبر داده بودند. چنین اقدام یک جانبه ای اعتماد ایران به آمریکا را زیر سوال برد و ادامه تحریم ها و همچنین حملات ماه ژوئن بیش از پیش به این مساله افزود. از میان بردن این بی اعتمادی کار آسانی نیست. تهران باید به این نتیجه برسد که ادامه مذاکره با آمریکا به سودش بوده و کاخ سفید به سراغ خواسته های جدید نخواهد رفت. بازگرداندن چنین اعتمادی به مقامات ایران کار آسانی نخواهد بود. از یاد نباید برد که چند ساعت پس از اتمام نشست مسقط، آمریکا از دور جدید تحریم ها علیه ایران خبر داد. چنین اقداماتی بی تردید پیام مثبتی در میانه تلاش های دیپلماتیک تلقی نمی شود.

ایران و آمریکا اعلام کرده اند که ممکن است دور بعدی مذاکرات به زودی برگزار شود. تاکید دو طرف بر زودهنگامی دور بعدی گفت وگوها حاکی از آن است که همگان به این نتیجه رسیده اند که پنجره دیپلماسی به سرعت در حال بسته شدن است. در همین رابطه، روزنامه نیویورک تایمز روز هشتم فوریه در گزارشی اعلام کرد که زبان نظامی میان ایران و آمریکا موقتا کنار گذاشته شده و فضای دیپلماسی در مسقط، پایتخت عمان، حاکم شده است، اما مسیر پیش رو بسیار باریک است و هر گام به سوی جلو، خطر لغزش به سوی درگیری ای را در پی دارد که هیچ یک از طرفین خواهان آن نیستند.

گزارش نیویورک تایمز تاکید کرد که باریکی مسیر موجود در شکاف عمیق میان انتظارات و خواسته ها نهفته است؛ واشنگتن همچنان بر صفر درصد غنی سازی ، توقف یا محدودسازی برنامه موشکی بالستیک و قطع حمایت های منطقه ای ایران تاکید دارد، درحالی که تهران این خواسته ها را دعوت به تسلیم کامل می داند و عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، تاکید کرده است که حق غنی سازی و توان دفاعی غیرقابل مذاکره است.

الجزیره در ادامه تحلیل خود نوشت که نتیجه فعلی تلاش های دیپلماتیک این بوده که از وقوع جنگ جلوگیری شده است اما بدون این که هیچ برآیندی در افق وجود داشته باشد. تا زمانی که مواضع تمامیت خواهانه واشنگتن از ایران ادامه داشته باشد، بعید به نظر می رسد که این سناریو دستخوش تغییر آنچنانی شود. این بدان معناست که صرف اتخاذ موضع محتاطانه از سوی ایران و آمریکا نمی تواند به مثابه پیروزی دیپلماتیک باشد، چراکه در چنین وضعیتی این پتانسیل وجود دارد که ناگهان شاهد بازگشت فراگیر تنش ها و خصومت ها باشیم.