اختلال و قطعی های پی درپی اینترنت در هفته های اخیر، از یک مسئله فنی عبور کرده و به بحرانی اثرگذار بر اقتصاد دیجیتال کشور تبدیل شده است. داده ها و اظهارات رسمی نشان می دهد این وضعیت، روزانه هزاران میلیارد تومان خسارت به اقتصاد وارد می کند؛ خسارتی که بخش قابل توجهی از آن متوجه کسب وکارهای آنلاین و بازار تبلیغات دیجیتال است؛ بازاری که بازیگرانی مانند تپسل در قلب آن فعالیت می کنند.

بررسی داده های منتشرشده در رسانه های رسمی و اقتصادی نشان می دهد قطعی اینترنت، یکی از پرهزینه ترین اختلال های زیرساختی سال های اخیر بوده است. بر اساس اظهارات وزیر ارتباطات، هر روز قطعی یا اختلال اینترنت حدود 5 هزار میلیارد تومان به اقتصاد کشور خسارت وارد می کند؛ رقمی که نزدیک به 500 میلیارد تومان آن مستقیماً به هسته اقتصاد دیجیتال مربوط می شود. این بخش شامل تجارت الکترونیک، تبلیغات دیجیتال، پلتفرم های محتوامحور و خدمات داده محور است؛ حوزه هایی که بدون اتصال پایدار عملاً امکان فعالیت مؤثر ندارند.

با تداوم این وضعیت، برخی برآوردها حاکی از آن است که تنها در 18 روز اختلال گسترده، مجموع خسارت اقتصادی به حدود 90 هزار میلیارد تومان رسیده است. معاون سیاست گذاری اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات نیز اعلام کرده کسب وکارهای آنلاین روزانه بین 400 تا 600 میلیارد تومان زیان می بینند. در این میان، بخش تبلیغات دیجیتال، گردشگری آنلاین و فروشگاه های اینترنتی بیشترین آسیب را متحمل شده اند؛ چراکه مدل درآمدی آن ها وابستگی مستقیم به دسترسی مداوم کاربران دارد.

برخی گزارش های رسانه ای حتی از زیان هایی تا 3.8 هزار میلیارد تومان در روز برای اقتصاد دیجیتال خبر می دهند و مجموع این خسارات را تا پایان دی ماه بیش از 40 همت برآورد کرده اند.

در همین زمینه، هادی شریفی، مدیرعامل تپسل، با اشاره به تجربه مستقیم این پلتفرم از پیامدهای قطع اینترنت می گوید:

تپسل در بیش از 12 سال فعالیت خود، میزبان بیش از 150 هزار ناشر شامل وب سایت ها و اپلیکیشن ها و بیش از 85 هزار تبلیغ دهنده بوده است. اما اختلالات اخیر، هر دو رکن اصلی این صنعت یعنی ناشران و تبلیغ دهندگان را با چالش جدی مواجه کرد. قطع اینترنت و محدودیت دسترسی ها، بسیاری از کسب وکارها را ناگزیر به توقف یا کاهش شدید فعالیت های تبلیغاتی کرد.

به گفته او، برآوردهای اولیه نشان می دهد بیش از 90 درصد ناشران در این دوره با افت درآمدی حداقل 70 درصدی روبه رو شده اند؛ آماری که از سقوط کم سابقه بازار تبلیغات آنلاین حکایت دارد.

اگرچه این ارقام تصویر روشنی از ابعاد مالی بحران ارائه می دهند، اما اثرات واقعی قطعی اینترنت فراتر از خسارت های روزانه است. کاهش اعتماد کاربران، توقف یا کندی فعالیت هزاران کسب وکار کوچک و متوسط، اختلال در ارائه خدمات ضروری و افزایش نااطمینانی برای سرمایه گذاران، پیامدهایی هستند که در بلندمدت خود را نشان خواهند داد. در چنین شرایطی، شرکت های فعال در لایه های زیرساختی اقتصاد دیجیتال بیش از دیگران در معرض فشار قرار می گیرند.

به باور مدیرعامل تپسل، شرایط کنونی صرفاً نتیجه کاهش تمایل تبلیغ دهندگان نیست، بلکه مسدودسازی بسترهای کلیدی مانند گوگل ادز، شبکه های اجتماعی و توقف سرویس های پیامک تبلیغاتی، ارتباط برندها با مخاطبان را به شدت مختل کرده است. از سوی دیگر، قطع دسترسی به ابزارهای بین المللی اتوماسیون بازاریابی و پلتفرم های تحلیل داده نظیر گوگل آنالیتیکس، امکان پایش و بهینه سازی کمپین ها را از فعالان این حوزه سلب کرده و تصمیم گیری مبتنی بر داده را دشوار ساخته است. این وضعیت، هم زمان با کاهش بودجه های تبلیغاتی و محدود شدن بسترهای نمایش، زنجیره ارزش تبلیغات دیجیتال را تحت فشار مضاعف قرار داده است.

تپسل به عنوان یکی از بازیگران اصلی صنعت تبلیغات دیجیتال ایران، در ماه های اخیر به طور مستقیم با پیامدهای قطعی اینترنت مواجه بوده است. کاهش چشمگیر نمایش تبلیغات، محدود شدن کانال های توزیع، اختلال در سرویس های مارکتینگ اتومیشن و افت درآمد برندهای تبلیغ دهنده، تنها بخشی از اثرات این وضعیت بر بازار تبلیغات دیجیتال بوده است.

با این حال، رویکرد تپسل در این دوره بر شفاف سازی وضعیت بازار و حفظ ارتباط مستمر با کسب وکارها متمرکز بوده است. یکی از مدیران این شرکت در همین زمینه تأکید کرده است: در شرایط ناپایدار، مهم ترین مسئولیت بازیگران زیرساختی، حفظ اعتماد بازار و همراهی با کسب وکارها برای عبور از بحران است؛ حتی زمانی که خود صنعت نیز تحت فشار قرار دارد.

شریفی با اشاره به ماه های پایانی سال که معمولاً اوج فعالیت صنعت تبلیغات است، تأکید می کند: آینده بازار به دو عامل کلیدی وابسته است؛ نخست، بازگشت دسترسی پایدار به اینترنت بین الملل و دوم، زمان این بازگشت. هرچه محدودیت ها به پایان سال نزدیک تر شود، احتمال ابطال بودجه های تبلیغاتی و رکود بازار تا ماه های ابتدایی سال آینده افزایش می یابد.

کارشناسان نیز معتقدند تداوم این وضعیت، علاوه بر زیان های کوتاه مدت، می تواند منجر به عقب ماندگی ساختاری اقتصاد دیجیتال ایران در مقایسه با بازارهای منطقه ای شود. اینترنت پایدار امروز ستون فقرات اقتصاد، آموزش و خدمات است و هزینه قطعی آن، بسیار فراتر از اعداد روزانه، از جیب کسب وکارها، مردم و آینده اقتصاد دیجیتال کشور پرداخت می شود.