دهه های 1940 و 1950 دوران جسارت مهندسی بود؛ زمانی که هلیکوپترها هنوز در حال تعریف هویت خود بودند و طراحان بی محابا ایده هایی را آزمایش می کردند که گاهی بیشتر به داستان های علمی تخیلی شباهت داشت. بسیاری از این طرح ها هرگز از مرز آزمایش عبور نکردند، اما در میان آن ها، هیوز XH-17 جایگاهی خاص دارد؛ هلیکوپتری غول آسا که برای حمل بارهای فوق سنگین ساخته شد و رکوردهایی برجا گذاشت که هنوز هم دست نخورده باقی مانده اند.

براساس گزارش theautopian، هیوز XH-17 در اوایل دهه 50 میلادی به سفارش نیروی هوایی آمریکا طراحی شد؛ هدف، ساخت وسیله ای بود که بتواند تجهیزات سنگین را به نقاطی منتقل کند که هیچ وسیله ی پرنده ی دیگری توان رسیدن به آن ها را نداشت. ابعاد این هلیکوپتر نفس گیر بود: ارتفاعی معادل یک ساختمان سه طبقه و پروانه ای با قطر 130 فوت یا نزدیک به 40 متر. این عدد هنوز هم رکورد بزرگترین روتور نصب شده روی یک هلیکوپتر را در اختیار دارد.

اما آنچه XH-17 را واقعا خاص می کرد، نه فقط اندازه اش، بلکه روش پروازش بود. برخلاف هلیکوپترهای متداول که نیروی موتور از طریق گیربکس به پروانه منتقل می شود، این غول آهنی از سیستم جت در نوک تیغه ها استفاده می کرد. در این طراحی عجیب، هوای فشرده و داغ از داخل تیغه ها عبور می کرد و در نوک آن ها نیروی رانش ایجاد می شد؛ روشی که نیاز به گیربکس عظیم را حذف می کرد، اما دردسرهای خاص خودش را داشت.

ماجرا به سال 1946 برمی گردد؛ درست بعد از پایان جنگ جهانی دوم. ارتش آمریکا به دنبال هلیکوپتری بود که بتواند محموله هایی با ابعاد بسیار بزرگ و وزنی تا 4535 کیلوگرم را حمل کند. برد پروازی حداقل 160 کیلومتر و توان پرواز نیم ساعته نیز جزو الزامات بود. ابتدا شرکت Kellett Autogiro مسئول پروژه شد، اما مشکلات مالی آن را از پا انداخت. در نهایت، هوارد هیوز افسانه ای با پرداخت 250 هزار دلار، پروژه نیمه تمام را خرید و آن را به نام خود ثبت کرد.

برای کنترل هزینه ها، XH-17 بیشتر شبیه یک پازل پرنده بود. کابین خلبان از گلایدر Waco CG-15 قرض گرفته شده بود، ارابه فرود جلو از بمب افکن B-25، چرخ های عقب از C-54 و حتی مخزن سوخت هم متعلق به B-29 بود. با این حال، همه این ها در برابر پروانه عظیم دو تیغه ای آن به حاشیه می رفتند.

موتورهای توربین گاز جنرال الکتریک J35 که روی بدنه نصب شده بودند، بیشتر نقش کمپرسور هوا را بازی می کردند. هوای داغ با دمای بیش از 200 درجه سانتی گراد به نوک تیغه ها هدایت می شد؛ تیغه هایی که هر کدام به تنهایی 2270 کیلوگرم وزن داشتند و از نظر ابعاد، بیشتر به بال هواپیما شباهت داشتند تا تیغه هلیکوپتر.

برای افزایش توان، سوخت مستقیما در نوک تیغه ها تزریق و مشتعل می شد. نتیجه، قدرتی نزدیک به 3,500 اسب بخار بود، اما بهای آن بسیار سنگین تمام شد. صدای انفجارهای پی درپی در نوک پروانه ها آن قدر مهیب بود که تا فاصله 13 کیلومتری شنیده می شد. شکایت های ساکنان اطراف به جایی رسید که هیوز ناچار شد پاسخگوی اعتراض ها باشد؛ جرثقیل پرنده، بیش از حد پر سر و صدا بود.

اولین پرواز رسمی در 23 اکتبر 1952 انجام شد. خلبان آزمایش، گیل مور، بعدها گفت پرواز با XH-17 شبیه نشستن روی یک چوب پوگو بود که مدام بالا و پایین می پرد. در روز نمایش عمومی، خود هوارد هیوز هم حضور داشت. شعله هایی که از نوک تیغه ها بیرون می زدند و صدایی که لس آنجلس تایمز آن را به شلیک صدها گلوله توپخانه در آسمان تشبیه کرد، این پرواز را به یک نمایش فراموش نشدنی تبدیل کرد.

با وجود همه جذابیت ها، XH-17 عملا شانسی برای ورود به خدمت نداشت. تیغه ها تنها 10 ساعت عمر مفید داشتند، برد پروازی به زحمت به نیم ساعت می رسید و صدای وحشتناک آن استفاده عملیاتی را غیرممکن می کرد. در نهایت، در دسامبر 1955، نیروی هوایی آمریکا بودجه پروژه را قطع کرد و تنها نمونه ساخته شده اوراق شد.

امروز دیگر اثری فیزیکی از این هلیکوپتر 40 هزار پوندی باقی نمانده، اما تصاویر و ویدیوهایش همچنان یادآور دوره ای هستند که مهندسان، بدون ترس از شکست، به دنبال تحقق رویاهای بزرگ بودند. هیوز XH-17 شاید هرگز موفق نشد، اما به خوبی نشان داد که مرزهای مهندسی چگونه جابه جا می شوند؛ حتی اگر نتیجه، تنها یک افسانه ی پر سر و صدا در تاریخ باشد.