سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه که شامگاه روز گذشته و پس از پایان دور جدیدی از مذاکرات ایران و ایالات متحده در عمان، برای حضور در مجمع الجزیره راهی قطر شد، به عنوان مهمان ویژه در پنل افتتاحیه مجمع الجزیره 2026 سخنرانی کرد.

به گزارش ایرنا، متن سخنرانی وزیر امور خارجه به شرح زیر است:

مایه افتخار است که در این مجمع فرهیخته سخن می گویم و به بررسی پرسشی بنیادین درباره منطقه مان می پردازم: فلسطین.

اجازه دهید با واقعیتی آغاز کنم که منطقه ما در طول دهه ها تجربه ای دردناک آن را آموخته است و امروز جهان نیز با هزینه ای انسانی و هولناک بار دیگر در حال آموختن آن است:

فلسطین یکی از مسائل متعدد نیست.

فلسطین مسئله تعیین کننده عدالت در غرب آسیا و فراتر از آن است. فلسطین قطب نمای راهبردی و اخلاقی منطقه ماست. آزمونی است برای این که آیا حقوق بین الملل معنا دارد، آیا حقوق بشر دارای ارزش جهان شمول است، و آیا نهادهای جهانی برای حمایت از ضعیفان وجود دارند یا صرفاً برای توجیه قدرت قدرتمندان.

برای نسل ها، بحران فلسطین عمدتاً به عنوان پیامد اشغال غیرقانونی و انکار یک حق غیرقابل سلب فهمیده می شد: حق یک ملت برای تعیین سرنوشت خود. اما امروز باید بپذیریم که این بحران بسیار فراتر از چارچوب صرفِ اشغال رفته است. آنچه امروز در غزه شاهد آن هستیم، صرفاً جنگ نیست. درگیری میان طرف های برابر نیست. پیامد ناخواسته تدابیر امنیتی هم نیست. این نابودی عامدانه و گسترده حیات غیرنظامیان است. این نسل کشی است.

هزینه انسانی جنایات اسراییل در غزه وجدان بشریت را جریحه دار کرده است. قلب جهان اسلام را شکافته و هم زمان میلیون ها انسان فراتر از آن را نیز به لرزه درآورده است: مسیحیان، یهودیان و پیروان همه ادیان، که هنوز باور دارند جان یک کودک ابزار چانه زنی نیست، گرسنگی سلاح نیست، بیمارستان میدان نبرد نیست، و کشتار خانواده ها دفاع مشروع به شمار نمی آید.

فلسطین امروز صرفاً یک تراژدی نیست؛ آینه ای است که در برابر جهان گرفته شده است. آینه ای که نه تنها رنج فلسطینیان، بلکه شکست اخلاقی کسانی را بازتاب می دهد که قدرت جلوگیری از این فاجعه را داشتند، اما به جای آن، آن را توجیه کردند، امکان پذیر ساختند یا عادی جلوه دادند.

اما فلسطین و غزه تنها یک بحران انسانی نیست. به سکویی برای چیزی بزرگ تر و خطرناک تر تبدیل شده است: پروژه ای توسعه طلبانه که زیر پرچم امنیت دنبال می شود.

این پروژه سه پیامد دارد؛ هر یک عمیق و هر یک نگران کننده:

پیامد نخست، جهانی است. رفتار رژیم اسراییل در فلسطین و مصونیتی که به آن اعطا شده، به شدت نظم حقوقی بین المللی را تضعیف کرده است. باید صریح بگوییم: جهان به سوی وضعیتی پیش می رود که در آن حقوق بین الملل دیگر محترم شمرده نمی شود و روابط بین الملل را اداره نمی کند.

آنچه شاید از همه خطرناک تر است، سابقه ای است که در حال شکل گیری است: این که اگر دولتی از پوشش و حمایت سیاسی کافی برخوردار باشد، می تواند غیرنظامیان را بمباران کند، جمعیت ها را محاصره کند، زیرساخت ها را هدف قرار دهد، افراد را فراتر از مرزها ترور کند، و همچنان خواستار آن باشد که قانونی تلقی شود.

این صرفاً یک مشکل فلسطینی نیست؛ یک مشکل جهانی است. ما نه تنها شاهد تراژدی فلسطین، بلکه شاهد دگرگونی جهان به جایی هستیم که در آن قانون جای خود را به زور می دهد. پیامد دوم، منطقه ای است. پروژه توسعه طلبانه اسراییل تأثیری مستقیم و بی ثبات کننده بر امنیت همه کشورهای منطقه داشته است.

رژیم اسراییل اکنون آشکارا مرزها را نقض می کند. حاکمیت ها را زیر پا می گذارد. مقامات رسمی را ترور می کند. عملیات تروریستی انجام می دهد. دامنه نفوذ خود را در عرصه های مختلف گسترش می دهد. و این کار را نه پنهانی، بلکه با احساس محق بودن انجام می دهد؛ زیرا آموخته است که پاسخگویی بین المللی در کار نخواهد بود.

بی پرده بگوییم: اگر مسئله غزه از طریق ویرانی و کوچ اجباری حل وفصل شود اگر این الگو پذیرفته شود کرانه باختری در نوبت بعدی خواهد بود. الحاق به سیاست رسمی تبدیل خواهد شد. این همان جوهره چیزی است که مدت هاست پروژه اسراییل بزرگ نامیده می شود.

بنابراین پرسش این نیست که آیا اقدامات اسراییل فقط فلسطینیان را تهدید می کند یا نه؛ پرسش این است که آیا منطقه آینده ای را خواهد پذیرفت که در آن مرزها موقت اند، حاکمیت مشروط است، و امنیت نه بر اساس قانون یا دیپلماسی، بلکه بر پایه جاه طلبی های یک اشغالگر نظامی شده تعریف می شود.

پیامد سوم، ساختاری است و شاید خطرناک ترین. پروژه توسعه طلبانه اسراییل مستلزم آن است که کشورهای همسایه تضعیف شوند؛ از نظر نظامی، فناورانه، اقتصادی و اجتماعی، تا رژیم اسراییل به طور دائمی دست بالا را داشته باشد. در چارچوب این پروژه، اسراییل آزاد است زرادخانه نظامی خود را بدون هیچ محدودیتی گسترش دهد، از جمله سلاح های کشتار جمعی که خارج از هرگونه نظام بازرسی قرار دارند.

در عین حال، از دیگر کشورها خواسته می شود خلع سلاح شوند. بر برخی فشار وارد می شود توان دفاعی خود را کاهش دهند. برخی به خاطر پیشرفت علمی مجازات می شوند. برخی به دلیل ایجاد تاب آوری تحریم می شوند.

هیچ کس نباید دچار اشتباه شود: این کنترل تسلیحات نیست. عدم اشاعه نیست. امنیت نیست. این تحمیل نابرابری دائمی است: اسراییل باید از برتری نظامی، اطلاعاتی و راهبردی برخوردار باشد و دیگران باید آسیب پذیر بمانند. این دکترین سلطه است.

خانم ها و آقایان،

به همین دلیل است که مسئله فلسطین صرفاً یک موضوع انسانی نیست؛ یک مسئله راهبردی است. فقط درباره غزه و کرانه باختری نیست؛ درباره آینده منطقه ما و قواعد حاکم بر جهان است.

پس چه باید کرد؟

ابراز نگرانی کافی نیست. صدور بیانیه کافی نیست. سوگواری کافی نیست. ما به یک راهبرد هماهنگ برای اقدام نیاز داریم حقوقی، دیپلماتیک، اقتصادی و امنیتی که ریشه در اصول حقوق بین الملل و مسئولیت جمعی داشته باشد. نخست، جامعه بین المللی باید بدون تردید از سازوکارهای حقوقی حمایت کند. دوم، نقض ها باید پیامد داشته باشند.

ما خواستار اعمال تحریم های جامع و هدفمند علیه اسراییل هستیم، از جمله: تحریم فوری تسلیحاتی، تعلیق همکاری های نظامی و اطلاعاتی، اعمال محدودیت علیه مقامات و ممنوعیت تجارت

سوم، ما به یک افق سیاسی معتبر و مبتنی بر قانون نیاز داریم. جامعه بین المللی باید بر این موارد تأکید کند: پایان اشغال، حق بازگشت و جبران خسارت مطابق با حقوق بین الملل و تشکیل یک دولت مستقل و متحد فلسطینی با پایتختی قدس شریف

چهارم، بحران انسانی باید به عنوان مسئولیتی فوری و بین المللی تلقی شود. مجازات جمعی هرگز نباید عادی سازی شود. پنجم، کشورهای منطقه باید برای حفاظت از حاکمیت و بازدارندگی در برابر تجاوز هماهنگ عمل کنند. اصل باید روشن باشد: امنیت نمی تواند بر ناامنی دیگران بنا شود.

و در نهایت، جهان اسلام، جهان عرب و کشورهای جنوب جهانی باید یک جبهه دیپلماتیک متحد ایجاد کنند. سازمان همکاری اسلامی، اتحادیه عرب و سازمان های منطقه ای باید از نمادگرایی فراتر روند و به سوی اقدام هماهنگ حرکت کنند: حمایت حقوقی، ابتکارات دیپلماتیک، اقدامات اقتصادی و پیام رسانی راهبردی. این درباره تقابل نیست؛ درباره جلوگیری از آن است که منطقه با زور بازطراحی شود.

همکاران گرامی،

هیچ کس دچار محاسبه اشتباه نشود: هیچ منطقه ای با اجازه دادن به یک بازیگر برای عمل فراتر از قانون، باثبات نخواهد ماند. دکترین مصونیت صلح به ارمغان نمی آورد؛ بلکه منجر به درگیری گسترده تر می شود. مسیر ثبات روشن است: عدالت برای فلسطین، پاسخگویی در برابر جنایات، پایان اشغال و آپارتاید، و نظمی منطقه ای مبتنی بر حاکمیت، برابری و همکاری.

اگر جهان صلح می خواهد، باید پاداش دادن به تجاوز را متوقف کند. اگر جهان ثبات می خواهد، باید حمایت از توسعه طلبی را متوقف کند. اگر جهان به حقوق بین الملل باور دارد، باید آن را به طور یکسان و بدون استانداردهای دوگانه اجرا کند. اگر ملت های این منطقه آینده ای عاری از جنگ های پایان ناپذیر می خواهند، باید این حقیقت بنیادین را بپذیرند: فلسطین صرفاً یک آرمان برای همبستگی نیست؛ سنگ بنای ضروری امنیت منطقه ای است.