چندین نوآوری فناورانه نظامی مسیر تاریخ را تغییر داده اند. از کشتی های بادبانی گرفته تا رکاب اسب، این پیشرفت ها جهان را به مسیرهای تازه ای سوق داده اند و در میان همه آن ها، سلاح های هسته ای جایگاهی برجسته دارند. نخستین بمب های هسته ای از بدنام ترین سلاح هایی بودند که در جریان جنگ جهانی دوم توسعه یافتند و در حملات به هیروشیما و ناگازاکی ژاپن مورد استفاده قرار گرفتند. پس از پایان جنگ، سلاح های هسته ای به ستون اصلی سیاست نظامی و خارجی تبدیل شدند و کشورهای دیگر نیز مسیر ایالات متحده را در توسعه زرادخانه های هسته ای خود دنبال کردند.

در زمان نگارش این متن، 9 کشور دارای سلاح هسته ای هستند: روسیه، چین، بریتانیا، هند، کره شمالی، فرانسه، پاکستان، اسراییل و ایالات متحده. باید توجه داشت که اسراییل هرگز به طور رسمی در اختیار داشتن سلاح هسته ای را تأیید نکرده، هرچند اغلب نهادهای بین المللی معتقدند تل آویو به چنین تسلیحاتی دسترسی دارد. افزون بر این، اسراییل از امضاکنندگان پیمان منع گسترش سلا ح های هسته ای (ان پی تی) نیز نیست. با این حال، در مجموع هزاران سلاح هسته ای در جهان وجود دارد که تعداد آن ها به بیش از 12٬300 کلاهک می رسد و از این میان، حدود 9٬600 کلاهک همچنان در زرادخانه های فعال نظامی نگهداری می شوند.

با وجود این تعداد بالا، تنها دو کشور در مجموع 86٫8 درصد از کل سلاح های هسته ای جهان را در اختیار دارند و سهم باقی مانده میان هفت کشور دیگر تقسیم شده است. این دو کشور ایالات متحده و روسیه هستند، در حالی که روسیه تعداد بیشتری کلاهک نسبت به آمریکا در اختیار دارد. این زرادخانه ها میراث سیاست Mutually Assured Destruction یا نابودی دوطرفه تضمین شده ایالات متحده محسوب می شوند؛ سیاستی که تضمین می کرد هم آمریکا و هم اتحاد جماهیر شوروی سابق به اندازه ای قدرت آتش در اختیار داشته باشند که در صورت استفاده یکی از طرفین از سلاح هسته ای، طرف مقابل نیز قادر به نابودی کامل او باشد.

با وجود پایان جنگ سرد در دهه ها پیش، ایالات متحده همچنان یک زرادخانه هسته ای بزرگ را حفظ کرده است. این موضوع با دکترین سه گانه هسته ای آمریکا هم راستا است؛ سیاستی که ایجاب می کند همواره سه روش استقرار هسته ای فعال باشند: موشک های بالستیک پرتاب شونده از زیردریایی، موشک های بالستیک قاره پیما و سلاح های هسته ای پرتاب شونده از هواپیما. هرچند این زرادخانه پس از پایان جنگ سرد به طور چشمگیری کاهش یافته، اما بر اساس گزارش وضعیت نیروهای هسته ای جهان که در سال 2025 توسط فدراسیون دانشمندان اتمی منتشر شد، آمریکا همچنان 5٬177 کلاهک هسته ای در اختیار دارد.

این سلاح ها در سه دسته تقسیم می شوند. کلاهک های مستقرشده شامل آن هایی هستند که روی موشک های بالستیک یا در پایگاه های بمب افکن قرار دارند و تعداد آن ها در آمریکا به 1٬670 می رسد. در کنار آن، 1٬930 کلاهک در وضعیت ذخیره قرار دارند که در صورت نیاز قابل استفاده هستند. در نهایت، 1٬477 کلاهک بازنشسته وجود دارد که برای استفاده عملیاتی در نظر گرفته نشده اند، اما هنوز به طور کامل برچیده نشده اند. بر این اساس، ایالات متحده در مجموع 3٬700 کلاهک هسته ای قابل استفاده در اختیار دارد.

ایالات متحده همچنان به توسعه فناوری های مرتبط با سلاح های هسته ای ادامه می دهد، هرچند آزمایش های هسته ای به واسطه معاهدات متعدد به شدت محدود شده اند. چندین پیمانکار دفاعی و نهاد دولتی مسئول ساخت موشک های هسته ای و کلاهک های آن ها هستند و برنامه های نوسازی در تأسیسات مختلفی در تگزاس و تنسی انجام می شود. این رویکرد باعث می شود توانمندی هسته ای کشور به صورت پراکنده حفظ شود و همواره در وضعیت آمادگی باقی بماند.

در حوزه تعداد کلاهک های هسته ای، روسیه و اتحاد جماهیر شوروی سابق جایگاه برتر را در اختیار دارند. شوروی بزرگ ترین سلاح هسته ای آزمایش شده تاریخ، یعنی Tsar Bomba، را توسعه داد و آزمایش کرد که قدرت انفجاری آن حدود 50 مگاتن برآورد می شود. البته این تنها یکی از نمونه ها بود و پس از فروپاشی شوروی، برخی جمهوری های تشکیل دهنده آن برای مدتی سلاح های هسته ای را در اختیار داشتند. اوکراین برای مدت کوتاهی سومین زرادخانه بزرگ هسته ای جهان را در اختیار داشت، اما پس از آن خلع سلاح شد و دیگر کشورها نیز مسیر مشابهی را طی کردند. در حال حاضر، بر اساس گزارش 2025، روسیه در مجموع 5٬459 کلاهک هسته ای در اختیار دارد.

این زرادخانه شامل 1٬780 کلاهک مستقرشده، 2٬591 کلاهک ذخیره و 1٬150 کلاهک بازنشسته است که در مجموع 4٬309 کلاهک قابل استفاده را تشکیل می دهد. به این ترتیب، روسیه حدود 609 کلاهک هسته ای بیشتر از ایالات متحده در اختیار دارد؛ هرچند در مقیاس سلاح هایی با قابلیت نابودی کامل جهان، این اختلاف عملاً اهمیت چندانی ندارد. همانند آمریکا، روسیه نیز سامانه های متنوعی برای به کارگیری این سلاح ها در اختیار دارد و زیردریایی های هسته ای، بمب افکن های راهبردی و موشک های ICBM آن همواره در وضعیت آماده باش قرار دارند.

با وجود آنکه روسیه و آمریکا نزدیک به 90 درصد از کل زرادخانه هسته ای جهان را در اختیار دارند، تعداد سلاح های هسته ای امروز فاصله زیادی با دوران اوجش در گذشته دارد. در سال 1986، شمار کلاهک های هسته ای جهان حدود 70٬374 عدد برآورد می شد. کاهش این تعداد سال ها زمان برده و معاهدات بین المللی همچنان کشورها را به کاهش سلاح های هسته ای قابل استقرار ترغیب می کنند. با این حال، نه ایالات متحده و نه روسیه از امضاکنندگان معاهده منع سلا ح های هسته ای نیستند.