فرارو- اساطیر ایران از تنوع بسیار زیادی برخوردار است. در بین این اساطیر، افزون بر ایزدان و امشاسپندان و... حیوانات و پرندگانی نیز وجود دارند که کارکرد ویژه ای در این نظام اساطیری دارند.

به گزارش فرارو، سیمرغ ازجمله پرندگان اساطیری ایران به شمار می رود. این موجود افسانه ای علاوه بر جایگاهی که در اساطیر ایران دارد، از جایگاه ویژه ای در ادبیات فارسی نیز برخوردار است. نام سیمرغ بارهاوبارها در ادبیات فارسی تکرار شده است.

آشنایی اکثریت قریب به اتفاق ما با سیمرغ به شاهنامه فردوسی بازمی گردد. مطابق با شاهنامه حکیم فردوسی، سیمرغ پرنده ای خردمند است که زال در دامن او رشد می کند. محل زندگی این پرنده اساطیری در کوه افسانه ای قاف است. علاوه بر این، سیمرغ نقش بسیار مهمی در زایش رستم و همچنین پیروزی او بر اسفندیار دارد.

بااین حال، حضور سیمرغ در گستره فرهنگی ایران، به سال ها پیش از نگارش شاهنامه برمی گردد. این پرنده اساطیری، ازجمله پرنده هایی است که در اساطیر ایران باستان نیز شناخته شده بوده است. افزون بر سیمرغ، پرنده های دیگری نیز در اساطیر ایران وجود دارند که ازآن میان می توان به کَمَک اشاره کرد. بااین وجود، سیمرغ به سبب حضور گسترده ای که در ادبیات فارسی نیز داشته، به مرور به معروف ترین مرغ اساطیری ایران بدل شده است.

مطابق با اساطیر ایران، آشیانه سیمرغ بر درخت دربردارنده همه تخم ها یا ویسپوبیش قرار دارد. نام سیمرغ علاوه بر اوستا در بسیاری از آثار باقی مانده به زبان پهلوی نیز دیده می شود. در اوستا از سیمرغ به عنوان مرغ وسئن نام برده می شود. بدیهی است که این نام به مرور زمان، دچار دگرگونی شده و به حالت امروزینش درآمده است. بااین حال باید دانست که نام سیمرغ هیچ ارتباطی با عدد سی ندارد. مرغ وسئن درادامه از زبان اوستایی به زبان پهلوی رفته و به شکل سین موروک درآمده است. درنهایت با توجه به قاعده قلب به فارسی دری راه یافته و به شکل سین مرغ و درآخر سیمرغ متغیر شده است. سین درواقع به معنی عقاب بوده است.

سیمرغ، پرنده ای خردمند است که همه رازهای هستی را می داند. زمانی که مادر رستم برای متولد کردن او به مشکل برمی خورد، سیمرغ وارد شده و برای اولین بار از رستم زاد یا همان سزارین برای متولد کردن رستم استفاده می کند و پس از شکافتن پهلوی رودابه، زایمان را برای وی آسان تر می کند.

سیمرغ در اساطیر ایران و در سال های پس از حمله اعراب، با چهره های متفاوتی نمایان شده است. بااین حال یکی از معروف ترین چهره های این پرنده، چهره ای است که در دوره ساسانی از وی ترسیم می کنند. مطابق با این نگاره، سیمرغ پرنده ای است با دُم طاووس و سر سگ. بدن این پرنده به بدن عقاب شباهت داشته و پنجه هایی مانند پنجه شیر دارد.