در آستانه مذاکره ایران و آمریکا در مسقط، فیاض زاهد، فعال سیاسی اصلاح طلب، در گفت و گویی بیان کرد: فارغ از آنچه که بشود تصور کرد چه نتیجه ای از گفتگو حاصل می شود، باید خیلی زودتر گفتگوهای مستقیم با آمریکا را آغاز می کردیم. شاید بخشی از نقشه جنگ 12 روزه خنثی می شد و از آن تلخ تر، شاهد این روزهای دهشتناک برای کشور نبودیم.

به گزارش خبرآنلاین، وی درباره احتمالات بر سر انتقال اورانیوم مازاد به یک کشور ثالث هم گفت: پیش بینی من این است که ایران هم این اورانیوم را تحویل خواهد داد و هم غنی سازی را برای مدتی طولانی فریز خواهد کرد. اصلاً غیر از این، رفتن پای مذاکره هیچ فایده ای ندارد. ما باید تصمیم صریح بگیریم.

مشروح گفت و گوی فیاض زاهد، فعال سیاسی اصلاح طلب را در ادامه می خوانید؛

****************

*رییس جمهور دستور شکل گیری مذاکرات هسته ای میان ایران و آمریکا را داده و روز جمعه دور جدیدی از مذاکرات آغاز می شود. ارزیابی شما از این تصمیم چیست.

فکر می کنم در میان کارهایی که آقای رییس جمهور انجام دادند، فارغ از آنچه که مورد تأیید من یا مخالفت من است، این یکی از مهم ترین دستورات و بهترین تصمیماتی بود که گرفتند. فارغ از آنچه که بشود تصور کرد چه نتیجه ای از گفتگو حاصل می شود، باید خیلی زودتر گفتگوهای مستقیم با آمریکا را آغاز می کردیم. شاید بخشی از نقشه جنگ 12 روزه خنثی می شد و از آن تلخ تر، شاهد این روزهای دهشتناک برای کشور نبودیم.

* یک ریزشی در میان حامیان آقای پزشکیان به خصوص بعد از حوادث اخیر رخ داده است، آیا با این تصمیم می شود سرمایه اجتماعی ایشان ترمیم شده و محبوبیتشان برگردد؟

صرفاً چنین تصمیمی نمی تواند کمکی به ایشان بکند، جز اینکه نتایج مترتب بر این تصمیم را مورد ارزیابی قرار بدهیم. آقای عراقچی حتماً باید با اختیارات و با ابتکارات متفاوت پای میز مذاکره حاضر بشود. بدیل این مذاکرات، به نظر من، افزایش سطح تنش است. افزایش سطح تنش در دو سطح قابل فهم است: یا آمریکایی ها به مناطق حساسی از ایران، از جمله مراکز امنیتی، نظامی و سیاسی، حمله کرده و ما را وادار به اتخاذ تصمیمات سخت تر خواهند کرد؛ یا آنکه محاصره دریایی آن چنان افسار بر ما تنگ می کند که از نظر آنان این می تواند با زنجیره ای از اعتراضات اقتصادی و اجتماعی همراه بشود. اگر در کشور همچنان تدبیر و خردورزی یافت می شود، باید از روش های کم هزینه تر برای نجات ایران استفاده کند.

* اخیرا یکی از نمایندگان مجلس و همچنین سخنگوی کرملین درباره پیشنهادات انتقال اورانیوم مازاد به یک کشور ثالث ادعاهایی را مطرح کردند. آیا نظام می پذیرد که این اقدام صورت بگیرد و در مقابل نظام باید چه امتیازاتی را از آمریکا بگیرد؟

پیش بینی من این است که ایران هم این اورانیوم را تحویل خواهد داد و هم غنی سازی را برای مدتی طولانی فریز خواهد کرد. اصلاً غیر از این، رفتن پای مذاکره هیچ فایده ای ندارد. ما باید تصمیم صریح بگیریم. دانش پروژه هسته ای، در ایران وجود دارد، بابت آن هزینه های زیادی پرداخت شده که من هیچ گاه با آن موافق نبودم. تأکید می کنم از نظر من، پروژه هسته ای ایران هیچ گاه ملی نبود، ولی به هر حال تصمیم که گرفته شده، الان باید در قبال دادن این امتیاز تلاش کنند.

از جمله تنها چیزی که من به عنوان منتقد ساختار نظام سیاسی ایران با آن موافق هستم؛ این است که ایران در مورد مسئله موشکی حق انعطاف ندارد. جمهوری اسلامی می تواند در دیگر حوزه ها، مثل مسئله رابطه، مثل مسئله اسراییل و جمهوری اسلامی، مثل طرح آبراهام که آمریکا دنبال آن است، مثل موضوع اساسی که آقای پزشکیان قول رفع تحریم ها را داد، مثل گسترش روابط و مناسبات با جامعه بین الملل و ... مذاکره بکند.

جمهوری اسلامی می تواند از آمریکایی ها تضمین امنیتی بگیرد که به ایران حمله نظامی نکند و می تواند تضمین امنیتی بدهد که هیچ گاه به اسراییل حمله نخواهد کرد. باید روی زمین حرف بزنیم، دیگر پشت نماز جمعه و تریبون و این مسئله گذشته است. نه ما توان ادامه این وضعیت را نداریم و نه مردم دیگر تحمل می کنند.

لذا جز موشکی، که آن هم در پروتکل های خاصی می شود درباره اش گفتگو کرد، مثلاً ایران می تواند بپذیرد که من بعد، در واقع برد موشک هایش را افزایش ندهد، یا ایران می تواند بپذیرد که سطح تولید موشک هایش را در یک چارچوب مشخصی حفظ بکند. اما اصلا هیچ ایرانی نمی تواند سر برد 400 کیلومتر یا 500 کیلومتر مذاکره کند. یکبار به عباس عراقچی که گفته بود راه حل تو چیست، گفتم هسته ای را بدهید، موشکی را بگیرید و این را من قبل از جنگ 12 روزه گفته بودم.

* یعنی ممکن است که الآن این ابتکار انجام گیرد؟

این ابتکار همیشه مد نظر بوده است. ضمن اینکه بنا بر مجموعه ای از دلایلی که اروپایی ها، عرب ها، ترک ها و عراقی ها دارند، خواهان جنگ نیستند. ما از همین امتیاز باید استفاده بکنیم برای اینکه حداکثر امتیازات را بگیریم و حداقل امتیازات را بدهیم. اما اگر ناچار شویم بین پذیرش برخی از تعهدات الزام آور و عدول از شعارهایی که تا حالا داده ایم و حفظ ایران و پرهیز از تنش های توأم با جنگ(که می تواند منجر به خیزش های داخلی، جنگ داخلی و تجزیه بشود) یکی را انتخاب کنیم، بهتر است که تن به اولی دهیم. عباس میرزا و فتحعلی شاه هم در ترکمانچای تصمیم درستی گرفته بودند، چون اگر آن کار را نمی کردند، بخش های وسیع تری از ایران را از دست می دادند.

* چقدر ممکن است که تندروها یا حتی خود اسراییل مانند مذاکرات قبلی بخواهند مانع توافق ایران و آمریکا شوند؟

بزرگ ترین دشمنان مذاکرات و آنچه پیش پای ملت ایران است، تندروهای اسراییلی و بعضاً جمهوری خواهان افراطی در حزب جمهوری خواه و تندروهای داخلی هستند.

تندروهای داخلی توسط ساختار سیاسی به صورت بادکنکی و رانتی بزرگ شده اند، اما الان قدرتمند و مؤثرند. بعضی از تحلیل ها می گوید بخشی از آنچه که در این چند روزه در خیابان ها درباره مردم رخ داده، دست فرمان جناح افراطی بوده است. من خیلی مطلع نیستم از این ماجرا، اما من همیشه معتقد بودم که جمهوری اسلامی و حاکمیت اگر به یک تصمیمی برسد، تندروهای شبه پایداری و این جور عناصر که عناصر سیاسی دوپینگی هستند را می توان مثل بادکنک با یک سوزن راحت بادشان را خالی کرد و خیلی مؤثر نخواهند بود.