جعفر یوسفی در خراسان نوشت: وقتی رهبر انقلاب در سخنرانی اخیر خود هشدار دادند که آمریکایی ها بدانند که اگر این دفعه جنگی راه بیندازند، این جنگ، جنگ منطقه ای خواهد بود ، در واقع از یک مفهوم صرفاً نظامی سخن نگفتند، بلکه چارچوبی تازه برای فهم منازعه احتمالی با آمریکا و متحدانش ترسیم کردند.

جنگ منطقه ای در این بیان، به معنای اعلام جنگ یا تشدید درگیری نیست، بلکه می گوید اگر جنگی شکل بگیرد، هزینه های آن محدود و قابل جمع کردن نخواهد بود و هر تقابل احتمالی، محدود به جغرافیای ایران نخواهد ماند و محیط پیرامونی منافع آمریکا را نیز دربرخواهد گرفت. منطق ایران در سخن گفتن از منطقه ای شدن جنگ بر افزایش هزینه، فرسایشی کردن بحران و پیچیده سازی کنترل آن برای طرف مقابل استوار است. آن هم در منطقه ای که به شدت به انرژی، کشتیرانی، امنیت مسیرهای تجاری و ثبات سیاسی حساس است. در چنین محیطی، حتی یک درگیری محدود می تواند زنجیره ای از پیامدهای ناخواسته را فعال کند که مدیریت آن از دست طراحان اولیه خارج شود.

ابزارهای این منطق نیز صرفاً نظامی کلاسیک نیستند، بلکه ترکیبی از مؤلفه های سخت و نیمه سخت را شامل می شوند. شبکه بازیگران همسو با ایران و نیروهای مقاومت در منطقه، توان ضربه از دور از طریق موشک ها و پهپادها که در جنگ 12روزه اخیر، اسراییل آثار آن را لمس کرد و ظرفیت های دریایی ایران، به ویژه در نقاط حساسی مانند تنگه هرمز، همگی بخشی از این معادله اند. در چنین چارچوبی، ایده حمله محدود برای کسب یک دستاورد بزرگ که سال ها در محاسبات واشنگتن وجود داشت و اخیرا در ونزوئلا تجربه کرده بود، کارایی خود را از دست می دهد. پیام تهران این است که این بار، پاسخ ها محدود، قابل جمع کردن و سریع الخاتمه نخواهد بود.

نکته مهم این است که جنگ منطقه ای الزاماً به معنای درگیری همزمان در چند کشور نیست، هرچند چنین احتمالی وجود دارد و به تدریج به محیط پیرامونی سرریز می شود؛ هزینه هایی که هم منافع و پایگاه های آمریکا و متحدانش را دربر می گیرد و هم دولت هایی را که تلاش دارند خارج از میدان درگیری بمانند.

همزمان، بازارهای انرژی به سرعت به ریسک منطقه ای واکنش نشان می دهند. افزایش هزینه بیمه حمل ونقل، افزایش قیمت نفت، گران تر شدن سرمایه گذاری، اختلال در تجارت و افزایش نااطمینانی اقتصادی حتی کشورهایی را که مستقیماً درگیر جنگ نیستند، متأثر می کند. برای بسیاری از دولت های منطقه، به ویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس، جنگ منطقه ای سناریوی مطلوبی نیست. چراکه حتی بدون اصابت مستقیم یا درگیری نظامی، ثبات داخلی، امنیت اقتصادی و طرح های کلان توسعه ای آن ها را با تهدید جدی مواجه می سازد.

با این راهبرد، عملاً معادله فقط میان ایران و آمریکا تعریف نمی شود. وقتی همزمان گفته می شود ما آغازگر جنگ نیستیم اما هشدار داده می شود که درگیری می تواند منطقه ای شود، یک پیام جدی به کشورهای همسایه و حتی شاید کشورهای اروپایی هم باشد. نتیجه این پیام آن است که کشورهایی که شاید در گذشته حتی به طور ضمنی از یک درگیری محدود میان ایران و آمریکا استقبال می کردند، حالا خود را در معرض هزینه های مستقیم و غیرمستقیم جنگ می بینند. به این ترتیب، کشورهای منطقه از جایگاه حاشیه ای خارج می شوند و به بازیگرانی بدل می گردند که ثبات و منافع شان مستقیماً به مهار یا گسترش جنگ گره می خورد.

در چنین فضایی، جنگ دیگر یک ابزار فشار صرف علیه ایران نیست، بلکه تهدیدی است که ثبات اقتصادی، امنیت انرژی و طرح های توسعه ای کشورهای منطقه را نیز نشانه می گیرد. همین تغییر محاسبه باعث می شود بسیاری از دولت های منطقه، به جای همراهی با سناریوی درگیری، به بازیگرانی تبدیل شوند که فعالانه خواهان مهار بحران و جلوگیری از جنگ هستند. و در نهایت نتیجه این است که هزینه های جنگ روشن می شود و همین شفافیت، تصمیم به درگیری را برای آمریکا سخت تر می کند.