باستان شناسان در کاوش های خود در تپه چپرآباد ایران، به یافته ای نادر و شگفت انگیز دست پیدا کردند. آنها دو جنین دفن شده مربوط به اواسط هزاره پنجم قبل از میلاد را کشف کردند. این مطالعه توسط مهدی علیرضازاده و حنان بحرانی پور انجام شده و نشان می دهد که ساکنان باستانی فلات ایران رفتارهای پیچیده و متفاوتی با مردگان خردسال خود داشته اند. یکی از این تدفین ها به عنوان یکی از کامل ترین نمونه های باقی مانده از نوزادان ماقبل تاریخ در فلات ایران شناخته می شود.

به گزارش Phys، بقایای جنین ها معمولاً به دلیل بافت نرم و شکننده استخوان ها در گذر زمان از بین می روند و کشف آنها در کاوش های باستان شناسی اتفاقی نادر است؛ به همین دلیل دانش ما درباره نحوه برخورد انسان های باستان با جنین ها محدود است. اما در چپرآباد (آذربایجان غربی) شرایط محیطی باعث شده تا استخوان های یکی از جنین ها تا حدود 90 درصد سالم باقی بماند.

نکته جالب توجه اینجاست که این جنین ها درون ظروف سفالی دفن شده بودند؛ ظروفی که آثار دود و حرارت روی سطح بیرونی آن ها نشان می دهد پیش از تبدیل شدن به تابوت، احتمالاً برای پخت وپز روزمره در آشپزخانه مورد استفاده قرار می گرفتند.

تحلیل های دقیق کمی و کیفی روی استخوان ها نشان داد که این جنین ها در دوران بارداری بین 36 تا 38 هفته فوت کرده اند. بررسی های اسکلتی هیچ گونه علائمی از ضربه یا تروما را نشان نداد، به جز یک شکستگی در استخوان جمجمه یکی از آنها که ناشی از فشار خاک دهانه ظرف پس از تدفین بوده است. این دقت در حفظ بقایا به پژوهشگران اجازه داد تا تصویری روشن از وضعیت جسمانی آنها در لحظه مرگ ترسیم و تأیید کنند که تدفین ها هم زمان با فعالیت فرهنگ های خاصی در منطقه انجام شده است.

با اینکه این دو جنین تنها با فاصله کمتر از سه متر از یکدیگر و در یک بازه زمانی مشترک دفن شده بودند، رفتار بازماندگان با آنها کاملاً متفاوت بوده است. جنین اول در فضایی که احتمالاً آشپزخانه بوده دفن شده و هدایایی شامل بقایای گوسفند یا بز و یک سنگ در کنارش قرار داده شده است. اما جنین دوم در یک فضای انبارمانند و بدون هیچ گونه هدیه یا کالای تدفینی به خاک سپرده شده است.

دکتر علیرضازاده توضیح می دهد که این تفاوت ها نشان دهنده تنوع در آیین های تدفین نوزادان در دوران مس سنگی (Chalcolithic) است. مشابه این تنوع رفتار در سایت های باستانی سوریه و عراق نیز دیده شده است که در برخی نوزادان با مهره های سنگی و مسی دفن می شدند و در برخی دیگر هیچ هدیه ای دریافت نمی کردند.

از آنجایی که این دو تدفین از نظر مکانی و زمانی بسیار به هم نزدیک هستند، نمی توان تفاوت در طبقه اجتماعی یا فرهنگ کلی را دلیل اصلی دانست. این یافته ها پیچیدگی عاطفی و آیینی انسان های ماقبل تاریخ را نشان می دهد و پژوهش های آینده مانند تحلیل DNA شاید بتواند پرده از این راز بردارد که چرا یکی با تشریفات و دیگری در سادگی مطلق دفن شده است.

یافته های این پژوهش در ژورنال Archaeological Research in Asia منتشر شده است.