در روزهای اخیر، مجموعه ای از اخبار و اظهارات رسمی نشان می دهد روندهای دیپلماتیک میان ایران و آمریکا بار دیگر وارد مرحله ای جدید شده و احتمال آغاز مذاکرات هسته ای میان دو کشور بیش از گذشته تقویت شده است؛ روندی که هم زمان با تحرکات منطقه ای و بین المللی، ازجمله نقش آفرینی کشورهای همسایه، روسیه و حتی رژیم صهیونیستی دنبال می شود.

به گزارش شرق، خبرگزاری فارس به نقل از یک منبع آگاه در دولت گزارش داد که مسعود پزشکیان، رییس جمهور ایران، دستور آغاز مذاکرات را صادر کرده است. براساس این گزارش، گفت وگوهای احتمالی ایران و آمریکا صرفا در چارچوب موضوع هسته ای انجام خواهد شد و سایر موضوعات در دستور کار این مذاکرات قرار ندارد.

این خبر، نخستین تأیید غیررسمی از تصمیم سطح عالی دولت برای ورود به فاز جدید گفت وگوها تلقی می شود. هم زمان، خبرگزاری تسنیم نیز به نقل از یک منبع آگاه نوشت که احتمال آغاز مذاکرات ایران و آمریکا با حضور مقامات ارشد دو کشور در روزهای آینده وجود دارد. به گفته این منبع، اگرچه زمان و مکان این دیدار هنوز نهایی نشده، اما مذاکرات احتمالی در سطح سیدعباس عراقچی از طرف ایران و استیو ویتکاف ، نماینده ویژه رییس جمهور آمریکا، انجام خواهد شد.

در همین راستا اسماعیل بقایی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران، در پاسخ به پرسشی درباره ادعای دریافت ضرب الاجل از سوی آمریکا تأکید کرد جمهوری اسلامی ایران هیچ گاه پذیرای اولتیماتوم و ضرب الاجل نبوده است و چنین موضوعی صحت ندارد. او با اشاره به رویکرد ایران در دیپلماسی، گفت: ایران در عین صداقت و جدیت، اجازه نمی دهد از مذاکره به عنوان ابزار فشار استفاده شود.

سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین درباره اخبار منتشرشده درخصوص برگزاری مذاکرات در ترکیه اظهار کرد که ایران در حال بررسی کلیات و جزییات مرتبط با پیشبرد این روند دیپلماتیک است.

او از تشدید مساعی جمیله کشورهای منطقه خبر داد و افزود که تماس های مستمر از سوی همسایگان و بازیگران منطقه ای در جریان است. به گفته او، ایران با حساسیت ویژه ای به عنصر زمان می نگرد و هر روز تعجیل در رفع یا کاهش تحریم های غیرقانونی را یک دستاورد تلقی می کند.

در سطح منطقه ای، فارس به نقل از منابع اسراییلی گزارش داد که استیو ویتکاف ، نماینده ویژه رییس جمهور آمریکا در امور خاورمیانه، به زودی وارد تل آویو خواهد شد. براساس گزارش رادیو ارتش و کانال 13 تلویزیون اسراییل، ویتکاف در این سفر با بنیامین نتانیاهو و مقامات ارشد نظامی اسراییل دیدار خواهد کرد و موضوع اصلی این گفت وگوها، ایران عنوان شده است. شبکه القاهره الاخباریه نیز این مسئله را تأیید کرده است.

در بُعد دیگر، ایسنا به نقل از دمیتری پسکوف ، سخنگوی کاخ کرملین، گزارش داد که روسیه آمادگی دارد خدمات انتقال اورانیوم مازاد کشورها را به عنوان راهکاری برای حل اختلافات مذاکراتی ارائه کند. پسکوف تأکید کرد که مسکو با همه طرف های ذی نفع در مذاکرات هسته ای ایران در تماس است و این پیشنهاد می تواند بخشی از راه حل های دیپلماتیک پیش رو باشد.

مجموع این تحولات نشان می دهد فضای دیپلماتیک پیرامون پرونده هسته ای ایران، درحالی که همچنان با حساسیت ها و ملاحظات جدی همراه است، وارد مرحله ای فعال تر شده و روزهای آینده می تواند در تعیین مسیر این گفت وگوها نقشی تعیین کننده ایفا کند.

در فضای کنونی که بار دیگر نشانه هایی از تحرک دیپلماتیک در پرونده هسته ای ایران و آمریکا دیده می شود، نباید از کنار برخی علائم هشداردهنده به سادگی عبور کرد. آنچه از مواضع غیررسمی و پیام های منتقل شده از سوی طرف آمریکایی برمی آید، این است که مطالبات واشنگتن صرفا به خروج یا محدودسازی اورانیوم غنی شده با خلوص 60 درصد محدود نمی شود، بلکه نگاه ایالات متحده به سمت کل ذخایر اورانیوم غنی شده ایران متمایل شده است. چنین رویکردی، در عمل به معنای عبور از چارچوب های پیشین و طرح مطالباتی حداکثری است که می تواند مسیر پیش رو را با ابهام ها و مخاطرات جدی مواجه کند.

این تغییر لحن و دامنه خواسته ها، این گزاره را تقویت می کند که نمی توان به سادگی درباره آینده مذاکرات خوش بین بود. تجربه های گذشته نشان داده است هرگاه سقف مطالبات آمریکا افزایش یافته، روند گفت وگوها یا فرسایشی شده یا به بن بست رسیده است. با این حال، در معادلات دیپلماسی، امید همچنان یک ضرورت است؛ امید به اینکه عقلانیت سیاسی بر رویکردهای فشارمحور غلبه کند و مسیر تعامل از دل تهدید و مطالبه حداکثری عبور کند. درعین حال نمی توان این احتمال را نادیده گرفت که هر دو طرف، به ویژه تهران، در مقطع کنونی به دنبال نوعی خبردرمانی و مدیریت افکار عمومی باشند؛ رویکردی که با تولید سیگنال های مثبت دیپلماتیک، به فرسایش زمان و کاهش فشارهای فوری کمک می کند.

این تاکتیک اگرچه می تواند در کوتاه مدت از تشدید بحران جلوگیری کند، اما در صورت فقدان اراده واقعی برای توافق، صرفا بحران را به آینده ای پرهزینه تر منتقل خواهد کرد. از این رو دیپلماسی امروز بیش از هر زمان دیگری بر لبه امید و هشدار حرکت می کند.