با نزدیک شدن به موعد برگزاری انتخابات دوره هفتم شوراهای شهر و روستا، فضای سیاسی و اجتماعی ایران تحت تأثیر تلاطم های بی سابقه داخلی و خارجی قرار گرفته است. اگرچه در سالهای گذشته برگزاری انتخابات ولو با کاهش مشارکت پای صندوق های رای، می توانست راهی برای تغییر فضای سیاسی باز کند، امروز پس از اتفاقات داخلی اخیر، و تنش های سیاسی با آمریکا شرایط متفاوتی رقم خورده است. در چنین فضایی، اولویت های ذهنی جامعه تغییر یافته است.

به گزارش خبرآنلاین، در کنار شرایط سیاسی، بحران های اقتصادی نیز گریبانگیر جامعه ایران است که همین باعث می شود رغبت به انتخاباتی مثل شورای شهر به اندازه انتخابات ریاست جمهوری یا حتی مجلس نباشد. آن هم در حالی که در گذشته انتخابات شورای شهر همزمان با انتخابات ریاست جمهوری برگزاری می شود و همین همزمانی، مسبب شرکت در انتخابات شوراها می شد.

در چنین شرایطی، احتمال می رود برگزاری انتخابات شوراها منجر به شکل گیری شوراهای حداقلی شود که فاقد حداقل های پشتوانه مردمی برای مدیریت شهری خواهد بود. از حداقل های پشتوانه مردمی لازم برای مدیریت منابع شهری و اتخاذ تصمیمات کلان هستند. بر این اساس برخی ناظران و تحلیلگران سیاسی معتقدند تا زمانی که جامعه فرصت بازسازی خود را پیدا نکند برگزاری انتخابات شوراها باید موقتا لغو شود یا به عبارتی به تعویق بیفتد.

تقی آزاد ارمکی، جامعه شناس چنین اعتقادی دارد. او به وقایع و رویدادهای اخیر اشاره می کند و می گوید: ما هنوز تکلیفمان به لحاظ سیاسی معلوم نیست؛ چرا که یک مرحله با اعتراضات اجتماعی و مرحله ای دیگر با شورش اجتماعی روبه رو بودیم، که نهایتاً با جان باختن جمع کثیری از مردم به پایان رسید. اما این ماجرا هنوز پایان نیافته است، زیرا چند مسئله همچنان بلاتکلیف مانده است.

این جامعه شناس ادامه می دهد: ما هنوز درباره این وقایع و اتفاقات تأمل و گفت وگویی انجام نداده ایم و فقط ماجرا را تمام کرده ایم؛ به این معنا که خیابان ها خلوت شد و معترضان یا کسانی که قصد اختلال داشتند دیگر شب ها نمی آیند. اما، این تمام شدن، به معنای پایان اصل مسئله نیست؛ چون شروع ماجرا از یک اعتراض اقتصادی بود، سپس به اعتراضی سیاسی تبدیل شد و در نهایت به خشونت انجامید.

آزاد ارمکی همچنین به احتمال تنش نظامی اشاره می کند و می گوید: ما در مرحله ورود به یک جنگ هستیم که می تواند جنگ نیابتی، مستقیم، کوتاه مدت یا تمام عیار باشد. این مسئله ساده ای نیست. ترامپ با تمام ظرفیت های لازم برای اشغال یک کشور آمده است. آمریکا هیچ وقت تا این حد که امروز می بینیم به کشور نزدیک نشده بود. اراده او هم بر این است که یا بپذیرید یا حمله می کنم ؛ ایران هم می گوید نه می پذیرم و نه اگر حمله کنید، بی جواب می گذارم .

او اضافه می کند: شرایط ما کاملاً جنگی است و این وضعیت با امروز و فردا تمام نمی شود. فکر نکنید امروز تمام می شود و پنج روز دیگر می توانیم تصمیم بگیریم. اگر به جنگ برسیم، چه امروز باشد چه 10 یا 15 روز دیگر، گرفتار پدیده ای می شویم که شاید چندین ماه یا بیش از یک سال طول بکشد و معلوم نیست چه چیزی از آن سالم خارج شود.

این جامعه شناس با بیان اینکه شرایط جنگی همه چیز را در ایران به حالت تعلیق درآورده است می گوید: بر همین اساس، معتقدم انتخابات شوراها هم باید تعلیق شود و برگزار نشود؛ چرا که در شرایط جنگی، انتخابات شورا برگزار نمی کنند. این دو دلیل بود.

آزاد ارمکی همچنین اضافه می کند: دلیل دیگر برای لغو انتخابات در این فضا این است که جامعه ای که تازه از اعتراضات خارج شده و لطمه بزرگی دیده است؛ نیروی جامعه مدنی یا سکوت کرده یا به سکوت شده واداشته شده و آمادگی ندارد. احزاب و گروه هایی که بخواهند بحث انتخابات را فعال کنند، وجود ندارند. از آن طرف هم بیگانه سر مرز نشسته است. به نظر من در چنین وضعیتی، مشارکت فقط محدود به برخی نیروهای خواهد بود و چیزی حدود 10 تا 15 درصد بیشتر نخواهد شد؛ پس بهتر است که انتخابات را برگزار نکنیم.

این جامعه شناس در پاسخ به این سوال که این تعلیق برای بازسازی و آماده شدن جامعه برای انتخابات چقدر زمان می برد؟ می گوید: تعلیق به این معناست که باید شرایط جامعه را بپذیریم؛ یعنی حاکمیت باید روش ها، شیوه ها و نگاهش را به زندگی، جامعه، مردم و دنیا تغییر دهد. جامعه باید ابتدا احساس آرامش و آسایش کند تا مسئله مشارکت سیاسی موضوعیت پیدا کند. در غیر این صورت، این شورایی که می خواهد بیاید هیچ نقشی نخواهد داشت؛ یک جمع رانت خوار به شوراهای شهر می روند و شهردارهایی مداخله گر در نظام اجتماعی روی کار می آیند. شورای شهر تهران با این وضعیت مدنیت ایجاد نمی کند و جز تخریب بیشتر منابع، دستاوردی نخواهد داشت.

او در پایان می گوید: اصلا فرض کنید که جنگ هم نخواهد شد و همین وضعیت موجود باقی بماند. باز هم در این شرایط اگر انتخابات برگزار شود، یک انتخابات حداقلی خواهد بود. شواهد نشان می دهد که حتی همه مدافعان هم شرکت نخواهند کرد و فقط بخشی از آن ها می آیند. اگر در کل ایران مثلاً 10 میلیون نفر شرکت کنند، با این آرای متفرق، افرادی با دو یا سه هزار رأی عضو شورایی می شوند که قاعدتاً باید حداقل 500 هزار یا یک میلیون رأی می آوردند. این چیزی حتی نازل تر از انتخابات دوره پیش مجلس شورای اسلامی خواهد شد که در آن برخی با هفت یا بیست هزار رأی به مجلس رفتند و در شهر بزرگی مثل تهران، سقف آرا حدود 400 هزار تا بود. انتخابات شوراها در این شرایط عملاً یک آبروریزی است و باید تعطیل شود؛ من پیشنهاد تعطیلی آن را می دهم.