آیا کسی واقعاً می داند که هوش مصنوعی چهار سال، چهار ماه یا حتی چهار هفته دیگر با مشاغل ما چه خواهد کرد؟ پیش بینی ها در این زمینه طیف وسیعی دارند؛ برای مثال مدیرعامل آنتروپیک معتقد است هوش مصنوعی همه چیز را تحت تأثیر قرار خواهد داد؛ از طرفی تحلیل های خوش بینانه تری هم هستند که می گویند هیچ آخرالزمان شغلی در کار نیست. اما در میان این هیاهو، منطقی ترین کار بررسی سناریوهای محتمل است. مجمع جهانی اقتصاد (WEF) با کمک مدیران ارشد استراتژی، چهار تصویر متفاوت از بازار کار در سال 2030 ترسیم کرده است تا شاید بهتر بتوانیم برای این آینده آماده شویم.

در سناریوی اول اگرچه بسیاری از مشاغل فعلی ناپدید می شوند، اما مشاغل جدید با سرعتی باورنکردنی ظهور می کنند. در این آینده روشن، انسان ها به ارکستراتور یا رهبران ارتش ماشین ها تبدیل می شوند و مجموعه ای از ابزارهای هوشمند را مدیریت می کنند. نتیجه این تعامل، تحول بنیادین صنایع، مدل های کسب وکار و جریان های کاری است که منجر به افزایش چشمگیر بهره وری و نوآوری خواهد شد. در این حالت، هوش مصنوعی جایگزین انسان نمی شود، بلکه ابزاری قدرتمند در دست او برای خلق ارزش های جدید است.

سناریوی دوم کمی ترسناک تر است. در این سناریو، هوش مصنوعی به صورت نمایی پیشرفت می کند، اما نیروی کار توانایی همگام شدن با آن را ندارد. کسب وکارها برای عقب نماندن از رقابت، با عجله به سمت اتوماسیون می روند و کارکنان را سریع تر از آنکه سیستم های آموزشی بتوانند مهارت های جدید را آموزش دهند، جایگزین می کنند. در این دنیای آشفته، هوش مصنوعی ایجنت محور تسلط می یابد، اما ریسک های ناشی از بیکاری گسترده و کاهش اعتماد عمومی به فناوری نیز به شدت رشد می کند.

پژوهشگران مجمع جهانی اقتصاد سناریوی سومی را نیز پیش بینی کرده اند که در آن انسان ها و ماشین ها یاد می گیرند به صورت سازنده با هم کنار بیایند. در این حالت هیاهو و هیجانات کاذب دهه 2020 فروکش کرده و جای خود را به ادغام عمل گرایانه داده است. در این سناریو، تحولات به صورت تدریجی رخ می دهد و تیم های متشکل از انسان و هوش مصنوعی زنجیره های ارزش را بازتعریف می کنند. کلید موفقیت در این مدل، سرمایه گذاری سنگین روی آموزش، زیرساخت های دیجیتال و قوانین حاکم بر هوش مصنوعی است تا فناوری تنها نقش تقویت کننده توانایی های انسان را بازی کند.

در سناریوی چهارم، پیشرفت ها متوقف می شوند و ما با ناامیدی و اختلال عملکرد روبه رو می شویم. کمبود مهارت های مهم در نیروی کار و بهره وری ناامیدکننده باعث می شود که کسب وکارها صرفاً برای پرکردن خلاء کمبود استعداد، به اتوماسیون روی بیاورند. در این حالت، جابه جایی شغلی عمدتاً به نقش های روتین ضربه می زند، درحالی که ارزش کارهای یدی و تجاری افزایش می یابد. امید به رفاه ناشی از هوش مصنوعی رنگ می بازد و شکاف در پذیرش فناوری، نابرابری را تشدید و اقتصاد را دوپاره می کند.

صرف نظر از اینکه کدام سناریو محقق شود، محققان در گزارش تحقیقاتی خود راهکارهایی برای آمادگی ارائه کرده اند. اولین کار برداشتن قدم های کوچک و یادگیری از تجربه هاست؛ باید آزمایش های کنترل شده ای انجام دهید تا با هزینه کم از شکست ها درس بگیرید. نکته مهم دیگر، تشویق به همکاری انسان و هوش مصنوعی به جای جایگزینی است؛ زیرا این کار اعتماد و تاب آوری را افزایش می دهد.

همچنین سازمان ها باید روی زیرساخت داده ها سرمایه گذاری کنند، زیرا هوش مصنوعی بدون داده های قابل اعتماد هیچ ارزشی ندارد. و درنهایت، فرهنگ سازمانی باید تغییر کند. بدون فرهنگی چابک و کنجکاو، گران ترین و پیشرفته ترین تکنولوژی ها نیز شکست می خورند. البته به یاد داشته باشید که تأثیر هوش مصنوعی در همه جا یکسان نخواهد بود و همگرایی آن با رباتیک می تواند هم کارمندان پشت میزنشین و هم کارکنان یدی را تحت تأثیر قرار دهد.