فرارو- همزمان با تشدید تنش ها میان ایران و آمریکا و افزایش آرایش دو طرف برای هرگونه اقدام متقابل، شکاف ها و صف بندی های سیاسی در هر دو کشور بر سر مذاکره و امکان دستیابی به یک توافق سیاسی بیش از پیش آشکار شده است.

به گزارش فرارو، با پیچیده تر شدن معادلات منطقه ای و بین المللی و افزایش نگرانی کشورهای خاورمیانه از بروز جنگی تازه، اکنون شاهد شکل گیری دسته بندی های جدیدی از موافقان و مخالفان گفت وگو میان تهران و واشینگتن هستیم؛ صف بندی هایی که نه تنها در داخل ایران و آمریکا، بلکه در میان بازیگران منطقه ای و جهانی نیز قابل مشاهده است.

در ایران، مقامات رسمی بارها اعلام کرده اند که در کنار آمادگی برای مقابله با هرگونه اقدام ماجراجویانه، مسیر گفت وگو و دیپلماسی را مسیری ترجیحی برای حل اختلافات می دانند. در همین راستا، مسعود پزشکیان رییس جمهور ایران، روز جمعه در تماس تلفنی با رجب طیب اردوغان بر ضرورت اتخاذ راهکارهای دیپلماتیک و تعامل محور برای حل وفصل مسائل تأکید کرد؛ همچنانکه هردو طرف خواستار پرهیز از اقدامات تحریک آمیز و تنش زا در منطقه شدند.

پزشکیان همچنین در گفت وگو با رییس جمهور مصر نیز تصریح کرد که از نگاه ایران، دیپلماسی همواره بر جنگ اولویت داشته است.

سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران نیز که همواره بر اهمیت مذاکره تأکید کرده، در جریان سفر به ترکیه و در گفت وگو با سی ان ان ترک از دیدار با اردوغان و هاکان فیدان خبر داد و گفت رایزنی ها بر یافتن راه حل های دیپلماتیک برای مشکلات منطقه ای متمرکز بوده است.

از سوی دیگر، علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز با اشاره به فضای رسانه ای موجود، در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: برخلاف فضاسازی های جنگ رسانه ای تصنعی، شکل گیری ساختاری برای مذاکرات در حال پیشرفت است.

در آن سوی ماجرا در آمریکا نیز دونالد ترامپ، رییس جمهور این کشور که تلاش دارد همزمان سیاست فشار و مذاکره را پیش ببرد، طی روزهای اخیر بارها از تمایل خود برای دستیابی به توافق با ایران سخن گفته است. ترامپ در مصاحبه ای با فاکس نیوز اظهار داشت: ایران با ما گفت وگو می کند و خواهیم دید که آیا می توانیم کاری انجام دهیم یا خیر؛ در غیر این صورت، خواهیم دید چه اتفاقی می افتد.

او همچنین در گفت وگو با خبرنگاران در هواپیمای ایرفورس وان، با تأکید بر جدی بودن مذاکرات، گفت: می توان آن ها را متقاعد کرد که برای یک توافق رضایت بخش مذاکره کنند؛ توافقی که در آن هیچ سلاح هسته ای وجود نداشته باشد. نمی دانم آیا این کار را خواهند کرد یا نه، اما آن ها با ما صحبت می کنند و جدی هستند.

هرچند استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در روزهای اخیر مستقیماً درباره مذاکرات اظهارنظر نکرده، اما وزیر خارجه ترکیه اعلام کرده که گفت وگویی طولانی با او در خصوص مسأله ایران داشته است. همچنین مایک هاکبی سفیر آمریکا در اسراییل نیز گفته ترامپ به دنبال بهترین خروجی ممکن است، اما در صورت شکست دیپلماسی، از گزینه های دیگر نیز هراسی ندارد.

در مقابل، در هر دو کشور صداهایی شنیده می شود که نسبت به کارآمدی مذاکره بدبین یا صراحتاً مخالف آن هستند. در ایران، برخی چهره ها و جریان های سیاسی با اشاره به تجربه های پیشین، نسبت به قابل اعتماد بودن آمریکا تردید دارند.

در همین راستا، حجت الاسلام نبویان نایب رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس با اشاره به حمله نظامی آمریکا در میانه مذاکرات گذشته، تأکید کرده است که واشینگتن در عمل به مذاکره پایبند نیست و از گفت وگو به عنوان پوششی برای اقدام نظامی استفاده می کند.

همچنین حمید رسایی نماینده مجلس، پس از سفر عراقچی به ترکیه، در واکنشی تند نوشت که این سفر توافقی در پی نخواهد داشت و هشدار داد که خوش بینی به مذاکره با آمریکا تکرار اشتباهات گذشته است.

در آمریکا نیز شماری از سیاستمداران و چهره های رسانه ای نزدیک به جریان های تندرو، با متهم کردن ایران به وقت کشی و فریب ، تلاش دارند دولت ترامپ را از مسیر مذاکره دور کنند. لیندسی گراهام سناتور جمهوری خواه و از حامیان سرسخت حمله به ایران در واکنش به توییتی از مارک لوین، مدعی شده تیم ترامپ فریب الگوی مذاکراتی تهران را نخواهد خورد.

مارک لوین مجری تلویزیونی با مقایسه ایران و کره شمالی، ادعا کرده بود که مذاکرات گذشته با کره شمالی تنها به خرید زمان و تقویت توان نظامی طرف مقابل منجر شده و ایران نیز همین مسیر را طی می کند.

در همین حال، مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا، موضعی مبهم اما متمایل به رویکرد سخت گیرانه اتخاذ کرده و با اشاره به پیچیدگی های مسأله ایران، از دشواری هرگونه پروژه تغییر رژیم سخن گفته است؛ اظهاراتی که از نگاه بسیاری به معنای تردید در کارآمدی مسیر دیپلماسی تلقی می شود.

در سطح منطقه ای نیز موضع علنی اغلب کشورها حمایت از حل اختلافات ایران و آمریکا از طریق دیپلماسی است. با این حال، گزارش اخیر پایگاه آمریکایی آکسیوس درباره موضع محرمانه عربستان سعودی واکنش های گسترده ای به دنبال داشته است. این گزارش مدعی شده بود خالد بن سلمان وزیر دفاع عربستان در دیداری خصوصی گفته اگر ترامپ به تهدیدهای خود علیه ایران عمل نکند، تهران قدرتمندتر خواهد شد.

با این حال، یک روز پس از انتشار این گزارش، یک مقام سعودی این روایت را رد کرد و تأکید داشت که ریاض همچنان از حل وفصل اختلافات میان ایران و آمریکا از مسیرهای دیپلماتیک حمایت می کند و مخالف تشدید تنش ها در منطقه است.