تهدیدهای آمریکا علیه ایران و احتمال انفجار در انبار باروت خاورمیانه همچنان به قوت خود باقی است. به رغم تلاش های گسترده دیپلماتیک کشورهای منطقه، به نظر می رسد فعلا خبری از کاهش سطح تنش ها نیست و همگان خود را برای تبدیل وضعیت ناپایدار کنونی به یک بحران آماده کرده اند.

به گزارش دنیای اقتصاد، در این میان، رسانه ها و اندیشکده های بین المللی از جمله نشریه دست راستی امریکن کانزرواتیو تاکید دارند که ورود نظامی آمریکا به خاورمیانه جز هزینه و تکرار سناریوهای غلط پیشین، دستاورد قابل توجهی نخواهد داشت.

جان هافمن، پژوهشگر حوزه دفاع و سیاست خارجی، طی یادداشتی به تاریخ 30 ژانویه در مجله امریکن کانزرواتیو با عنوان ایران بدون برنامه؛ دولت آمریکا خطر تکرار فاجعه عراق را این بار در قالبی مضحک دارد نوشت که دولت دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، در حال تکرار سناریویی مشابه عراق در سال 2003 است و از قرار معلوم بناست همان افتضاح را بار دیگر تکرار کند. این پژوهشگر نوشت: دولت آمریکا در حال حرکت به سوی بحرانی دیگر در خاورمیانه است، بحرانی که این بار نیز خود عامل آن است. در عین اینکه حمله این کشور به ایران اجتناب ناپذیر به نظر می رسد، همچنان مشخص نیست که رییس کاخ سفید امید دارد با این کار به چه چیزی برسد.

در ادامه این یادداشت آمده است: هنوز روشن نیست ترامپ دقیقا چه می خواهد به دست بیاورد. واشنگتن نتوانسته برای ایران یک هدف نهایی روشن و مشخص تعریف کند. استفاده از زور به خودیِ خود به هدف تبدیل شده، جدا از اهداف راهبردیِ روشن و دست یافتنی. از این رهگذر تمامی نتایج استراتژیک را که می توانست به دنبال داشته باشد، از دست داده است.

ادامه دادن این مسیر خطر فاجعه را به همراه دارد. اقدام نظامی بیشترِ آمریکا علیه ایران نه برای حفاظت از منافع مشخص، بلکه برای پیشبرد یک دستورکار منطقه ای شکست خورده خواهد بود که دهه هاست سیاست خاورمیانه ای آمریکا را هدایت کرده است. اهداف مبهم، بزرگ نمایی تهدیدها و خیال پردازی های تغییر رژیم می تواند آمریکا را به سوی جنگی پرهزینه بکشاند که مردم آمریکا خواهان آن نیستند. ترامپ باید فورا به سمت مذاکره با تهران با انتظاراتی واقع بینانه تغییر مسیر دهد.

درخواست های فعلی در داخل آمریکا برای آغاز جنگ علیه ایران چیزی نیستند جز تکرار چرخه ای چندلایه در داخل نظام سیاسی این کشور که منافع خاص خود را دنبال کرده و تلاش دارند به هر شکلی که شده ایالات متحده را به مقابله نظامی با تهران سوق دهند. در ماه ژوئن نیز شاهد بودیم که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسراییل که نزدیک به سه دهه به دنبال تغییر نظام در ایران به رهبری آمریکا بود، توانست واشنگتن را به نزاع با ایران بکشاند. ترامپ البته ابتدا در برابر فشار بی بی مقاومت کرد، اما پس از بی نتیجه ماندن پنج دور مذاکره در عمان بالاخره قانع شد که زیر بار خواسته های تل آویو برود. حال اسراییل بار دیگر ترامپ را به سمت نزاع پیش می برد و از قرار معلوم طعمه نتانیاهو را بلعیده است.

یادداشت مجله امریکن کانزرواتیو در ادامه با بررسی احتمال مذاکره و چشم انداز آن می نویسد: به نظر می رسد ترامپ بیشتر به سرسپردگی و تسلیم ایران علاقه داشته باشد تا خودِ مذاکره. با این همه، اینکه تهران حاضر باشد تن به این خواسته ها بدهد با عقل جور درنمی آید. هرگونه مذاکره احتمالی، تا زمانی که واشنگتن بر خواسته های زیاده خواهانه خود تاکید داشته باشد، راه به جایی نخواهد برد و این درست همان چیزی است که هواداران حمله آمریکا به ایران روی آن حساب می کنند.

طرح فعلی ترامپ برای ایران هیچ گونه ضمانت اجرایی ندارد. حملات هوایی صرف نمی تواند هدف تغییر نظام مدنظر کاخ سفید را تحقق بخشد و به کارگیری تهدید و ارعاب نیز نمی تواند مبنایی واقع گرایانه برای توافق های دیپلماتیک باشد. همچنین نباید از یاد برد که اقدام نظامی آمریکا می تواند آشوب را به سرعت در منطقه گسترش دهد. این تصور که اقدام نظامی می تواند منافع آمریکا را در خاورمیانه برآورده کند، شکست خود را در تجربه های پیشین به اثبات رسانیده است. ایران ممکن است با حمله به منافع آمریکا در منطقه به این اقدامات پاسخ دهد و تلاش خواهد کرد به هر نحوی که شده نشان دهد اجازه ادامه تهدید از سوی آمریکا و اسراییل را نمی دهد.

حمله به ایران خطر تکرار اشتباهات گذشته آمریکا در زمینه مداخله نظامی در خاورمیانه را به دنبال دارد. پنجره برای آنکه ترامپ رویکرد خود را تغییر دهد به سرعت در حال بسته شدن است. باید بار دیگر تاکید کرد که دیپلماسی یگانه راه برای ممانعت از کشیده شدن منطقه به میانه بحرانی دیگر است.

هافمن در پایان این یادداشت تحلیلی می نویسد: اینکه واشنگتن تصور کند می تواند با زور نظامی یک وضعیت جدید را در داخل ایران مهندسی کند و حفظش کند، نمونه کامل همان تفکر خیالی است که دهه ها سیاست خاورمیانه ای آمریکا را هدایت کرده است. هر اصلاح معناداری باید خودپایدار باشد و نمی تواند از بیرون تحمیل شود.

هم راستا با این تحلیل، مایکل فرومن، رییس اندیشکده شورای روابط خارجی، هم طی یادداشتی با اشاره به وضعیت فعلی در منطقه و رابطه آن با سند استراتژی امنیت ملی جدید آمریکا نوشت که ترامپ ممکن است بتواند با ایران به عنوان یک استثنا در این سند رفتار کند و اولویت های خود را در این رابطه کنار بگذارد. با این همه، اگر ترامپ بخواهد به منطق استراتژی دفاع ملی کشورش پایبند باشد، باید مسیری را در ایران دنبال کند که به هر قیمتی از گرفتار شدن در باتلاق جنگ جلوگیری کند.

نگرانی کشورهای عرب حوزه خلیج فارس از کشیده شدن منطقه به یک درگیری تمام عیار همچنان ادامه دارد. پولیتیکو گزارش داده که برای کشورهای عربی ابهام همچنان بخش مهمی از سیاست ترامپ در قبال ایران را شکل می دهد. یک دیپلمات ارشد عرب که با دولت آمریکا در تماس بوده است، به این رسانه گفت: حتی پس از گفت وگوهای زیاد، هنوز برای ما مشخص نیست که ترامپ چه می خواهد.

هم زمان دویچه وله نیز در گزارشی به تاریخ 31ژانویه عنوان کرد که عدم قطعیت در مورد اقدام نظامی احتمالی ایالات متحده علیه ایران همچنان بر گام های استراتژیک در سراسر منطقه تاثیر می گذارد. اکارت وورتز، مدیر موسسه آلمانی امور بین الملل و امنیت در هامبورگ، در این زمینه به دویچه وله گفت که استراتژی سیاسی سایر همسایگان منطقه ای در خلیج فارس، منافع متفاوتی از آمریکا یا اسراییل دنبال می کند.

وی گفت: کشورهای خلیج فارس منافعی در حفظ ثبات در منطقه دارند. نخبگان سیاسی کشورهای حوزه خلیج فارس ترجیح می دهند به جای درگیر شدن با یک جناح جدید و احتمالا ناشناخته، به سازوکارهای آشنا تکیه کنند. دویچه وله در ادامه عنوان کرد که کشورهای خلیج فارس همچنان به اعمال حداکثر فشار دیپلماتیک بر هر دو طرف ادامه خواهند داد، زیرا نگرانند که خشونت در نتیجه یک حمله احتمالی آمریکا از کنترل خارج شود.