خاورمیانه از پیچیده ترین میدان های کنش رسانه های اجتماعی است؛ جایی که ارتباط، هویت، سیاست و خشونت درهم تنیده اند. رسانه های اجتماعی در این فضا هم امکان دیده شدن صداهای به حاشیه رانده شده را فراهم کرده اند و هم به بازتولید نفرت و قطبی سازی دامن زده اند. مقاله خاورمیانه؛ انقلاب رسانه های اجتماعی در ارتباطات عمومی و خصوصی این وضعیت دوگانه را از منظری میان فرهنگی واکاوی می کند. نویسندگان این مقاله احسان شاه قاسمی، دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و مایکل اچ. پروسر از بنیان گذاران رشته ارتباطات میان فرهنگی در دانشگاه ویرجینیا، با استناد به دیدگاه "مطالعات میان فرهنگی رسانه های نوین" (که شاتر آن را زمینه ای جدید در مطالعات ارتباطات می داند)، به بررسی این مسئله پرداخته اند که رسانه های اجتماعی فقط ابزارهای تکنولوژیکی نیستند، بلکه فضاهای فرهنگی اجتماعی هستند که در آن ها مفاهیمی مثل هویت، قدرت، دین، قومیت و سیاست با هم مرتبط می شوند. از این دیدگاه، رسانه های اجتماعی هم می توانند به کاهش سوءتفاهمات بین فرهنگ ها کمک کنند و هم می توانند سرعت انتشار سخنان نفرت انگیز و بیگانه هراسی را افزایش دهند. مقاله به خوبی نشان می دهد که شبکه های اجتماعی تأثیر عمیقی بر مشارکت سیاسی داشته اند، مخصوصاً در جوامعی که پیش از این امکان بیان آزادانه محدود بوده است. این شبکه ها به گروه هایی که به حاشیه رانده شده اند اجازه داده اند تا داستان ها و دیدگاه های خود را در سطح ملی و حتی جهانی مطرح کنند و بر افکار عمومی اثر بگذارند. مثال هایی از بسیج سیاسی، کمپین های انتخاباتی و فعالیت های مدنی در کشورهای مختلف نشان می دهد که شبکه های اجتماعی به یک بازیگر مهم در صحنه سیاست تبدیل شده اند. در حوزه اقتصاد، این مقاله با استفاده از آمار و ارقام، نقش شبکه های اجتماعی را در بازاریابی، ایجاد وفاداری در مشتریان و افزایش ارتباط بین کسب وکارها و مصرف کنندگان نشان می دهد. مقاله واکاوی می کند که چگونه پلتفرم های دیجیتال، روش های سنتی بازار را تغییر داده و امکان ارتباط مستقیم با مخاطبان را فراهم کرده اند. یکی از نکات برجسته این مقاله، نگاه انتقادی آن به خودِ مفهومِ "خاورمیانه" است. نویسندگان گوشزد می کنند که این اصطلاح، ساخته ای قوم محور و وابسته به دیدگاه غربی است و اگر زمینه های تاریخی، فرهنگی و سیاسی منطقه درک نشود، باعث سوءبرداشت های زیادی می شود. پرداختن به مفهوم خاورمیانه به مثابه سازه ای مسئله مند است. نویسندگان مقاله یادآور می شوند که این مفهوم ریشه در نگاه های قوم محور و شرق شناسانه دارد و اغلب به عنوان منطقه ای ذاتاً بحران زده، خشونت بار و غیرعقلانی بازنمایی شده است. مقاله می کوشد با برجسته کردن تنوع فرهنگی، زبانی و اجتماعی منطقه، از این تصویر کلیشه ای فاصله بگیرد و نشان دهد که رسانه های اجتماعی در بافت های بسیار متفاوتی عمل می کنند. این نکته، از حیث نظری یکی از دستاوردهای مهم مقاله محسوب می شود.

با این حال، همین رویکرد کلان نگر، در برخی بخش ها به نقطه ضعف مقاله تبدیل می شود. گستردگی جغرافیایی و مفهومی خاورمیانه باعث شده است که تحلیل ها گاه بیش از حد کلی باقی بمانند. مقاله، اگرچه به تفاوت های درون منطقه ای اشاره می کند، اما در عمل کمتر به تجربه های زیسته کاربران در کشورهای مشخص یا گروه های اجتماعی معین می پردازد. در نتیجه، صدای کاربران عادی، زنان، اقلیت ها یا طبقات فرودست کمتر شنیده می شود و تحلیل ها بیشتر در سطح نخبگان، دولت ها و بازیگران کلان باقی می ماند. بررسی دقیق عواملی مثل قومیت، دین، زبان، اقتصاد وابسته به نفت، مرزهای مصنوعی و درگیری های تاریخی نشان می دهد که رسانه های اجتماعی در خلاء کار نمی کنند، بلکه در یک بستر پر از تنش های انباشته شده فعال هستند. در حوزه سیاست، با اشاره به نمونه هایی از کنشگری دیجیتال، بسیج اجتماعی و تأثیر رسانه های اجتماعی بر افکار عمومی، بر نقش این پلتفرم ها در افزایش مشارکت سیاسی تأکید می کند. نشان می دهد که شبکه های اجتماعی در خاورمیانه صرفاً بازتاب دهنده تحولات سیاسی نیستند، بلکه خود به بخشی از میدان سیاست تبدیل شده اند. با این حال، مقاله هم زمان هشدار می دهد که این فضاها می توانند به ابزار نظارت، کنترل و دستکاری افکار عمومی نیز بدل شوند؛ هشداری که در بستر دولت های اقتدارگرا و منازعات منطقه ای اهمیت ویژه ای دارد.شبکه های اجتماعی می توانند به ابزاری برای پخش نفرت، ترویج افراط گرایی و خشونت تبدیل شوند. مقاله با نمونه ای فعالیت های رسانه ای داعش، این موضوع را به خوبی نشان می دهد. نمایش حرفه ای خشونت، انتشار سریع عکس های وحشتناک و امکان جذب نیرو از طریق اینترنت، از جمله خطراتی هستند که در مقاله به آن ها اشاره شده است و همین مسئله ، به درستی خوش بینی ساده انگارانه نسبت به دموکراتیزه شدن ارتباطات را به چالش می کشد و نشان می دهد که رسانه های اجتماعی می توانند همان قدر که ابزار رهایی اند، ابزار خشونت نیز باشند و مانند شمشیری دو لبه عمل کنند. جهانی شدن از طریق اینترنت، همیشه باعث نزدیکی فرهنگ ها یا صلح نمی شود. با نگاهی به بخش روش شناسی مقاله به فواید تحقیق در شبکه های اجتماعی، مانند دسترسی به داده های فراوان و کاهش هزینه ها اشاره می کند. همچنین به فرصت های پژوهش در رسانه های اجتماعی، از جمله دسترسی به داده های گسترده و امکان تحلیل رفتارهای ارتباطی در مقیاس وسیع، اشاره می کند. در عین حال، نویسندگان به مشکلاتی چون حساب های جعلی، خودسانسوری کاربران و ملاحظات اخلاقی نیز توجه دارند. این نگاه متوازن، از نقاط قوت مقاله است. با این حال، اتکای اصلی متن به مرور ادبیات و داده های ثانویه باعث شده است که مقاله کمتر به تحلیل های تجربی عمیق مبتنی بر داده های بومی بپردازد. با این وجود، مشکلاتی مثل حساب های جعلی، خودسانسوری کاربران و مسائل اخلاقی جمع آوری داده ها را هم در نظر دارند. این دیدگاه متعادل، مقاله را از خوش بینی سطحی نسبت به "داده های بزرگ" دور می کند. این مقاله با عنوان خاورمیانه؛ انقلاب رسانه های اجتماعی در ارتباطات عمومی و خصوصی ، تلاش دارد نقش رسانه های اجتماعی را در خاورمیانه، که منطقه ای پیچیده و پر از اختلاف است، بررسی کند. مقاله نشان می دهد که رسانه های اجتماعی در این منطقه، نه قهرمان نجات دموکراسی هستند و نه فقط وسیله ای برای ترویج خشونت. بلکه پدیده ای دوگانه و چندوجهی هستند که عملکردشان به فرهنگ، سیاست و تاریخ منطقه بستگی دارد.. همچنین با وجود تأکید مقاله بر مسئله بازنمایی خاورمیانه در رسانه های اجتماعی، یک خلأ مهم در تحلیل آن به چشم می خورد و آن، غیبت نگاه عمیق به مخاطب در غرب است. رسانه های اجتماعی نه تنها روایت هایی درباره خاورمیانه تولید می کنند، بلکه این روایت ها در بستر فرهنگی خاصی مصرف و تفسیر می شوند. مخاطب غربی، با پیش زمینه ای از شرق شناسی رسانه ای، اخبار، تصاویر و روایت های مربوط به خاورمیانه را اغلب در چارچوب دیگریِ بحران زده و خشونت بار معنا می کند. در مجموع با وجود برخی کمبودها، این مقاله می تواند شروع خوبی برای بحث های جدی تر درباره ی رسانه، قدرت و فرهنگ در خاورمیانه باشد.