بررسی وضعیت تجارت کشورهای اروپایی با ایران نشان می دهد که آلمان تا سال 2024، بزرگترین شریک تجاری ایران در اتحادیه اروپا بود و تقریبا یک سوم کل تجارت این بلوک با ایران را تشکیل می داد.

به گزارش ایسنا، وزیران خارجه اتحادیه اروپا در اقدامی ضد ایرانی، تحریم های جدیدی علیه افراد و نهادهای ایرانی به بهانه حمایت از روسیه و آنچه اقدام در سرکوب اغتشاش های اخیر در کشور خواندند، تصویب کردند.

اتحادیه اروپا اولین بار در اواخر دهه 2000، تحریم هایی را علیه ایران اعمال کرد که منعکس کننده مجموعه ای از اقدامات شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد برنامه هسته ای تهران بود و در سال های بعد، به بهانه های دیگر، ایران را هدف تحریم قرار داد یا تحریم های موجود را تمدید کرد. با وجود این اقدامات، تجارت کشورهای اروپایی با ایران به طور کامل قطع نشده است.

طبق گزارش اداره آمار اروپا (یورواستات)، کل تجارت کالا میان اتحادیه اروپا و ایران در سال 2024، به 4.6 میلیارد یورو رسید. واردات اتحادیه اروپا 850 میلیون یورو و صادرات آن 3.7 میلیارد یورو بوده است. این امر به مازاد تجاری حدود 2.9 میلیارد یورو به نفع اتحادیه اروپا منتهی شد.

تجارت خدمات نیز ادامه یافت. طبق گزارش کمیسیون اروپا، تجارت دو طرفه خدمات در سال 2023، به 1.68 میلیارد یورو رسید که واردات اتحادیه اروپا 800 میلیون یورو و صادرات آن 870 میلیون یورو بود.

ایران به طور کلی شریک تجاری اصلی اتحادیه اروپا نیست. در سال 2024، فقط 0.1 درصد از کل کالاهایی را که اتحادیه اروپا به کشورهای غیر اتحادیه اروپا صادر می کرد، تشکیل می داد. همچنین میزان خرید اتحادیه اروپا از ایران اندک بود و در مقایسه با تمام واردات از خارج از این بلوک، سهم ایران به صفر درصد رسید.

در اواسط دهه 2000، هر دو سهم حدود یک درصد یا کمی بیشتر بودند.

این کاهش همچنین در ارزش کالاهای مبادله شده منعکس می شود. در سال 2004، تجارت اتحادیه اروپا و ایران در مجموع 19.5 میلیارد یورو بود و در سال 2011، به بیش از 27 میلیارد یورو رسید.

طبق آخرین داده های موجود یورواستات، تا سال 2024، این رقم به 4.56 میلیارد یورو کاهش یافته است.

تجارت در سال 2013، به 6.1 میلیارد یورو کاهش یافت. سپس بهبود یافت و در سال 2017، به 20.7 میلیارد یورو افزایش یافت که این بهبود تا حدودی به توافق هسته ای سال 2015 معروف به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) مرتبط بود.

تجارت در سال 2019 دوباره به شدت کاهش یافت و به 5.1 میلیارد یورو رسید و از آن زمان، در بحبوحه تحریم های مجدد، نزدیک به همان سطح باقی مانده است.

در دهه 2000، تراز تجاری به طور کلی به نفع ایران بود. از زمان تشدید تحریم ها در سال 2011، اتحادیه اروپا عمدتا مازاد تجاری را ثبت کرده و صادرات از واردات پیشی گرفته است.

تا سال 2024، آلمان بزرگترین شریک تجاری ایران در اتحادیه اروپا بود. آلمان 212 میلیون یورو کالا از ایران وارد کرد، در حالی که صادرات آن در مجموع 1.27 میلیارد یورو بود.

ایتالیا با سهم 15.6 درصد دومین شریک تجاری بزرگ ایران در اتحادیه اروپا بود. واردات از ایران 185 میلیون یورو و صادرات به 528 میلیون یورو رسید.

هلند با 13.3 درصد از کل تجارت، در رتبه سوم قرار گرفت. این کشور 62 میلیون یورو کالا از ایران وارد و 607 میلیون یورو صادر کرد. با وجود رتبه سوم در کل تجارت، دومین صادرکننده بزرگ اتحادیه اروپا به ایران بود.

دیگر اعضای اتحادیه اروپا با حجم تجارت بالای 200 میلیون یورو با ایران شامل بلژیک، اسپانیا، فرانسه و بلغارستان بودند. ایران به چند کشور اتحادیه اروپا کمی بیشتر از آنچه از آنها می خرد، می فروشد، اما این مقادیر اندک و از نظر اقتصادی قابل توجه نیستند.

فقط سوئد و لوکزامبورگ کمی بیشتر از صادرات خود از ایران واردات داشته اند، با تراز کمی بیش از 5 میلیون یورو.

تجارت با ایران تحت رژیم واردات عمومی اتحادیه اروپا اداره می شود، زیرا ایران عضو سازمان تجارت جهانی نیست و هیچ توافق تجاری دوجانبه ای بین اتحادیه اروپا و ایران وجود ندارد.

طبق گزارش کمیسیون اروپا، ماشین آلات و تجهیزات حمل و نقل بزرگترین دسته صادراتی اتحادیه اروپا به ایران هستند.

در سال 2024، صادرات در این دسته 1.28 میلیارد یورو بود که 34 درصد از کل صادرات اتحادیه اروپا به ایران را تشکیل می دهد. مواد شیمیایی و محصولات مرتبط نیز سهم بزرگی را به میزان حدود 1.13 میلیارد یورو یا حدود 31 درصد تشکیل می دهند.

واردات اتحادیه اروپا از ایران در چند دسته متمرکز است. مواد غذایی و دام زنده با حدود 305 میلیون یورو (37 درصد از واردات اتحادیه اروپا از ایران) بزرگترین سهم را تشکیل می دهند.

بر اساس گزارش یورونیوز، کالاهای تولیدی بر اساس جنس تقریبا 180 میلیون یورو (22 درصدی) در رتبه های بعدی قرار دارند. مواد شیمیایی و محصولات مرتبط حدود 188 میلیون یورو (23درصد) و مواد خام غیرخوراکی (به استثنای سوخت) حدود 89 میلیون یورو (11 درصد) از این واردات را تشکیل می دهند.