فرارو- چرخِ اقتصاد ایران خوب نمی چرخد. این چیزی نیست که بر کسی پوشیده باشد. تورم بالا و عدم رشد کافی دستمزدها سبب شده تا طیف های قابل توجهی از مردم ایران با مشکلات اقتصادی جدی دست به گریبان باشند. موضوعی که نمودهای عینی خود را در قالب افزایش جمعیت فقیر در ایران و البته اوج گیری برخی نارضایتی ها با محوریت مسائل اقتصادی به نمایش گذاشته و می گذارد.

به گزارش فرارو؛ در عین حال، بخش های پیشران اقتصاد ایران که همان بخش های تولید و خدمات هستند نیز در فضای نوسانات اقتصادی و تنش های گاه و بیگاه، با چالش های مختلفی رو به رو هستند و همین مساله سبب می شود تا سطح مشکلات در اقتصاد ایران افزایش پیدا کند. در این میان، طیف متنوعی از مقام ها و مسوولان در کشورمان از تلاش های همه جانبه خود برای بهبود وضعیت اقتصادی در ایران و سبک کردن بار هزینه های زندگی که روی دوش مردم سنگینی می کند، صحبت می کنند.

با این همه، به نظر می رسد ورای تمامی این موضع گیری ها، اقتصاد ایران نیاز به اقدامات عملی و جدی دارد تا تاثیرات مثبت خود را در فضای کلی اقتصاد برجای بگذارند و برای مردم به معنای واقعی کلمه مثمر ثمر باشند. در این چهارچوب، به نظر می رسد ورای تمامی مسائل، 3 چالش بزرگ پیش روی اقتصاد ایران قرار دارد که برای مخاطب قرار دادن آن ها، باید سرمایه سیاسی و اقتصادی قالب توجهی بسیج شود و هرگونه انفعال در مواجهه با آن ها، بیش از همه اقتصاد ایران را شبیه به آن ضرب المثلی می کند که می گوید: آفتابه لگن هفت دست شام و نهار چی!

اول اینکه گزارش های مختلف در مدت اخیر حاکی از این هستند که موانع بوروکراتیک بر سر راه به ویژه بخش تولید ایران، سال به سال زیادتر شده اند و همین مساله سبب شده علی رغم نیاز اقتصاد ایران به توسعه بخش تولید آن هم در فضای جنگ اقتصادی علیه تهران، این بخش آن طور که باید و شاید در مقام یک اهرم قدرت ساز برای ایران ظاهر نشود و صرفا در حد بقا دست و پا بزند. بگذریم که ناترازی در بخش انرژی کشور و البته نوسانات ارزی و عدم ثبات قوانین نیز مزید بر علت شده اند که بخش تولید در اقتصاد ایران نتواند سهم موثر خود را در حراست از بنیان های اقتصادی این کشور ایفا کند و با چالش های گسترده ای رو به رو شود.

نکته دوم اینکه دولت در ایران همچنان گران کشور را اداره می کند و در عین حال، گویی خود را تنها بازیگر عرصه حکمرانی اقتصادی در نظر می گیرد. دولت های مختلف ایران در سال های گذشته علی رغم سردادن شعارهای مختلف با محوریت کوچک و چابک سازی دولت، آنطور که باید و شاید به سمت آن حرکت نکرده اند و اقدامات در حد شعار و یا تحرکات نمادین باقی مانده است. البته که معادله حضورِ بیشتر مردم در صحنه اداره اقتصادی کشور و حکمرانی اقتصادی نیز همانططور که پیشتر گفته شد، چندان جدی گرفته نشده است.

در تئوری های مختلف حکمرانی، مردم خارج از دایره حکمرانی نیستند بلکه یکی از اضلاع مهم آن به شمار می روند. وقتی مردم خود در حوزه حکمرانی اقتصادی با مکانیسم های مختلف بازیگری داشته باشند، دیگر صرفا از دولت مطالبه گری نمی کنند و البته که مشکلات و چالش ها را نیز بهتر می شناسند و متوجه می شوند. در این میان نباید از یاد برد که تحقق این گزاره خود نیازمند اجرایی شدن اصلاحات ساختاری قالب توجهی است.

نکته سوم اینکه جدای از فضای تنش آلود در روابط خارجی ایران که البته تابعی از اوج گیری کلی تنش ها در عرصه بین المللی و مخصوصا در غرب آسیا است، باید توجه داشته باشیم که روند جذب سرمایه گذاری خارجی در ایران با چالش های جدی رو به رو است و حتی فعالان اقتصادی داخلی نیز جدای از مشکلات بوروکراتیک، با موانع عدیده ای در جهت حفظ و توسعه کسب و کار خود رو به رو هستند.

مثال ها در این زمینه نیز زیاد هستند و به نظر نمی رسد تکرار آن ها لزومی داشته باشد. فعال اقتصادی باید چه از حیث سازوکارهای قانونی و چه ساختاری و چه مالی، نسبت به آینده تجارت خود حدی از اطمینان را داشته باشد و از این رهگذر برنامه ریزی کند. اینکه در نهایت به این نتیجه برسد راهِ کوتاه پول درآوردن و اعصاب راحت داشتن حضور در بازارهایی نظیر طلا و ارز و دلالی است، به هیچ عنوان موضوع جالبی نیست!