ابوالقاسم دلفی، سفیر پیشین ایران در فرانسه و تحلیلگر روابط بین الملل، به اوضاع کنونی حاکم بر منطقه و حضور ناوهای آمریکایی در خلیج فارس پرداخته است.

به گزارش ایرنا، ابوالقاسم دلفی گفت: دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا نشان داده که به قواعد بین المللی پایبند نیست و هر آنچه را تشخیص دهد به نفع آمریکا انجام خواهد داد. بنابراین باید قبل از رسیدن به مرحله اقدام نظامی، فرصت گفت وگو بر سر موضوع هسته ای را فراهم کنیم.

هم زمان با تشدید فشارهای آمریکا و تحرکات دیپلماتیک و امنیتی غرب علیه ایران، مجموعه ای از نشانه ها از ورود پرونده هسته ای و وضعیت داخلی کشور به مرحله ای حساس و پرریسک حکایت دارد؛ مرحله ای که در آن، پیوند میان فشار خارجی، تحولات اقتصادی و محاسبات امنیتی بیش از هر زمان دیگری پررنگ شده است. در چنین فضایی، پرسش اصلی این است که آیا در شرایط پرتنش امروز امکان استفاده عملی از دیپلماسی برای مدیریت بحران فعلی وجود دارد؟

سفیر پیشین ایران در فرانسه گفت: شرایط، شرایط سخت و پیچیده ای است که در اثر اتفاقات، تحرکات و عوامل مختلفی به اینجا رسیده است. یعنی آمریکایی ها و مخصوصاً دونالد ترامپ، رییس جمهور این کشور سیاست فشار حداکثری خود را افزایش داده اند، تا به سطحی که الان داریم؛ از اتفاقات داخلی ایران یعنی تظاهرات، بعد درگیری و سپس فشارهایی که ترامپ گذاشت برای اینکه بگوید من از اعتراض های داخلی ایران حمایت می کنم و بعد بحث های مربوط به اتفاقات داخل ایران رسیدیم.

وی افزود: حالا اگر در این فضا کمی به عقب تر برگردیم، قبل از این اتفاقات، وضعیت همین بود؛ یعنی همین فشار آمریکا و غربی ها که به یک تعبیری اروپا را هم در بخشی از این فشارها دخیل بدانیم، در بخش اقتصادی و شاید با موضوع هسته ای و اسنپ بک، این ها مدت هاست اندک اندک در حال افزایش بوده تا برسد به وضعیت فعلی که در آن هستیم. بنابراین خیلی پیش از این ها باید تصمیماتی گرفته می شد، اتفاقاتی می افتاد؛ اتفاقاتی که بعد از جنگ 12روزه می افتاد و درس هایی که از جنگ 12روزه می گرفتیم، خسارات و تلفاتی که بعد از آن تجاوز آمریکا و اسراییل به کشور شد، باید جمع بندی می شد و وضعیتی به وجود می آوردیم که به تظاهراتی که بعداً اتفاق افتاد، نمی رسیدیم. حالا به هر حال اینکه الان بخواهیم برگردیم به گذشته و بگوییم چرا در گذشته این کارها را نکردیم، دردی را دوا نمی کند. ولی این به این معنی است که اگر الان هم از زمان باقی مانده و از فرصتی که پیش روی ماست استفاده حداکثری و بهینه نکنیم، ممکن است در آینده نزدیک افسوس این فرصت ها را بخوریم.

دلفی با طرح این سوال که چرا رویکرد آمریکا به این مرحله رسیده است، گفت: مذاکرات و موضوع هسته ای، موضوعی است که از ابتدای روی کار آمدن آقای ترامپ آغاز شد و فشار ایشان بر سر این بود که در موضوع هسته ای مذاکره و مسائل را حل کنیم. درست است که آمریکا از برجام و توافق هسته ای خارج شد، ولی می خواست این موضوع را حل کند؛ حل به معنای شرایطی که خودش می خواست، نه شرایط ما و این مساله با توجه به تلاش کشورها برای تامین منافع خود و نه طرف مقابل طبیعی هم بود.

وی ادامه داد: نامه ای که ترامپ در ابتدای ورود به کاخ سفید خطاب به ایران نوشت، اعلام همان شرایط بود. حالا چقدر از شرایط ترامپ مورد توافق ما بود و چقدر نبود، چون نامه منتشر نشد، نمی شود خیلی به جزییاتش پرداخت، ولی آن نامه کلیاتی داشت که همان موقع دیپلماسی کشور، دولت، نهادهای حکومتی و بالادستی و نظام باید درباره اش تصمیم می گرفتند البته با درنظرداشت اینکه این موضوع جدی است. این جدی بودن صرفاً به این معنا نبود که اگر دفاع کنیم، مشکل حل می شود. ایستادیم، دفاع کردیم و دیدیم که امروز سرنوشت به این شکل است.

این تحلیلگر روابط بین الملل گفت: لذا امروز آنچه پیش روی ماست این است که وضعیت داخلی و اقتصادی کشور وضعیت خوبی نیست. آمریکایی ها روی این حساب می کنند و چیزی را که در جنگ 12روزه منتظرش بودند، این بود که اعتراض داخلی و تظاهرات مردمی به حمله نظامی و آن چیزی که آن ها دنبالش هستند کمک کند که اینطور نشد. امروز از داخل تدارک تحقق آن را شروع کرده اند. امروز کشور در شرایطی است که گفته می شود آرامشی برقرار است، اما به هر حال ترامپ و روبیو معتقدند مخصوصاً روبیو که در گزارش دیروزش به کنگره و کمیسیون خارجی اعلام کرد که وضعیت داخلی به شکلی است که ممکن است دوباره اعتراضات از سر گرفته شود. یعنی فشار را به جایی برسانند که در داخل اتفاقاتی بیفتد.

وی تاکید کرد: در مجموع، فشار را به حداکثر رسانده اند تا به جایی که مذاکره همان طور که گفته شده در مورد موضوع اصلی ما با دنیا و مخصوصاً با آمریکایی ها، یعنی مذاکره هسته ای، به سرانجام برسد. ترامپ به صراحت گفته که می توانیم مذاکرات هسته ای را الان شروع کنیم. اینکه ترامپ صادق است یا نیست، بحث امروز ما نیست؛ چون این پیشنهاد و این تئوری می تواند بخش زیادی از پیش فرض هایی را که دنیا بر اساس آن مقابل ما قد علم کرده، مخصوصاً اروپایی ها، تغییر دهد.

سفیر پیشین ایران در فرانسه با اشاره به نشست امروز شورای وزرای خارجه اتحادیه اروپا با موضوع ایران گفت: اروپایی هایی امروز بر اساس پیشنهاد ایتالیا و احتمالاً تصمیم سایر کشورهای اروپایی می خواهند در مورد تحریم جدید و قرار دادن نیروهای نظامی ایران در لیست های خاص، تصمیم های سختی بگیرند؛ تصمیم هایی که فشار را بر ما اضافه می کند. یعنی اگر اروپا را هم در شرایطی که با آمریکا در شدیدترین دوران تنش هستند، در موضوع ایران همسو و هم موضع کنیم، فشار علیه ما افزایش پیدا خواهد کرد و تحمل این فشار برای مردم و کشور ساده نخواهد بود. در گذشته نه چندان دور یعنی در دورانی که برجام به انتهای تاریخ مصرفش رسیده بود و آن ها تهدید به اسنپ بک می کردند، می توانستیم با اروپا به نقطه بهتری برسیم که متأسفانه آن فرصت از دست رفت و اروپایی ها اسنپ بک را فعال کردند.

دلفی افزود: مواضع اروپایی ها در این دوران درباره بحث های هسته ای ما قابل دفاع نبود، اما این مواضع در شرایطی هم نبود که تشدید شود. این مواضع می توانست به خاطر اشکالات و اختلافاتی که آمریکایی ها و اروپایی ها داشتند، به فرصتی برای ما تبدیل شود تا اروپایی ها دستاوردی داشته باشند؛ مخصوصاً در موضوع اوکراین. شما می دانید که اختلافات اروپا و آمریکا و آنچه ترامپ از اروپا در اوکراین انتظار دارد، همچنان باقی است و موضوع اوکراین برای روابط آتلانتیکی چالش برانگیز است. ما در این موضوع صاحب موقعیت بودیم و همچنان هم می توانستیم نقش آفرین باشیم، اما اینکه امروز چقدر از آن نقش باقی مانده، بستگی دارد به اینکه دیپلماسی چگونه عمل کند و صرفاً به تعیین شرط و تشدید شروط از زبان مقامات مختلف محدود نشود.

وی خاطرنشان کرد که پارلمان اروپا قطعنامه دو روز قبل را تصویب کرده که پیشنهاد می دهد سپاه در فهرست گروه های تروریستی قرار بگیرد. هنوز برخی کشورها در این خصوص موضع دارند و ما باید قبل از اجرا با این کشورها کار می کردیم؛ با فرانسه، با ایتالیا، با توجه به منافع مشترکی که با فرانسه در خاورمیانه و لبنان داشتیم، می توانستیم این موضوع را به نتیجه ای برسانیم اما این اتفاق هم رخ نداد. در حوزه سیاست خارجی باید واقع گرایی را مدنظر قرار دهیم به عنوان مثال امروز که بزرگ ترین حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه شکل گرفته، چه تحرک خاص و یا اقدام بازدارنده از سوی برخی دوستان شرقی ایران صورت گرفته است؟

این دیپلمات پیشین در خصوص تحرکات منطقه برای ممانعت از بروز تنش نظامی گفت: در مورد منطقه هم باید گفت، همسایگان ما اگرچه گفته اند اجازه استفاده از خاک خود علیه ایران را نمی دهند، اما در فرض درگیری نظامی، آیا عربستان و امارات مقابل آمریکا می ایستند؟ اسراییلی ها در جنگ 12روزه از فضای سوریه و عراق عبور کردند، ما را بمباران کردند و رفتند. روابط منطقه ای ما نباید صرفا به تماس های تلفنی و مکالمات دیپلماتیک محدود می ماند.

وی تاکید کرد: شرایط سخت است و آنچه پیش روی ماست وضعیت خطرناکی است. دونالد ترامپ نشان داده که به قواعد بین المللی پایبند نیست و هر آنچه را تشخیص دهد به نفع آمریکا انجام خواهد داد. بنابراین باید قبل از رسیدن به مرحله اقدام نظامی، فرصت گفت وگو بر سر موضوع هسته ای را آغاز کنیم. این آمادگی باید هم در عمل و هم در دیپلماسی با اعزام وزیر خارجه به کشورهای مختلف، با حضور فعال در منطقه، با اعلام آمادگی برای گفت وگو با آمریکا فعال باشد.

برای مثال قرار بود در داووس گفت وگوهایی میان آقایان عراقچی و ویتکاف انجام شود که متأسفانه به دلیل تحولات داخلی انجام نشد، اما این به معنی از دست رفتن فرصت گفت وگو نبود و میتوانستیم همین گفت وگوها را در مکان دیگری پیش بگیریم. همچنین لازم است در موضوع مذاکره در کشور وحدت رویه ایجاد شود و زمانی که بخش قابل توجهی از افکار عمومی و تحلیلگران خواهان مذاکره هستند و مقامات کشور نیز برای مذاکره با شرط احترام متقابل و در نظر گرفتن منافع دو طرف اعلام آمادگی می کنند، رسانه ملی که صدای کشور است از موضوعی مانند ترور رییس جمهور آمریکا سخن نگوید.

دلفی در پایان گفت: صحبت نهایی این است که در این زمان و فرصتی که پیش روی ماست، قبل از آنکه اتفاق ناگواری مثل جنگ 12 روزه تکرار شود و کشور دوباره درگیر عملیات نظامی شود، باید برای آغاز گفت وگو از موضع برابر و مبتنی در تامین منافع ملی در هر سطح و هر مکانی که ممکن است، به طور جدی و عملی اقدام شود.