صادق زیباکلام در گفتگو با خبرآنلاین: حتی اگر معجزه ای رخ دهد و دلار به زیر 100 تومان و گوشت به زیر 500 هزار تومان برسد، باز هم نارضایتی طبقه تحصیل کرده، جوانان و دانشجویان فروکش نخواهد کرد.

او معتقد است که تندروهای سیاسی اگرچه در اقلیت اند اما در قدرتشان مترکز است و موجبات نارضایتی عمومی را فراهم کرده اند.

مشروح این گفتگو را در ادامه بخوانید؛

* تندروها چقدر در ایجاد نارضایتی عمومی در کشور چقدر نقش دارند؟

من فکر می کنم بزرگ ترین عامل به وجود آمدن نارضایتی، دیده نشدن آن توسط خیلی از مسئولین است؛ یعنی ندیدن، قبول نکردن و نپذیرفتن اینکه درصد بالایی از مردم ناراضی هستند. درست است که نارضایتی شان از اقتصاد است، اما تندروها مرتب تبلیغ می کنند که نارضایتی صرفا اقتصادی است و آن هم به واسطه ناکارآمدی و ضعف دولت آقای پزشکیان است. از سوی دیگر، کسانی را که در گذشته و امروز رانت داشتند و ثروت های هنگفتی به دست آوردند، عامل اصلی نارضایتی می دانند و می گویند باید این ها را اصلاح کرد. می گویند آقای پزشکیان باید برنامه اقتصادی اش را بهتر کند، در کابینه اش افراد نیرومندتری بیاورد و با مدیریت جهادی و انقلابی به سمت حل مشکلات اقتصادی برود. آن ها به گونه ای صحبت و رفتار می کنند که انگار ما فقط یک مشکل داریم و آن هم مشکل اقتصادی ناشی از شکاف طبقاتی و رانت است.

اصلاً توجه ندارند که اگرچه مشکلات اقتصادی وجود دارد، اما ریشه بسیاری از نارضایتی ها، به خصوص در اقشار جوان و لایه های تحصیل کرده کشور، در حقیقت مشکلات و مسائل سیاسی و اجتماعی است. به فرض محال اگر معجزه ای شود و تا آخر بهمن ماه اقتصاد ایران را درست کنند؛ دلار به زیر 100 تومان برسد، گوشت زیر 500 هزار تومان و مرغ زیر 100 هزار تومان شود، و تخم مرغ به شانه ای 10-15 هزار تومان برگردد؛ اگر چنین معجزه ای هم اتفاق بیفتد، چه می شود؟ آیا مردم دیگر نارضایتی ندارند؟ آیا دانشجویان و اقشار تحصیل کرده دیگر ناراضی نیستند و فریاد می زنند که دستت درد نکند دولت و مجلس، چقدر از شما راضی هستیم که قیمت ها به چند سال پیش برگشت ؟

حتی اگر چنین معجزه ای هم رخ دهد، آن نارضایتی ها سر جایشان هستند. سال گذشته 60 درصد از مردم در انتخابات شرکت نکردند. آیا تندروها هیچ وقت خواستند به این نکته بپردازند که چرا 60 درصد مردم نیامدند؟ پاسخ تندروها این بود که سیاست های هشت سال دوران آقای روحانی و برجام باعث نارضایتی شده است. تندروها اساساً نمی خواهند به واقعیت های جامعه توجه کنند و نمی دانم تا چه زمانی می توانند سرشان را زیر برف کنند و واقعیت های کشور را نبینند.

* بعد از جنگ 12 روزه گفته می شد که مردم منسجم شدند. در آن زمان صحبت از این می شد که حالا که مردم یک گام به سمت حاکمیت برداشتند، حاکمیت هم گامی سمت مردم بردارد. اما شاهد عملکرد تندروها بودیم که با رفع فیلترینگ مخالفت می کردند و دوباره مسئله حجاب را مطرح کردند. این ها چقدر در دامن زدن به ماجراها نقش داشتند؟

نمی شود این ها را کتمان کرد و گفت هیچ نقشی در به وجود آمدن اعتراضاتی که شاهد آن بودیم، نداشتند. قطعاً نقش داشته اند. این ها سعی کردند حجاب را دوباره به وسط بکشند؛ جلوی مجلس رفتند و متحصن شدند، در مجلس حرکت هایی کردند و دوباره گشت ارشاد را به بعضی میادین آوردند، اما موفق نشدند حجاب یا گشت ارشاد را به روال سابق برگردانند.

منتها واقعیت این است که سیاست هایی که تندروها خواهان تداوم و پررنگ تر شدنشان هستند، تا به همین جا هم باعث نارضایتی گسترده شده است. همان روزی که بازار، پاساژ علاءالدین و طلافروش های بازار بستند و تظاهرات کردند، فردایش دانشجوها به اعتراضات پیوستند. دانشجوها که مشکل ارزی و مالی نداشتند؛ یعنی به واسطه مسائل مالی نبود که اعتراض کردند، اما بلافاصله دانشگاه را بستند و گفتند کلاس ها و امتحانات باید مجازی شود.

واقعیت مطلب این است که تندروها اگرچه از نظر جمعیت حدود 16 میلیون نفر بیشتر نیستند، یعنی همان کسانی که پارسال به آقای دکتر سعید جلیلی رأی دادند، اما به نسبت جمعیت شان، قدرتشان خیلی زیاد است. قدرتشان در تشکیلات اطلاعاتی، امنیتی و مجلس متمرکز است.

کل صداوسیما دست تندروهاست؛ کل صداوسیمای جمهوری اسلامی دست این 16 میلیون است و انگار نه انگار که تلویزیون متعلق به آن 60-70 میلیون نفر دیگر هم هست و با مالیات آن ها می چرخد. اگر به برنامه های صداوسیما نگاه کنید، تصورتان این است که تندروها 60-70 میلیون نفرند و باورتان نمی شود که حداکثر 10-15 میلیون نفر بیشتر نیستند. نمی دانم واقعاً تا چه زمانی تندروها می خواهند زمام امور کلان سیاسی، سیاست خارجی و داخلی را در دست داشته باشند و تا کی قرار است کشور را به این سمت وسو ببرند که روزبه روز نارضایتی و اعتراض مردم بیشتر شود.

* تندروها چقدر برای نظام خطرناک هستند؟

ما الان شاهدش هستیم دیگر؛ می بینیم که این ها عملاً باعث شده اند کسر قابل توجهی از اقشار و لایه های تحصیل کرده جامعه، جوانان، کارمندان، فرهنگیان و نویسندگان همگی ناراضی باشند. من معتقدم اسباب نارضایتی کسر قابل توجهی از مردم، همین ایدئولوژی، باورها و عملکرد تندروهاست، اما متأسفانه همه قدرت دست آن هاست.