تانک ها برای بیشتر مردم یکی از نمادهای اصلی جنگ مدرن هستند. هالیوود اغلب صحنه هایی را به تصویر می کشد که در آن سربازان از بالای این هیولاهای فلزی سر بیرون آورده اند و به راحتی از میان همه موانع عبور می کنند. تانک ها روی زمین هایی ناهموار و خشن حرکت می کنند و لوله های بلندشان با حالتی تهدیدآمیز می چرخد تا اهدافی را که می خواهند نابود نمایند، پیدا کنند. هرچند این تصویر تا حد زیادی اغراق آمیز است، اما واقعیت این است که تانک ها توانایی های زیادی دارند. با این حال، برداشت های اشتباه رایجی هم درباره این ماشین های زرهی زنجیردار وجود دارد.

تانک ها در همه جا دیده می شوند؛ از فیلم های هالیوودی مثل سریع و خشن و شوالیه تاریکی برمی خیزد گرفته تا سریال هایی مانند جوخه برادران که سعی می کنند گوشه ای از زندگی نظامی را نشان دهند. حتی در سیت کام ها هم تانک ها حضور دارند؛ مثلاً در یکی از قسمت های سال 1964 سریال نمایش اندی گریفیث نیز اندی تصور می کند کلانتر دست وپاچلفتی شهر، بارنی فایف، یک تانک خریده است. اندی تانک را متوقف می کند، اما متوجه می شود که یک افسر واقعی ارتش داخل آن نشسته است. خلاصه اینکه تانک ها حضور بسیار پررنگی در رسانه ها دارند و همین موضوع باعث شکل گیری سوءبرداشت های زیادی در مورد آن ها شده است. تانک هایی که در میدان های نبرد به سربازان کمک می کنند، تفاوت زیادی با آن چه دارند که در تلویزیون می بینیم.

به لطف ترکیبی از تصویرسازی دراماتیک هالیوود و سوءتفاهم های عمومی، فکر می کنیم چیزهای زیادی درباره تانک ها می دانیم، درحالی که این باورها لزوماً درست نیستند. در این مقاله، به برخی از این حقایق به ظاهر بدیهی درباره تانک ها می پردازیم که در واقع نادرست هستند.

با توجه به ضخامت زره و ظاهر ترسناک شان، به راحتی می توان تصور کرد انواع تانک ها عملاً نفوذناپذیر هستند. حتی مدل های اولیه آن ها در طول جنگ جهانی اول هم شوخی بردار نبودند، و تقریباً یک قرن ارتقا و پیشرفت باید آن ها را در میدان نبرد شکست ناپذیر کرده باشد، درست است؟ خب، نه دقیقاً.

درگیری های نظامی اخیر نشان داده اند که مهم نیست یک تانک چقدر پیشرفته و به خوبی محافظت شده باشد، باز هم نقاطی در زره آن وجود دارد که می توان از آن ها سوءاستفاده کرد. تانک های قدیمی تر در برابر سلاح هایی که مخصوص مقابله با آن ها طراحی شده بود، آسیب پذیر بودند؛ سلاح هایی مثل خرج های انفجاری شکل دار، مین ها یا دیگر مواد منفجره ای که برای برش فلز ساخته شده بودند.

تانک های جدیدتر، با وجود ارتقا و سازگاری های فراوان، همچنان می توانند در برابر پهپادها آسیب پذیر باشند. نصب مواد منفجره روی پهپادها این امکان را می دهد که مواد انفجاری تا فاصله ای بسیار نزدیک به تانک حمل شوند و بدون اینکه تانک بتواند جلوی آن را بگیرد، آسیب مورد نظر را وارد کنند. اگر هیچ کدام از این روش ها جواب ندهد، گاهی ضربه خالص هم کارساز است. هرچند زره تانک ها بسیار مستحکم و ضخیم است، اما اگر با قدرت آتش کافی هدف قرار بگیرد، در نهایت زیر فشار ضربه تسلیم می شود. البته با این حال، یک تانک می تواند آسیب بسیار بیشتری نسبت به یک خودرو یا هر وسیله نقلیه زمینی دیگر تحمل کند.

شاید در نگاه اول به نظر برسد وسیله ای به این بزرگی و سنگینی نمی تواند سریع حرکت کند، اما این همیشه درست نیست. وب سایت 24/7 Wall Street با استفاده از اطلاعات یک پایگاه داده آنلاینِ خودروهای نظامی، سریع ترین تانک ها را رتبه بندی کرده است. نتایج این بررسی شگفت انگیز است و نشان می دهد تانک ها با وجود جثه بزرگ شان می توانند سرعت قابل توجهی داشته باشند.

این فهرست با تانک MK V آغاز می شود؛ یکی از قدیمی ترین تانک ها که توسط بریتانیا در جنگ جهانی اول استفاده شد و سال ورودش به خدمت 1918 بود. تانک MK V با حداکثر سرعت 7.4 کیلومتر در ساعت قطعاً قرار نبود برنده هیچ مسابقه ای باشد. بیشتر تانک های هم دوره آن در جنگ جهانی اول نیز وضعیت مشابهی داشتند.

با آغاز جنگ جهانی دوم، تانک ها کم کم سریع تر شدند. تانک های سبک Sherman (که شامل مدل هایی مانند Sherman Jumbo، M4A3 و M4 Sherman می شوند) در رده متوسط تا سنگین قرار داشتند و معمولاً می توانستند به سرعتی بین 32 تا 38.5 کیلومتر در ساعت برسند.

طبق تحقیق 24/7 Wall Street، سبک ترین تانک ها سریع ترین ها هستند. سه تانک اول این فهرست عبارت اند از M551 Sheridan با سرعت 67 کیلومتر در ساعت، M1 با سرعت 71.5 کیلومتر در ساعت، و سریع ترین تانک رسمی یعنی M41 Walker Bulldog. تانک M41 یک تانک آمریکایی است که در جنگ های کره و ویتنام استفاده شد و می تواند به حداکثر سرعت 72 کیلومتر در ساعت برسد. برای مقایسه ای جالب، این دقیقاً همان سرعتی است که یک اسب می تواند بدود.

رسانه ها عاشق این صحنه هستند که دریچه تانک باز شود و یک نفر سرش را از برجک آن بیرون بیاورد. این تصویر شاید برای هالیوود ساده و قابل فهم باشد، اما واقع بینانه نیست. تانک ها در واقع توسط یک تیم کامل اداره می شوند.

تعداد خدمه در تانک های مختلف متفاوت است، اما برای نشان دادن نقش ها، می توان به خدمه تانک M1 نگاه کرد. تانک های M1 برای کار با چهار خدمه طراحی شده اند: راننده، گلوله گذار، توپچی و فرمانده.

راننده تانک M1 درست زیر توپ اصلی و در بخش جلویی تانک می نشیند. همان کسی که در فیلم ها معمولاً نشان می دهند روی صندلی نشسته یا نیمه خوابیده تا به تمام کنترل های رانندگی دسترسی داشته باشد. دید راننده از طریق سه پریسکوپ تأمین می شود که یکی از آن ها مجهز به دید در شب برای رانندگی در تاریکی است. همچنین، راننده وضعیت عملکرد تانک را از طریق صفحه ابزارها زیر نظر دارد.

بقیه خدمه در بخش عقب تر تانک، در محفظه ای به نام سبد برجک می نشینند. گلوله گذار مهمات را داخل توپ اصلی قرار می دهد، توپچی مسئول هدف گیری و شلیک به دشمن است، و فرمانده وظیفه هماهنگی میان همه اعضا را بر عهده دارد و هم زمان از طریق پریسکوپ ها و نمایشگر داخلی خود محیط اطراف را زیر نظر می گیرد.

خودروهای نظامی اغلب در فروش های مازاد یا مزایده ها فروخته می شوند، اما این به آن معنا نیست که بتوانید یکی بخرید و با آن در شهر گردش کنید. بیشتر کشورها اجازه خرید تانک را تنها در صورتی می دهند که غیرنظامی سازی شده باشد؛ یعنی تسلیحات آن غیرفعال شده باشند.

به گفته جان مک کوی، رییس سابق تیم فنی نیروی هوایی آمریکا که اکنون در وب سایت DirtLegal درباره خودرو می نویسد، اصلی ترین نگرانی ها وزن و میزان فشار وارده به جاده هستند. وزارت حمل ونقل ایالات متحده حداکثر وزن مجاز خودروها را در سطح فدرال 36 تن تعیین کرده است. این رقم حدود 9 تن کمتر از وزن متوسط یک تانک M60 است که بخش عمده آن به زره سنگین اطراف تانک مربوط می شود؛ زره ای که جدا کردنش هم کار ساده ای نیست.

این محدودیت ها بر اساس توان تحمل جاده ها تعیین شده اند. یعنی حتی اگر یک تانک از نظر قانونی مجاز به تردد باشد، باز هم ممکن است به پل ها، جاده های قدیمی یا مسیرهای آتش نشانی آسیب بزند و مسئولیت این خسارت ها بر عهده مالک تانک خواهد بود. همچنین ممکن است مشکل ارتفاع در زیرگذرها و پل های هوایی وجود داشته باشد.

شاید تفاوت کوچکی به نظر برسد، اما چیزی که اجازه مالکیت آن را دارید با چیزی که اجازه دارید در معابر عمومی برانید، دو موضوع کاملاً متفاوت هستند. اگر به فکر تحقق رؤیای کودکی تان و خرید یک تانک هستید، حتماً پیش از هر اقدامی قوانین کشوری و محلی را بررسی کنید.

برخی معتقدند تانک ها از اوایل دهه 1980 به تجهیزاتی بی فایده در میدان نبرد تبدیل شده اند. در آن دوران، فناوری هایی معرفی شد که تصور می شد پایان عمر تانک ها را رقم بزند، اما با گذشت بیش از 30 سال، تانک ها همچنان به طور گسترده مورد استفاده قرار می گیرند؛ برخلاف بسیاری از همان سلاح هایی که قرار بود نابودکننده آن ها باشند.

آن زمان، و حتی تا سال های اخیر، بسیاری از افراد این نکته مهم را نادیده می گیرند که تانک ها هرگز تنها ابزار تهاجمی یا دفاعی در جنگ نیستند. اگرچه تانک ها ممکن است در برابر سلاح های ضدتانک آسیب پذیر باشند، پشتیبانی هوایی می تواند این ضعف را تا حد زیادی جبران کند. این درسی است که تمام ارتش های موفق، از هر دو سوی جنگ جهانی دوم در دهه 1940 گرفته تا ارتش اسراییل در دهه های 1950 و 1960 و حتی عملیات های نظامی امروزی، آن را آموخته اند.

تا زمانی که جنگ ها با حضور نیروهای زمینی انجام می شوند، این نیروها به روش هایی پایدار و محافظت شده برای عبور از میدان نبرد نیاز دارند. به همین دلیل، تانک ها احتمالاً همچنان، همان طور که همیشه بوده، در کنار مجموعه ای از تدابیر دفاعی دیگر به کار گرفته خواهند شد. بنابراین این باور که تانک ها دیگر منسوخ شده اند به تمامی اشتباه است.

تانک ها وسایل نقلیه زرهی هستند، بنابراین بدیهی است که زره نقش مهمی در کارآمدی آن ها دارد. با این حال، بسیاری به اشتباه تصور می کنند که موفقیت تانک ها صرفاً به دلیل زره آن هاست، در حالی که این موضوع کاملاً درست نیست.

در واقع، با گذر زمان و تحول های متعدد در طراحی تانک ها، برخی از موفق ترین تانک ها در میدان نبرد حتی زرهی سبک تر از نمونه های ناموفق تر خود داشته اند. بخشی از این موضوع به پیشرفت فناوری سلاح ها بازمی گردد؛ سلاح هایی که توان نفوذ به ضخیم ترین زره ها را پیدا کردند و باعث شدند طراحی تانک ها به سمت تعادل میان توان تهاجمی و دفاعی حرکت کند.

موفق ترین و پرکاربردترین تانک ها، هم زمان بر قدرت آتش، تحرک و زره تأکید دارند. ممکن است تانکی آن قدر زره قوی داشته باشد که هیچ چیز نتواند به آن نفوذ کند، اما اگر نتواند به اهداف دشمن آسیب بزند یا آن ها را نابود کند، یا اگر توان حرکت مؤثر در میدان نبرد را نداشته باشد، در نهایت برنده نبرد نخواهد بود.