فرارو وقایع این روزهای بعضی شهرهای ایران که نقطه آغاز آن اعتراض به وضعیت اقتصادی بود، از منظر و زوایای مختلف مورد توجه تحلیلگران و سیاستمداران قرار گرفته است.

به گزارش فرارو، نگاه تحلیلگران به این وقایع در بعضی نقاط مانند ریشه های اعتراض یا گستره مفهومی آن با یکدیگر متفاوت است که می توان این تفاوت را ناشی از خواستگاه سیاسی آنان یا سوابق اجرایی شان دانست.

عباس عبدی در گفتگویی که با روزنامه اعتماد داشت، به تحلیل ریشه های اعتراض پرداخت و تفاوت آن با وقایع مشابه را در پیش بینی پذیر بودن آن دانست. عبدی گفت: مهم ترین تفاوت این اعتراضات با موارد قبلی، پیش بینی پذیری آن بود. حداقل نسبت به خودم این را می دانم که یکی از گزینه های جدی که می توانست رخ دهد، اعتراض بود، ولی طبیعی است کیفیت و چگونگی آن قابل پیش بینی نبود. بویژه اینکه این بار حضور اسراییل هم می توانست جدی باشد و پیش بینی اقدامات آن قابل تصور نبود.

او درباره فراتر رفتن قالب این ناآرامی ها از مسائل اقتصادی نیز معتقد است: معنا و مفهوم آن گر چه با مطالبات اقتصادی آغاز شد ولی در مجموع از خلال شعارها و نحوه اعتراضات نشان داده شد که رویکردی غالب سیاسی است. در ایران به دلیل ممانعت از انجام اعتراضات قانونی و با هدف مشخص، همه اعتراضات ظرفیت آن را دارند که سیاسی شوند و شعارهای کلان سیاسی و براندازی سر دهند. این پدیده در اعتراضات اخیر خیلی صریح تر و روشن تر از موارد قبلی بود و به سرعت به این مرحله رسیدند.

این روزنامه نگار و فعال سیاسی اصلاح طلب درباره آنچه در اعتراضات رخ می دهد گفت: داده های موجود نشان می دهد که زنان خیلی کمتر از گذشته در اعتراضات حضور دارند، این ویژگی در کنار همه تفاوت ها شاید به تشدید وجه خشن اعتراضات هم انجامیده است. البته مواردی بوده که زنان و دختران در نقش فعالان و جلودارهای اعتراضات در ایران حضور داشته اند. اما کماکان پسران جوان فعال تر هستند. یک علت مهم که در کنار سایر علت ها باید در نظر گرفته شود، مرتبط با وضع فکری و رفتاری این جوانان است که اغلب خارج از هنجارهای رسمی، اجتماعی شده اند و بیگانه و حتی دشمن با نهادها و هنجاری رسمی بار آمده اند. البته مسوولیت روشن این وضع مستقیما به عهده ساختار سیاسی است.

روزنامه شرق در سرمقاله امروز خود، توجه ها را به کم شدن فاصله اعتراضات در 8 سال گذشته جلب کرد. کامبیز نوروزی، حقوقدان در این سرمقاله نوشت: بی شک نظام سیاسی هیچ تمایلی به وقوع اعتراضات ندارد. مردم نیز قطعا نمی خواهند با قبول انواع خطرات معترضانه به خیابان ها بیایند. هر بار با مداخلات سخت گیرانه اعتراض ها متوقف شده اند ولی دولت باید به این سؤال پاسخ دهد که دلایل این اعتراضات چیست؟ با نفس های خسته که برآمده و کام نیافته اند، چه باید کرد؟ فرضیه دخالت بیگانه در شکل گیری اعتراض ها نمی تواند پاسخ دقیقی به این سؤال باشد. اگر زمینه های اعتراض ها فراهم نباشد، تحریکات دشمنان ایران اثر نخواهد داشت. باید زمین آماده کشت باشد تا بذر بروید. شاید بتوان اعتراض را ترکیدن گلوهای بسته ای تعریف کرد که ناگفته ها در آنها انباشته شده اند. نویسنده سپس با تاکید بر این که با اتخاذ رفتار قانونی و مدنی از طرف نظام سیاسی، راه برای کاهش نارضایتی ها و اعتراض های خیابانی هست، اگر اراده ای باشد ، سه راهکار پیشنهاد داد: احیای نهادهای صنفی و مدنی به عنوان واسطان دولت و جامعه، فعالیت آزاد رسانه ها، توجه به آزادی تجمعات بر اساس قانون اساسی.

محمداسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس با ایلنا گفتگو کرد و معتقد بود که تحرکاتی برای به حاشیه بردن این اعتراضات در جریان است. او ضمن تایید بر وجود مشکلات اقتصادی در کشور، گفت: هم گرانی هست و هم تورم. ما تأکیدمان به عزیزان دولت است که شما مسئول هستید و با توجه به این که مسئولیت دارید باید محکم تر کنترل مسائل ارز و غیره را انجام دهید. حال اینکه کمبود یا مسائل دیگر وجود دارد، آن بحثش جداست، اما این که بازار رها شود و کنترل نباشد، قابل قبول نیست. کوثری سپس بر این موضوع که دشمن در پی این است که از این موقعیت ها سوءاستفاده شدیدی کند تاکید کرد و ادامه داد: از سوی دیگر بعضی ها هم هستند که بدشان نمی آید بتوانند جامعه را به شلوغی و اغتشاش بکشانند و در نهایت مثلاً تجمعاتی را راه بیندازند.

این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس همچنین عوامل داخلی و اصلی داخل کشور تحت نظر هستند و اگر لازم باشد پس از تذکرات دستگیر خواهند شد.

روزنامه جوان در یکی از یادداشت های شماره امروز خود، ضمن برشمردن فواید اعتراض مدنی و مسالمت آمیز و راه های پاسخ به آن، بر این موضوع تمرکز کرد که دشمن در تلاش است با ایجاد اغتشاش راه بیان اعتراض را ببندد: امریکا و دیگر دشمنان ایران، با ایجاد آشوب و اغتشاش تنها به طور مستقیم به فروپاشی حکومت نمی اندیشند و از مسیر های دیگری نیز این هدف را پوشش می دهند. تزریق مزدوران آموزش دیده به تجمعات اعتراضی مردمی و آلوده کردن شعار های بحق آنها با شعار های سیاسی به همراه تخریب و حمله به منافع مردم مانع انعکاس صدای واقعی مردم به حکومت می شود و حاکمیت را ناگزیر به واکنش می کند، در نتیجه هر نوع کنش اصلاح گرایانه و سازنده به حاشیه رانده می شود. علاوه بر آن، وضعیت در هم آمیخته اغتشاش و اعتراض با ایجاد چرخه خشونت، رادیکال سازی فضا، از بین بردن امکان گفت و گو و ایجاد سرخوردگی برای معترضان هزینه های فراوان انسانی، مالی، روانی و امنیتی هم به مردم و هم به دولت تحمیل می کند. امریکا تلاش می کند با تشدید شکاف ها، تبدیل شدن مشکلات به مسائل حل ناپذیر و از بین رفتن اعتماد و آرامش عمومی راهبرد های ضدامنیتی و ضدایرانی خود را تقویت کند و کارایی آن را افزایش دهد.

محمد ایمانی، یکی از نویسندگان کیهان نیز تمرکز خود را بر نقش آفرینی عوامل خارجی گذاشت و بعد از فهرست کردن برخی وقایع تخریبی رخ داده در این ناآرامی ها نوشت که این اتفاقات خیلی زودتر از آنچه پیش بینی می شد، شکست پروژه آمریکایی- صهیونیستی آشوب را به نمایش گذاشت و نشان داد که ملت ایران نه با یک اعتراض مدنی، بلکه شرارت سازمان یافته خارجی مواجه هستند.

اگر برنامه آشوب افکنی (در پوشش اعتراض مدنی و اقتصادی) ایزوله نشده، طبق برنامه ریزی دشمن پیش رفته و توانسته بود حتی یکی دو درصد مردم را همراه کند، نیازی نبود که طراحان سناریو، نقاب از چهره خود و مزدوران بردارند. این ماجرا هم یک انتقام ناکام دیگر از ملت نستوهی است که در جنگ 12 روزه بر خلاف محاسبات و برآوردهای دشمن، همدلانه ایستادند و نقشه دشمن کمانه کرد. ملت 90 میلیونی ایران کجا و این معرکه گیری ها کم شمار اما شرارت آمیز کجا؟