علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش چند روز پیش دستورالعمل ممنوعیت تنبیه بدنی در مدارس را ابلاغ کرد. البته ممنوعیت تنبیه بدنی در آیین نامه مدارس موضوع جدیدی نیست، اما این بار موضوع جدی تر از همیشه است تا جایی که به گفته مدیرکل ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات آموزش و پرورش، از این به بعد تنبیه بدنی خط قرمز آموزش و پرورش است.

به گزارش ایران، رضا روستایی می گوید: موضوع مهم ممنوعیت تنبیه بدنی در مدارس بحث دیروز و امروز نیست، همیشه قوانین بازدارنده ای در مورد آن وجود داشته، به همین دلیل در فرهنگ تعلیم و تربیت و ساختار آموزش و پرورش، تنبیه بدنی دانش آموزان خط قرمز ماست.

روستایی درباره جزییات دستورالعمل ممنوعیت تنبیه بدنی در مدارس می گوید: بخشنامه وزیر سه محور عمده دارد؛ محور اول مدرسه است، محور دوم معلم یا نیروی انسانی است که به عنوان مهم ترین مؤلفه در ساختار تعلیم و تربیت شناخته می شود و سومین محور دانش آموزان هستند. البته روی قداست و حرمت هر سه محور تأکید شده است. ما بر حرمت مدرسه به عنوان مکان تعلیم و تربیت، بر حرمت معلم به عنوان بانی تعلیم و تربیت و دانش آموز به عنوان محصول و نتیجه تعلیم و تربیت تأکید داریم. باید به مدرسه به عنوان یک مکان مقدس توجه شود و خشونتی در آن نباشد. دوری از خشونت، رفتار صادقانه، صالحانه و مبتنی بر تعلیم و تربیت اسلامی مورد تأکید آقای وزیر است.

طبق قوانین احکام مختلفی برای معلمی که مرتکب تنبیه بدنی شده است، وجود دارد. در همین زمینه مدیرکل ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات آموزش و پرورش، در پاسخ به این سؤال که در کنار این دستورالعمل، آیا معلمان و مربیان مدارس در راستای فرهنگ سازی بهتر نیز آموزش می بینند، می گوید: به طور قطع آموزش در این زمینه مبتنی بر آیین نامه اجرایی مدارس است که در این آیین نامه، خیلی شفاف و صریح به ممنوعیت تنبیه بدنی تأکید و در بخشنامه جدید هم که توسط وزیر آموزش و پرورش ابلاغ شده، اشاره کردیم که به استناد کدام بند قانونی از آیین نامه اجرایی مدارس، این مطالب را مطرح می کنیم.

معلمان در آموزش های با خدمت، مباحث مربوط به آیین نامه اجرایی مدارس و همچنین بحث ممنوعیت تنبیه را فرا می گیرند. همچنین معلمانی که در ابتدای راه برای استخدام هستند یا به تازگی استخدام می شوند، آموزش می بینند. این موارد جزو اصول آموزشی است که معلمان باید پیش از کار یا حین کار از آن مطلع باشند. تنبیه بدنی به شکل روحی و روانی تعریف می شود و ما با هر دو نوع از آن مخالف هستیم و تحت هیچ شرایطی موافق انجام آن نیستیم.

مدیرکل ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات آموزش و پرورش در پاسخ به این سؤال که طبق بخشنامه جدید در مواجهه با معلمی که مرتکب تنبیه بدنی، کلامی یا فیزیکی شده است چه برخوردی خواهد شد، می گوید: قانون در این زمینه خیلی شفاف عمل می کند. اگر معلمی مرتکب این تخلف شود، به هیأت های رسیدگی به تخلفات اداری معرفی خواهد شد و بر اساس قانون، هیأت رسیدگی به تخلفات، برای معلم تصمیم خواهد گرفت. در نهایت برای معلم رأی متفاوتی طبق آنچه که مرتکب شده صادر می شود؛ رأی هایی از جمله جابه جایی محل خدمت، اخراج و انفصال های موقت، مجازاتی است که برای معلمی که قانون را رعایت نکند در نظر گرفته می شود و این رأی لازم الاجراست.

روستایی در مورد اینکه این بخشنامه از چه زمانی در مدارس سراسر کشور اجرا می شود، می گوید: در حال حاضر این دستورالعمل به کل استان ها ابلاغ شده، استان ها نیز موظف هستند آن را به مناطق و سپس به مدارس ابلاغ کنند. از آنجا که حدود دو هفته از ابلاغ دستورالعمل ممنوعیت تنبیه بدنی گذشته، قاعدتاً باید تاکنون به دست مدارس هم رسیده باشد. نکته مهم این است که این ممنوعیت پیش از این نیز وجود داشته، اما اکنون با ابلاغ این دستورالعمل جدید، صرفاً بر آن تأکید مجدد شده و این موضوع به صراحت در آیین نامه اجرایی مدارس قید شده است. با توجه به حساسیت های ویژه وزیر آموزش و پرورش بر مقوله تعلیم و تربیت، نقش دانش آموز و جایگاه معلم، او دستور داده ممنوعیت تنبیه بدنی مجدداً ابلاغ شود. بنابراین این گونه نیست که هیچ معلم یا مدیری در مدارس نسبت به ممنوعیت تنبیه بدنی ناآگاه یا بی اطلاع باشد.

وی در پاسخ به این سؤال که در مورد تنبیه بدنی چه آمارهایی وجود دارد، می گوید: ما در سطح استانی اقدام به تجمیع آمارها می کنیم، با این حال امکان ارائه گزارش دقیق از تعداد موارد تنبیه بدنی رخ داده در کشور طی یک ماه اخیر وجود ندارد و در حقیقت بسیاری از آن ها ناشی از عصبانیت یا ناراحتی های لحظه ای هستند. هنگامی که اولیای دانش آموزان برای گفت وگو به مدرسه مراجعه می کنند و تعامل انجام می شود، این مسائل غالباً با جلب رضایت و اعلام گذشت مختومه می شوند، به همین دلیل در آمارهای رسمی ما ثبت و منعکس نمی شوند.

مدیرکل ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات آموزش و پرورش در پاسخ به این سؤال که بیشتر تنبیه بدنی ها به شکل فیزیکی است یا کلامی، می گوید: طبق آنچه که در گزارش ها، رسانه ها و حتی فضای مجازی می بینیم، میزان تنبیه بدنی عدد مشهودی ندارد و به طور کلی کاهش پیدا کرده زیرا با توجه به نوع فرهنگ آموزش، نسل جدیدی که به عنوان معلم وارد آموزش و پرورش شده، مطالبه گری بحق دانش آموزان، فضای اجتماعی، فضای رسانه ای و نیز سطح فرهنگ و سواد افراد رشد چشمگیری داشته، طبیعی است که معلمان به عنوان سکانداران تعلیم و تربیت و همچنین آگاهی و علمی که نسبت به گذشته به دست آورده اند، موارد تنبیه بدنی کاهش داشته باشد.

روستایی با تأکید بر اینکه حتی یک مورد تنبیه بدنی هم نباید در مدارس رخ بدهد، می گوید: در ساختار آموزش و پرورش، ما با یک میلیون معلم شاغل روبه رو هستیم که وظیفه آموزش شانزده میلیون دانش آموز را برعهده دارند. در قیاس با این حجم عظیم جمعیتی، حتی آماری معادل پنج یا ده مورد خشونت یا تنبیه بدنی نیز هرچند اندک به نظر برسد، برای ما بسیار زیاد و حائزاهمیت تلقی می شود. به همین دلیل تمام اقدامات مان متمرکز بر رسیدگی به همین آمار محدود است. به تعبیر وزیر آموزش و پرورش، تنبیه بدنی خط قرمز ماست و به هیچ وجه نباید حتی یک مورد از آن مشاهده شود.