نیروی هوایی آمریکا در حال آزمایش جنگنده ای است که از نظر ظاهری تفاوتی با اف 16 های معمولی ندارد، اما در عمل نقشی کاملاً متفاوت ایفا می کند. اف-16 X-62A VISTA اکنون به عنوان تنها اف 16 خودکار جهان شناخته می شود. هواپیمایی که برای آزمایش پرواز خودکار و نبرد هوایی مبتنی بر هوش مصنوعی توسعه یافته است.

بر اساس گزارش interestingengineering ، هدف این پروژه، آماده سازی نسل آینده ای از جنگنده هاست که بتوانند با حداقل دخالت انسانی پرواز کنند، تصمیم بگیرند و در میدان نبرد عمل کنند.

هواپیمای X-62A در اصل اوایل دهه 1990 ساخته شده بود، اما از سال 2021 تحت برنامه های توسعه ای شرکت Skunk Works لاکهید مارتین و شرکت Calspan به طور گسترده تغییر یافت. این تغییرات، اف-16 را به یک بستر پروازی برای آزمودن سامانه های خودران و الگوریتم های یادگیری ماشین تبدیل کرده است.

اگرچه این هواپیما از بیرون شبیه یک اف-16 دو سرنشین استاندارد است، اما درون آن مجموعه ای از نرم افزارها و سامانه های کنترلی پیشرفته قرار دارد که می توانند کنترل پرواز را به طور کامل در اختیار بگیرند. در این حالت، تصمیم گیری هایی مانند حفظ پایداری گرفته و اجرای مانورهای پیچیده معمولاً بر عهده خلبان است توسط هوش مصنوعی انجام می شود.

با این حال، در تمام پروازهای فعلی یک خلبان ایمنی در کابین حضور دارد تا در صورت لزوم کنترل را به دست بگیرد.

نیروی هوایی آمریکا تأکید کرده است که X-62A در این مرحله هیچ مأموریت رزمی مسلحانه ای ندارد. هدف اصلی این پروژه، آزمایش و تکامل نرم افزارهایی است که بتوانند مهارت های خلبانی انسان را بازتولید کرده و حتی از آن فراتر بروند.

در جریان این آزمایش ها، سامانه های هوش مصنوعی توانسته اند برای مدت زمان قابل توجهی کنترل مستقیم جنگنده را در اختیار بگیرند. اتفاقی که برای نخستین بار در یک جنگنده تاکتیکی واقعی رخ داده است.

در سال 2023، این اف-16 خودران در سناریوهای نبرد هوایی در فاصله دید مستقیم مورد آزمایش قرار گرفت. در این آزمایش ها، هواپیما تحت کنترل هوش مصنوعی در برابر یک جنگنده واقعی پرواز کرد. اگرچه جزییات فنی و تاکتیکی این آزمایش ها منتشر نشده، اما مقام های نظامی آمریکا آن را نقطه عطفی در مسیر نبرد هوایی خودکار توصیف کرده اند.

نیروی هوایی آمریکا اعلام کرده که قصد دارد این هواپیما را به رادار PhantomStrike که یک رادار سبک مبتنی بر فناوری آرایه اسکن شونده الکترونیکی فعال (AESA) ساخت Raytheon است، مجهز کند. این رادار به سامانه های خودران اجازه می دهد اهداف هوایی و زمینی را شناسایی، ردیابی و تحلیل کنند که قابلیتی حیاتی برای هرگونه تصمیم گیری رزمی مستقل است.

به گفته مقام های دفاعی آمریکا، آینده نبردهای هوایی به سامانه هایی وابسته است که بتوانند سریع تر از انسان تصمیم بگیرند و هم زمان چندین تهدید را مدیریت کنند. موضوعی که نقش پرواز خودکار و هوش مصنوعی را بیش از پیش پررنگ می کند.

هرچند X-62A هنوز به طور کامل بدون انسان پرواز نمی کند، اما هر پرواز آزمایشی، گامی دیگر به سوی آینده ای است که در آن جنگنده ها می توانند به صورت خودران پرواز کنند، یاد بگیرند و با شرایط متغیر میدان نبرد سازگار شوند.

این اف-16، بیش از آنکه یک جنگنده عملیاتی باشد، نقشه راهی برای جنگ هوایی آینده است.