از روز گذشته حذف ارز ترجیحی کلید خورد، اقدامی که قرار است تدریجی و گام به گام دنبال شود. برهمین اساس هم دولت در مرحل اول بر تداوم تخصیص این ارز به دارو و گندم تأکید دارد؛ تصمیمی که با هدف کنترل قیمت دارو و حفظ توان پوشش بیمه ها اتخاذ شده است.

به گزارش اقتصادنیوز، با این حال، بررسی وضعیت فعلی بازار دارو نشان می دهد حتی در شرایطی که ارز ترجیحی حذف نشده، چالش هایی مانند کاهش قدرت خرید بیماران، تغییر خودخواسته مصرف دارو و فشار مالی بر زنجیره تأمین دارو به وضوح دیده می شود.

امیرحسین معینی زندی، عضو هیئت مدیره سندیکای مکمل های غذایی و کارشناس حوزه دارو، در گفت وگویی به تشریح وضعیت ارز ترجیحی دارو، پیامدهای احتمالی حذف آن و الزامات عبور کم هزینه از این سیاست می پردازد.

گفت وگو با این عضو هیئت مدیره سندیکای مکمل های غذایی و کارشناس اقتصادی را بخوانید.

از روز گذشته حذف ارز ترجیحی کلید خورد اما ارز دارو فعلا مستثنی شده است. ارزیابی شما چیست، آیا ارز ترجیحی در حوزه دارو همچنان امری کلیدی است؟ آیا واقعا بحثی که مربوط به فسادزا بودن این ارز می شود در این بخش هم دیده می شود؟

دغدغه دولت برای نگه داشتن ارز ترجیحی در حوزه دارو این است که قیمت دارو پایین بماند و بیمه ها بتوانند آن را پوشش دهند. چون اگر این ارز برداشته شود، قیمت دارو چند برابر خواهد شد و بیمه ها اساساً بودجه لازم را برای پوشش این افزایش قیمت ندارند.

علاوه بر این، شرکت های تولیدکننده و واردکننده دارو با افزایش جدی سرمایه در گردش مواجه می شوند؛ نیازی که سیستم بانکی توان تأمین آن را ندارد. شرکتی که تا امروز مواد اولیه اش را با ارز 28 هزار و 500 تومان تأمین می کرده، اگر مجبور شود با نرخ هایی مثل 130 یا 150 هزار تومان وارد کند، طبیعتاً به سرمایه در گردش بسیار بالاتری نیاز دارد و این موضوع فشار سنگینی ایجاد می کند.

در عین حال، وجود ارز ترجیحی می تواند باعث فساد هم باشد؛ می تواند باعث شود تخفیف ها اعمال نشود و در نهایت دارو به درستی به دست مصرف کننده نرسد. اما مسئله ای که همین حالا هم با آن مواجه هستیم این است که حتی در شرایط فعلی، که ارز ترجیحی هنوز به طور کامل حذف نشده، به دلیل گرانی ها یا کمبودها که بیشتر می توان گفت گرانی ها مردم به صورت خودخواسته حجم داروی دریافتی از نسخه را کاهش می دهند. همین حالا هم وضعیت مناسبی نداریم؛ حالا تصور کنید اگر در آینده ارز ترجیحی دارو هم برداشته شود، چه اتفاقی خواهد افتاد.

آنطور که گفته می شود همین حالا هم برخی از داروها مشمول دریافت ارز ترجیحی نمی شود، این موضوع صحت دارد؟

بله، همین الان هم بسیاری از داروها ارز ترجیحی ندارند. نزدیک به دو سال است که بخش عمده ای از داروهای وارداتی ارز خود را از تالار یک و به صورت توافقی دریافت می کنند. این موضوع شامل داروهای رایجی می شود که حتی نمی توان تقسیم بندی خاصی برایشان قائل شد؛ داروهای حوزه تنفسی، بارداری، بیهوشی و بسیاری از اقلام دیگر.

در واقع، دو سال است که این اتفاق افتاده و همه داروها ارز ترجیحی دریافت نمی کنند. حتی برخی مواد اولیه هم چند سال است که ارز ترجیحی شان حذف شده و به اصطلاح مبادلاتی شده اند. تنها بخشی از داروها باقی مانده اند که هنوز ارز ترجیحی می گیرند و ممکن است در آینده تصمیم گرفته شود یارانه یا سوبسید آن ها به جای ابتدای زنجیره، در انتهای زنجیره و به خود مصرف کننده پرداخت شود تا بتواند هزینه را پوشش دهد.

اگر قرار باشد ارز ترجیحی همین داروهای باقی مانده هم حذف شود، چه پیش نیازهایی باید فراهم شود تا سبد دارویی افراد دچار بحران نشود؟

پیش نیاز اصلی این است که پیش بینی شود پرداخت از جیب بیمار بیشتر از این نشود. یعنی اختلاف قیمت باید به طور کامل توسط بیمه ها پوشش داده شود. اگر قیمت دارویی امروز مثلاً 500 تومان است و قرار است افزایش پیدا کند، بودجه آن باید کاملاً از سوی بیمه پرداخت شود.

اگر این پرداخت ها با تأخیر انجام شود، این سیاست شکست می خورد. ما تجربه ناموفق دارویار را داشتیم؛ حمایتی که کافی نبود و پرداخت ها دیر انجام شد. نتیجه اش را هم دیدیم.

نکته دوم این است که الان شرکت های توزیع طلب های زیادی از داروخانه ها دارند و داروخانه ها هم از بیمه ها طلبکارند. اگر قرار است ارز ترجیحی حذف شود، حداقل باید پرداخت ها به موقع انجام شود تا پول به صنعت برسد و شرکت ها بتوانند افزایش هزینه ها را تحمل کنند. در غیر این صورت، با کمبود وحشتناک دارو مواجه خواهیم شد.

با توجه به شرایط اقتصادی و سیاسی، فکر می کنید وضعیت تخصیص ارز برای دارو سخت گیرانه تر شود؟

به هر حال فروش نفت ما با مشکل مواجه شده و بعد از مطرح شدن مکانیزم ماشه، قطعاً شرایط سخت تر شده است. تحریم ها فشار زیادی وارد کرده اند و چند صد میلیون یورو از پول ایران هنوز به فروشنده ها نرسیده است. اعتبار شرکت ها تمام شده و واقعیت این است که روزهای خوبی پیش رو نداریم.