داده ها و روایت های میدانی نشان می دهد فقر غذایی در سال های 1403 و 1404 وارد مرحله تازه ای شده است. اگر در سال های قبل گوشت، لبنیات و میوه از سبد غذایی حذف می شد، اکنون خودِ وعده های غذایی در حال ناپدید شدن هستند.

به گزارش اقتصادنیوز، بر اساس گزارش مرکز پژوهش های مجلس، بیش از 50 درصد جمعیت کشور کمتر از 2100 کیلوکالری در روز دریافت می کنند؛ سطحی که حداقل نیاز کالری یک فرد بزرگسال محسوب می شود. این عدد به روشنی به معنای کوچک سازی یا حذف وعده هایی مانند صبحانه و شام است.

همزمان، تورم خوراکی ها فشار مستقیم بر مصرف روزانه وارد کرده است. طبق داده های رسمی، تورم نقطه به نقطه خوراکی ها در پایان 1403 و ماه های ابتدایی 1404 به بیش از 49 درصد رسید و در آذر 1404 حتی 52.6 درصد را ثبت کرد؛ نرخی که حذف وعده را از انتخاب به راهبرد بقا تبدیل کرده است.

کاهش مصرف گوشت قرمز نیز همین مسیر را تأیید می کند. آمار کشتارگاه های رسمی نشان می دهد عرضه گوشت قرمز در برخی ماه های 1403 تا 28 درصد افت داشته است؛ کاهشی که بدون افت تقاضا قابل توضیح نیست. گوشت از غذای هفتگی به کالای مناسبتی تبدیل شده و در بسیاری از خانوارها، پروتیین به مرغ، تخم مرغ یا حبوبات محدود مانده است.

لبنیات و میوه نیز از دیگر قربانیان این فشار معیشتی اند. مصرف سرانه شیر در ایران حدود 65 تا 70 لیتر در سال برآورد می شود؛ رقمی که در کشورهای توسعه یافته به حدود 200 لیتر می رسد. شکافی که فقط آماری نیست و پیامدهای مستقیمی برای سلامت عمومی دارد.

در گروه میوه و خشکبار، برخی ماه های سال 1404 افزایش قیمت بیش از 100 درصدی ثبت شده است؛ جهشی که این اقلام را از سبد روزانه بسیاری از خانوارها خارج کرده و به مصرف موردی تبدیل کرده است.

نتیجه این فشارها، جایگزینی تغذیه سالم با کالری ارزان است: نان، برنج، ماکارونی و سیب زمینی. الگویی که اگرچه سیری کوتاه مدت ایجاد می کند، اما بنا بر مطالعات ناامنی غذایی، به کمبود ریزمغذی ها، چاقی پنهان، کم خونی و ضعف سیستم ایمنی منجر می شود. در این شرایط، حتی خانوارهای طبقه متوسط نیز ناچار شده اند میان کیفیت غذا و تعداد وعده یکی را قربانی کنند.

آنچه امروز در سفره خانوار ایرانی دیده می شود، دیگر صرفاً تغییر الگوی مصرف نیست؛ نشانه ورود به مرحله ای است که بقا جای تغذیه را می گیرد. هم زمانی حذف اقلام اصلی غذایی با حذف وعده ها، زنگ خطری جدی برای سلامت و سرمایه انسانی کشور است. اگر این روند اصلاح نشود، هزینه ای که امروز با صرفه جویی از سفره کم می شود، فردا با چند برابر رقم در نظام سلامت و آینده اجتماعی بازخواهد گشت.