صنعت خودروی ایران در سال های اخیر شاهد تحولات پرفراز و نشیبی بوده است و در این میان، تلاش خودروسازان داخلی برای عرضه محصولاتی که توانایی رقابت با نمونه های مونتاژی چینی را داشته باشند، بیش از پیش به چشم می خورد. جدیدترین خبر در این حوزه، به کراس اوور جدید گروه خودروسازی سایپا، یعنی خودروی آریا اختصاص دارد. طبق اعلام رسمی، پس از ارسال مدارک و مستندات فنی و طی شدن فرآیندهای پیچیده ارزیابی، آزمون ها و تست های مورد نظر سازمان ملی استاندارد، گواهی تأیید نوع (Type Approval) برای این محصول صادر و به شرکت سایپا ابلاغ شده است.

به گزارش خودرو بانک، دریافت این مجوز به منزله عبور موفقیت آمیز آریا از فیلترهای سخت گیرانه استانداردهای 85گانه است که در سال های اخیر چالش های بسیاری را برای خطوط تولید خودروسازان ایجاد کرده بود. با صحه گذاری مستندات و قبولی در آزمون های ایمنی، عملکردی و آلایندگی، سایپا اکنون مجوز قانونی برای فروش و عرضه این خودرو را در اختیار دارد.

البته فرآیند نهایی ورود به خیابان ها نیازمند اخذ مجوز شماره گذاری از پلیس راهور فراجا است که طبق گزارش ها، این مرحله نیز در دست اقدام بوده و پیش بینی می شود به زودی نهایی شود. آریا به عنوان نسخه هاچ بک کراس (یا کراس اوور کامپکت) پلتفرم SP100، نقش استراتژیکی در سبد محصولات سایپا ایفا می کند و قرار است با قوای محرکه ای متفاوت از برادر سدان خود، یعنی شاهین، به بازار عرضه شود.

یکی از مهم ترین و بحث برانگیزترین بخش های پروژه آریا، انتخاب قوای محرکه آن است. در حالی که شاهین با موتور 1.5 لیتری توربو 8 سوپاپ (M15-TC) به بازار آمد و نقدهایی را در زمینه راندمان و تکنولوژی قدیمی تجربه کرد، سایپا برای آریا استراتژی کاملاً متفاوتی را در پیش گرفته است.

طبق اطلاعات منتشر شده، سایپا آریا به یک پیشرانه حجیم تر 2 لیتری چهار سیلندر خطی مجهز شده است. این موتور تنفس طبیعی که از تکنولوژی های به روزتری بهره می برد، توانایی تولید 138 اسب بخار قدرت در 6000 دور در دقیقه و 189 نیوتن متر گشتاور در 4400 دور در دقیقه را داراست.

استفاده از سیستم زمان بندی متغیر سوپاپ ها (VVT) در این پیشرانه، یکی از نقاط قوت فنی آن محسوب می شود. این سیستم با تنظیم دقیق زمان باز و بسته شدن سوپاپ ها بر اساس دور موتور و بار وارده، باعث می شود تا نمودار گشتاور در دورهای میانی صاف تر باشد و خودرو کشش بهتری را در رانندگی شهری و جاده ای ارائه دهد.

علاوه بر این، سیستم VVT نقش بسزایی در کاهش مصرف سوخت و بهینه سازی احتراق ایفا می کند. این موتور در حال حاضر موفق به پاس کردن استاندارد آلایندگی یورو 5 شده است و طبق اعلام سازنده، زیرساخت مهندسی آن امکان ارتقا به استاندارد یورو 6 را نیز در نسخه های آتی فراهم می کند.

نکته مثبت در انتخاب این موتور، دوری جستن از پیچیدگی های موتورهای توربو شارژ در شرایطی است که کیفیت بنزین در سراسر کشور یکسان نیست. موتورهای 2 لیتری تنفس طبیعی معمولاً استهلاک کمتری نسبت به موتورهای کم حجم توربو دارند و حساسیت آن ها به عدد اکتان بنزین کمتر است.

این موضوع برای مصرف کننده ایرانی که نگران هزینه های نگهداری طولانی مدت است، یک مزیت اقتصادی و فنی محسوب می شود. با این حال، باید در نظر داشت که مصرف سوخت ترکیبی یک موتور 2 لیتری در ترافیک های سنگین شهری، احتمالاً بالاتر از رقبای کم حجم خواهد بود که این مورد می تواند به عنوان یک نکته منفی در هزینه های جاری خودرو تلقی شود.

تحول فنی آریا تنها به موتور محدود نمی شود و در بخش انتقال قدرت نیز شاهد یک ارتقای چشمگیر نسبت به محصولات قبلی این پلتفرم هستیم. سایپا برای انتقال قدرت موتور به چرخ های جلو، از یک گیربکس اتوماتیک 6 سرعته (6AT) مجهز به مبدل گشتاور (Torque Converter) استفاده کرده است. این نوع گیربکس ها که در بازار جهانی به گیربکس های AT معروف هستند، نسبت به گیربکس های CVT که در شاهین اتوماتیک استفاده شده، لذت رانندگی بالاتر و استهلاک پایین تری در فشارهای رانندگی مداوم دارند.

گیربکس 6 سرعته آریا مجهز به قابلیت تیپ ترونیک است که به راننده اجازه می دهد تعویض دنده ها را به صورت دستی انجام دهد. این ویژگی به خصوص در جاده های کوهستانی و برای کنترل بهتر خودرو در سراشیبی ها یا نیاز به شتاب گیری ناگهانی، بسیار کاربردی است. هماهنگی موتور 2 لیتری با گیربکس AT می تواند پاشنه آشیل شتاب اولیه که در برخی خودروهای چینی دیده می شود را برطرف کند، زیرا مبدل گشتاور برخلاف CVT، شروع حرکت قوی تری را ارائه می دهد.

در بحث سیستم تعلیق، آریا در محور جلو از سیستم رایج و اثبات شده مک فرسون استفاده می کند که تعادل خوبی بین هزینه و عملکرد دارد. اما در محور عقب، مهندسان سایپا از سیستم تعلیق یکپارچه تیر پیچشی (Torsion Beam) بهره برده اند. اگرچه این سیستم در بسیاری از کراس اوورهای اقتصادی جهان مرسوم است، اما در مقایسه با سیستم های تعلیق مستقل چند اتصاله (Multi-link)، خشکی بیشتری دارد و ممکن است ضربات جاده را بیشتر به کابین منتقل کند. این نکته را می توان یکی از نقاط ضعف فنی در برابر رقبایی دانست که از تعلیق های مستقل در عقب استفاده می کنند.

با این حال، در بخش ایمنی فعال، سیستم ترمز آریا نمره قبولی کامل را دریافت می کند. استفاده از ترمزهای دیسکی خنک شونده در محور جلو و ترمزهای دیسکی در محور عقب، قدرت ترمزگیری مطمئنی را برای این کراس اوور فراهم می کند. وجود دیسک در هر چهار چرخ، علاوه بر بهبود عملکرد ترمزگیری، باعث عملکرد دقیق تر سیستم های کمکی مانند ESP و سیستم کنترل کشش می شود.

یکی از الزاماتی که امروزه برای موفقیت در بازار خودروی ایران وجود دارد، لیست بلندبالای امکانات رفاهی است. سایپا آریا در این زمینه تلاش کرده است تا با ارائه پکیجی کامل، خود را به عنوان یک خودروی فول آپشن معرفی کند. طراحی داخلی خودرو با بهره گیری از کلاستر دیجیتال (صفحه کیلومتر شمار تمام دیجیتالی) و صفحه نمایش لمسی مالتی مدیا بزرگ، نمایی مدرن به خود گرفته است.

استفاده از دسته دنده الکترونیکی (Shift-by-wire) که اصطلاحاً به آن طرح خلبانی گفته می شود، حس لوکس تری را به کنسول میانی بخشیده و فضای بیشتری را برای تعبیه جا لیوانی و کلیدهای کنترلی آزاد کرده است.

از نظر امکانات رفاهی، آریا به سیستم ورود و استارت بدون کلید (Keyless Starter)، سیستم تهویه مطبوع اتوماتیک و شارژر وایرلس تلفن همراه مجهز شده است که نیازهای روزمره کاربران را پوشش می دهد. صندلی های این خودرو نیز با ارگونومی بهبود یافته نسبت به مدل های قدیمی تر طراحی شده اند. وجود سانروف و نورپردازی محیطی کابین (Ambient Light) نیز از دیگر مواردی است که برای جذب مشتریان جوان تر در نظر گرفته شده است.

در بخش ایمنی و سیستم های کمک راننده (ADAS)، آریا قدم های بزرگی برداشته است. این خودرو به صورت استاندارد دارای سیستم کنترل پایداری الکترونیکی (ESP) است که اکنون جزو الزامات استاندارد 85گانه محسوب می شود. علاوه بر این، سیستم کنترل حرکت در سراشیبی (HDC) به راننده کمک می کند تا در شیب های تند با اطمینان بیشتری حرکت کند. ترمز پارک برقی (EPB) و سیستم اتوهلد (Auto Hold) نیز راحتی رانندگی در ترافیک های شهری را دوچندان می کنند.

یکی از نکات برجسته در لیست تجهیزات ایمنی آریا، وجود رادار نقطه کور (BSD) است. این سیستم با هشدار دادن به راننده در خصوص وجود وسایل نقلیه در نقاط کور آینه های جانبی، ریسک تصادفات در هنگام تغییر لاین را به شدت کاهش می دهد. فرمان کمکی برقی (EPS) با غربیلک دی-کات (D-Cut) نیز علاوه بر تسهیل مانورهای شهری، در سرعت های بالا سفت تر شده و پایداری فرمان را افزایش می دهد. با این وجود، عدم اشاره به وجود ایربگ های پرده ای یا جانبی در اطلاعات اولیه (در صورتی که فقط دو ایربگ داشته باشد)، می تواند یک نقطه ضعف در بخش ایمنی غیرفعال در مقایسه با رقبای چینی 5 ستاره محسوب شود که باید در کاتالوگ نهایی بررسی گردد.

صدور گواهی تأیید نوع برای سایپا آریا، چراغ سبزی برای ورود یک بازیگر جدید و جدی به سگمنت کراس اوورهای شهری است. این خودرو با تکیه بر موتور 2 لیتری تنفس طبیعی و گیربکس 6 سرعته اتوماتیک، ترکیبی را ارائه می دهد که در میان خودروهای چینی توربو شارژ کم حجم، حکم کیمیا را دارد. بسیاری از خریداران ایرانی که از حساسیت توربوها و مشکلات گیربکس های CVT خسته شده اند، ممکن است آریا را گزینه ای جذاب و کم دردسرتر بیابند.

اما موفقیت آریا تنها به مشخصات فنی روی کاغذ وابسته نیست. کیفیت مونتاژ نهایی، کیفیت متریال داشبورد و تریم داخلی، و از همه مهم تر قیمت گذاری فاکتورهای تعیین کننده خواهند بود. اگر سایپا بتواند آریا را با قیمتی رقابتی نسبت به محصولاتی مانند ام وی ام X22 پرو یا X33 کراس و حتی ریرا ایران خودرو عرضه کند، شانس بالایی برای تصاحب سهم بازار خواهد داشت.

از سوی دیگر، چالش خدمات پس از فروش برای موتور و گیربکس جدید که برای اولین بار وارد سبد محصولات سایپا می شود، موضوعی است که نباید نادیده گرفته شود. تأمین قطعات یدکی و آموزش شبکه نمایندگی ها برای تعمیرات این قوای محرکه جدید، آزمونی بزرگ برای سایپا یدک خواهد بود.

همچنین، عبور از سد شماره گذاری و تحویل به موقع خودروها به مشتریان، آخرین خان هایی هستند که آریا باید برای رسیدن به پارکینگ خریداران طی کند. در نهایت، آریا پتانسیل تبدیل شدن به یکی از پرفروش ترین محصولات سایپا را دارد، مشروط بر اینکه کیفیت تولید انبوه آن قربانی تیراژ نشود.