تحقیقات علمی هشدار می دهند که کار در شیفت های شب و غیر متداول، خلاف ریتم طبیعی بدن است و خطر ابتلا به بیماری های قلبی، متابولیک و حتی برخی سرطان ها را افزایش می دهد. در این گزارش، با استناد به نظر متخصصان خواب و ریتم شبانه روزی، راهکارهای عملی برای کاهش این مخاطرات بررسی شده است.

به گزارش ایرنا، وبگاه گاردیَن در گزارشی آورده است:

بسیاری از شغل های امروزی، به ویژه در بخش های خدماتی، تولیدی و بهداشتی، نیازمند کار در شیفت های شب یا غیر متداول هستند. با این حال، پژوهش های علمی هشدار می دهند که فعالیت در این ساعات، خلاف ریتم طبیعی ساعت زیستی بدن انسان است و پیامدهای جدی برای سلامت به همراه دارد.

پروفسور استیون لاکلی (Steven Lockley) از مرکز تحقیقات خواب دانشگاه ساری انگلیس، تأکید می کند: کار شیفتی، ریتم شبانه روزی بدن را مختل می کند. این اختلال، خطر ابتلا به بیماری های قلبی، فشارخون بالا، چاقی، دیابت نوع 2، افسردگی و حتی برخی سرطان ها را افزایش می دهد.

سازمان جهانی بهداشت نیز کار شیفتی را احتمالاً سرطان زا طبقه بندی کرده است.

کارشناسان با پذیرش ضرورت برخی مشاغل شیفتی، بر اجرای راهکارهای عملی برای کاهش عوارض آن تأکید دارند:

پروفسور لاکلی می گوید: الگوهای گردشی شیفت باید به گونه ای طراحی شوند که تعداد شیفت های شب به حداقل برسد و تغییر از شیفت روز به شب تدریجی باشد. همچنین، برنامه شیفت بندی باید از بازگشت سریع جلوگیری کند؛ به این معنا که بین پایان یک شیفت و شروع شیفت بعدی، حداقل یک روز کامل فاصله باشد؛ به عنوان مثال، کارکنان نباید پس از یک شیفت عصر، مجبور به حضور در شیفت صبح روز بعد باشند.

استفاده از نور سرد و آبی در محیط کار شبانه، می تواند به حفظ هوشیاری کمک کند.

پروفسور راسل فاستر (Russell Foster) از دانشگاه آکسفورد می گوید: یک چرت 10 تا 20 دقیقه ای در حین شیفت، می تواند عملکرد را بهبود بخشد. اما چرت های طولانی تر ممکن است باعث گیجی شود.

توصیه می شود کافیین به مقدار کم و در فواصل منظم مصرف شود (مثلاً معادل نصف فنجان قهوه کم کافیین در ساعت). بهتر است مصرف کافیین حداقل 6 ساعت قبل از زمان خواب برنامه ریزی شده قطع شود.

رعایت اصولی مانند تغذیه صحیح، فعالیت بدنی منظم و کنترل وزن، برای شاغلان شیفتی به طور کلی دشوار است، اما برای پیشگیری از عوارضی مانند دیابت ضرورت دارد. همچنین، بررسی منظم سلامت، به ویژه در زمینه قند و چربی خون، برای این افراد حیاتی است.

پس از شیفت شب، فراهم کردن محیطی کاملاً تاریک، ساکت و خنک برای خواب روزانه و اطلاع به اطرافیان برای خودداری از مزاحمت، ضروری است.

به دلیل افزایش خطر خواب آلودگی، رانندگی پس از شیفت شب بسیار پرخطر است. برخی سازمان ها برای رفع این مشکل، سرویس بازگشت به خانه ارائه می دهند.

کار شیفتی می تواند فشار زیادی بر زندگی خانوادگی و روابط شخصی وارد کند. آموزش و آگاهی بخشی هم به خود فرد و هم به اعضای خانواده درباره این چالش ها، برای مدیریت بهتر آن مهم است. تحقیقات نشان می دهند کار شبانه حتی می تواند خطر بروز مشکلات در زندگی زناشویی و ناپایداری خانواده را افزایش دهد.

در نهایت، کار شیفتی می تواند چالشی جدی برای سلامت باشد، اما با مدیریت هوشمندانه شیفت ها، رعایت اصول خواب و بیداری و مراقبت فعال از سلامت، می توان عوارض آن را به میزان چشمگیری کاهش داد.