فرارو- ویلیام کریستو، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل روزنامه گاردین.

به نقل از روزنامه گاردین، بامدادِ جمعه شب، ایالات متحده موجی از حملات هوایی گسترده را در نقاط مختلف ونزوئلا به اجرا گذاشت؛ حملاتی که پیش از طلوع آفتاب، کاراکاس، پایتخت این کشور را با انفجارهای سهمگین به لرزه درآورد. کمی بعد، دونالد ترامپ اعلام کرد نیروهای آمریکایی نیکولاس مادورو، رییس جمهور ونزوئلا و همسرش سیلیا فلورس را بازداشت کرده اند و آنان را از کشور خارج کرده اند.

این حملهٔ شوک آور و بازداشتِ بی سابقهٔ یک رییس جمهورِ مستقر، در پیِ ماه ها کارزار فشارِ سنگین آمریکا علیه ونزوئلا رخ داد. از ماه سپتامبر، نیروی دریایی ایالات متحده یک ناوگان عظیم را در سواحل ونزوئلا مستقر کرده، در دریای کاراییب و اقیانوس آرام قایق هایی را که به ادعای واشینگتن در قاچاق مواد مخدر نقش داشته اند هدف حملات هوایی قرار داده و همزمان اقدام به توقیف نفتکش های ونزوئلایی کرده است. در جریان حملات به این قایق ها، دست کم 110 نفر جان باخته اند؛ اقدامی که بنا بر گفتهٔ گروه های حقوق بشری، می تواند مصداق جنایات جنگی تلقی شود. مقام های ونزوئلایی نیز آمریکا را متهم کرده اند که هدف اصلی اش دسترسی به ذخایر نفتی این کشور است؛ ذخایری که از آن به عنوان بزرگ ترین ذخایر نفتی جهان یاد می شود. بمباران ونزوئلا و بازداشت مادورو، تشدیدی جدی و دراماتیک در کارزار آمریکا محسوب می شود. آینده رژیم حاکم بر ونزوئلا همچنان نامشخص است.

از همان آغازِ دور دوم ریاست جمهوری ترامپ، نیکولاس مادورو عملاً به هدف مستقیم او تبدیل شد و کاخ سفید مسیر سیاست فشار حداکثری علیه رژیم ونزوئلا را در پیش گرفت. ترامپ مادورو را متهم کرد که محرکِ فعالیت های بی ثبات کننده در قارهٔ آمریکا است؛ از قاچاق مواد مخدر گرفته تا تسهیل مهاجرت غیرقانونی به ایالات متحده. در ماه ژوییه نیز آمریکا برای دستگیری مادورو جایزه ای 50 میلیون دلاری (37 میلیون پوندی) تعیین کرد و او را در شمار بزرگ ترین قاچاقچیان مواد مخدر جهان قرار داد.

دولت ترامپ شماری از باندهای تبهکاری ونزوئلایی از جمله ترن د آراگوآ را در فهرست سازمان های تروریستی قرار داد و کارزار حملات هوایی علیه قاچاقچیان ادعایی مواد مخدر را در دریای کاراییب آغاز کرد. کمی بعد، آمریکا روند توقیف نفتکش های ونزوئلایی را کلید زد و حضور نظامی خود را در آب های پیرامون این کشور آمریکای جنوبی افزایش داد. ترامپ همچنین به صراحت ایدهٔ تغییر رژیم در ونزوئلا را مطرح کرده بود. او در اواخر نوامبر به مادورو ضرب الاجلی داد تا قدرت را واگذار کند و در مقابل، خروجی امن از کشور را پیشنهاد داد. مادورو این پیشنهاد را رد کرد و به هوادارانش گفت صلحِ بردگان را نمی خواهد و آمریکا را متهم کرد که هدفش کنترل ذخایر نفتی ونزوئلاست.

همزمان با شدت گرفتن فشارهای دولت ترامپ، دولت کاراکاس گاهی چنان جلوه می کرد که انگار دچار سردرگمی شده است. مادورو بارها تأکید کرد که ونزوئلا خواهان جنگ با آمریکا نیست. او حتی در مقطعی، در برابر دانشجویان ونزوئلایی با آهنگ نه به جنگ، آری به صلح رقصید و هم زمان حرکت مشهور ترامپ با مشت های گره کرده را نیز تقلید کرد. روز پنج شنبه مادورو در یک گفت وگوی تلویزیونی گفت که از سرمایه گذاری آمریکا در بخش نفت ونزوئلا استقبال می کند.

روابط میان واشینگتن و کاراکاس از زمانی که هوگو چاوز در سال 1999 به ریاست جمهوری رسید، مسیر تنش و تقابل را طی کرده است. چاوز که خود را سوسیالیست و ضدِ امپریالیست معرفی می کرد، با مخالفت آشکار با حملات آمریکا به افغانستان و عراق و همچنین با نزدیک شدن به کشورهایی چون کوبا و ایران، خشم واشینگتن را برانگیخت. پس از آن هم، وقتی چاوز ایالات متحده را به حمایت از تلاش برای کودتای سال 2002 متهم کرد، روابط دو کشور تیره تر شد. برای بسیاری در آمریکا به ویژه در جناح تندرو حزب جمهوری خواه جهت گیری ایدئولوژیکِ سوسیالیستیِ دولت ونزوئلا، این کشور را در کنار متحدش کوبا به دشمنی طبیعی برای ایالات متحده تبدیل کرده است.

با تثبیت هرچه بیشتر قدرتِ چاوز، سرکوب مخالفان سیاسی و مصادرهٔ بخش بزرگی از حوزهٔ خصوصی، ایالات متحده کارنامهٔ حقوق بشری ونزوئلا را با شدت محکوم کرد. هرچند در مقاطعی کوتاه تنش ها کاهش یافت، اما در مجموع روابط دو کشور در گذر زمان رو به تیرگی رفت؛ به ویژه از زمانی که مادورو در سال 2013 زمام امور را به دست گرفت. در دوران دولت ترامپ نیز واشینگتن دولت مادورو را نامشروع اعلام کرد و در سال 2019 خوان گوایدو، رییس پارلمان، را به عنوان رییس جمهور ونزوئلا به رسمیت شناخت.

در ژوییهٔ 2024، مادورو در انتخابات ریاست جمهوری ــ ظاهراً ــ با شکستی سنگین روبه رو شد؛ انتخاباتی که در فضای خشم عمومی از اقتدارگرایی فزایندهٔ او و فروپاشی اقتصادی کشور برگزار می شد. دولت بایدن، نامزد اپوزیسیون یعنی ادموندو گونسالس را برندهٔ انتخابات اعلام کرد. داده های تفصیلیِ رأی گیری که مخالفان منتشر کردند و کارشناسان مستقل نیز آن را تأیید کردند، نشان می داد گونسالس پیروز شده است؛ اما مادورو با آغاز موجی از سرکوب شدید، قدرت را حفظ کرد و به آن چنگ زد.

در اوایل دسامبر، دولت ترامپ سندی را با عنوان کرولاری ترامپ منتشر کرد که بر اساس آن، نیم کرهٔ غربی باید از نظر سیاسی، اقتصادی، تجاری و نظامی زیر کنترل آمریکا قرار داشته باشد. مطابق این دکترین جدید، ارتش ایالات متحده می تواند برای دسترسی به منابع انرژی و معدنی منطقه به کار گرفته شود.

مادورو از سال 2013 در مقام رییس جمهور ونزوئلا قرار دارد. او که رانندهٔ سابق اتوبوس است، در دوران هوگو چاوز به چهره ای شناخته شده تبدیل شد و پیش از رسیدن به ریاست جمهوری، سمت وزیر امور خارجه را بر عهده داشت. حکومت مادورو معمولاً دیکتاتورمآبانه توصیف می شود. در ماه های اخیر، ترامپ بارها خواستار کنار رفتن مادورو شده و او را متهم کرده است که مواد مخدر و مجرمان را به آمریکا می فرستد؛ ادعایی که به گفتهٔ کارشناسان، شواهدی برای آن وجود ندارد. با وجود ماه ها تشدید لفاظی ها، بازداشت ناگهانیِ رییس جمهور مستقر در روز شنبه، بدون هیچ هشدار قبلی انجام شد و ظاهراً مقام های ونزوئلایی را کاملاً غافلگیر کرد.

آینده هنوز در هاله ای از ابهام است. وزیر دفاع ونزوئلا وعده داده مقاومت را ادامه خواهد داد و از شهروندان خواسته است در برابر تهاجم خارجی متحد شوند؛ مقاومتی که آن را نبردی برای آزادی توصیف کرده است. با وجود بازداشت مادورو، نهادهای حکومتی و ارتش ونزوئلا ظاهراً همچنان سرپا مانده اند. همچنین روشن نیست حملهٔ روز شنبه سرآغاز یک درگیری فراگیرتر بوده یا عملیاتی محدود و مقطعی می باشد.

رهبران اپوزیسیون ونزوئلا، به ویژه ماریا کورینا ماچادو ، برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل از ترامپ خواسته اند برای حمایت از یک خیزش داخلی در کشور کمک کند. ایالات متحده پیش تر نیز مانورهای جنگی ای برگزار کرده بود که سناریوی قطع سر رهبری ونزوئلا را شبیه سازی می کرد. این شبیه سازی ها از احتمال شکل گیری هرج ومرجی طولانی مدت خبر می دادند؛ همراه با موج گستردهٔ پناهجویان و درگیری گروه های رقیب برای به دست گرفتن کنترل کشور. همان طور که داگلاس فراه، کارشناس آمریکای لاتین و یکی از مشارکت کنندگان در این مانورها گفته است: شما با هرج ومرجی طولانی مدت روبه رو می شوید و هیچ راه حل روشنی برای خروج وجود ندارد.