در روزهای اخیر، تصویری کلیدی در شبکه های اجتماعی وایرال شده است؛ تصویری که تهران را در یک روز واحد، اما در دو وضعیت کاملاً متضاد نشان می دهد.

به گزارش عصرایران، در بالای قاب، مراسم جشن و مهمانی سال نو میلادی با نور، تزیین و چهره های شاد جریان دارد؛ و در پایین همان تصویر، خیابان های شلوغی دیده می شود که مردم در آن به گرانی، تورم و فشار معیشتی اعتراض می کنند.

حتی اگر این صحنه ها دقیقا در یک روز رخ نداده باشند، نهایت تفاوت زمانی آن ها یک هفته است و این تفاوت تغییری در اصل ماجرا ایجاد نمی کند.هم زمانی این دو صحنه، این تصویر را از یک کلیپ به یک سند اجتماعی تبدیل کرده است.

این کلیپ، گزارش یک لحظه نیست؛ سند یک وضعیت است. تهران در یک روز، اما انگار در دو دنیای متفاوت. شهری که در آن، زمان برای همه یکسان نمی گذرد. بالا، نور است و تزیین و خنده؛ پایین، ازدحام است و خشم و مطالبه. این کلیپ نه تصادفی ست و نه استثنا؛ دقیقاً برشی از حالِ تهران است.

در فرشته، جردن و سعادت آباد، مراسم کریسمس در یک کلینیک زیبایی برگزار می شود؛ جایی که بدن، زیبایی و رفاه به کالا تبدیل شده اند و جشن، بخشی از اقتصاد دیده شدن است. درخت کاج، نورهای رنگی، چهره هایی شاد، سلبریتی ها و اینفلوئنسرهایی که لبخند می زنند و محتوا تولید می کنند.

در آنجا زندگی هنوز به معنای لذت، نمایش و جشن تعریف می شود؛ جهانی که انگار نه تورمی وجود دارد، نه فشاری، نه اضطراری. بحرانی اگر هست، یا به حاشیه رانده شده یا آن قدر دور است که قابل لمس نیست.

اما چند کیلومتر آن طرف تر، در انقلاب و پایین شهر، همان روز، بدن های فشرده در خیابان اند؛ نه برای جشن، که برای اعتراض. اعتراض به گرانی، به تورم، به حذف شدن از حداقل های زیستن. این جا دیگر خبری از نور و تزیین نیست؛ نور اگر هست، نورِ چراغ پلیس و آمبولانس است.

صورت ها خسته اند، صداها گرفته، و مطالبه ها ابتدایی تر از آن اند که سیاسی نامیده شوند: نان، اجاره، دارو. برای این آدم ها، گرانی عدد نیست؛ تصمیم است. انتخابی روزمره میان بقا و فرسودگی.

این تصویر، تهران را نه به شمال و جنوب، که به دارا و ندار تقسیم می کند. شکاف طبقاتی دیگر یک مفهوم انتزاعی در مقاله های دانشگاهی نیست؛ در خیابان ایستاده، تصویر دارد، صدا دارد و حالا حتی هم زمانی دارد. هم زمانیِ جشن و خشم.

دلیل اعتراض پایین، فقط تورم و گرانی نیست؛ یکی ازدلیلش همان رفتار بالاست. همان عادی سازیِ شکاف، همان بی تفاوتیِ آغشته به زرق وبرق، همان زندگی نمایشی که رنج را نامریی می کند.

وقتی در یک شهر، بحران برای عده ای محتوای اینستاگرامی می شود و برای عده ای مسئله ی نان شب، انفجار اجتماعی نه عجیب است و نه ناگهانی. تناقض تلخ اینجاست: بعد از جشن، همان چهره های بالای شهر استوری می گذارند: ما هم با شما همدردیم.

همدردی بی هزینه، بی ریسک و کاملاً تزیینی؛ درست مثل همان کریسمسی که برگزار شد. همدردی که نه ساختار را به چالش می کشد و نه حتی از دایره ی امن خارج می شود. این ها حتی همدلی هم تبدیل به محتوا می کنند. این طبقه محصول مستقیم یک اقتصاد بیمار است.

بسیاری از این چهره ها و ثروت ها، در یک ساختار اقتصادی سالم، شفاف و رقابتی اصلاً امکان شکل گیری نداشتند. وضعیت آشفته ی امروز نه تهدید، که فرصت آن هاست؛ هرچه بحران عمیق تر، جایگاه این طبقه امن تر و پررنگ تر.

اما حقیقت ناراحت کننده تر در لایه ی عمیق تری است: همین مردمی که امروز در پایین شهر معترض اند، همان هایی هستند که دیروز این بالایی ها را ساختند. با فالو، با لایک، با بازنشر، با توجه. شبکه های اجتماعی فقط آینه ی شکاف نیستند؛ ماشین بازتولید آن اند. لایک، رأی است؛ دیده شدن، سرمایه.

سرمایه ی نمادین اینفلوئنسرها از دل همان جامعه ای بیرون آمده که حالا زیر فشار اقتصادی خم شده است. شکاف طبقاتی فقط از بالا تحمیل نشده؛ با مشارکت ناخواسته ی پایین هم بازتولید شده است.

این عکس و ویدیوها نشان می دهد که تهران به شهری تبدیل شده که در آن، روایت رسمی از حال خوب دیگر توان پوشاندن واقعیت را ندارد. حتی جشن ها هم در این تصویر بی گناه به نظر نمی رسند؛ چون در هم جواریِ رنج معنا پیدا می کنند. شادی ای که در برابر فقر قرار می گیرد، ناخواسته سیاسی می شود.

این تصویر بیش از هر چیز، تهران را شبیه کشتی تایتانیک می کند؛ کشتی ای که دارد غرق می شود. در طبقات پایین، مسافران برای بقا می جنگند؛آب بالا آمده، راه ها بسته است و فریادها برای اعتراض و کمک بلند است و در عرشه ی بالا، موسیقی هنوز قطع نشده، جام ها بالا می روند و جشن ادامه دارد؛ انگار نه انگار که بدنه ی کشتی ترک برداشته است.

وقتی تایتانیک غرق شد، آب از کسی نپرسید در کدام طبقه جشن گرفته و در کدام طبقه برای بقا جنگیده است؛ وقتی آب بالا می آید، همه را با خود غرق می کند.

شاید تلخ ترین بخش ماجرا همین جاست؛این صحنه ها شوکه کننده نیستند، آشنا هستند. ما به دیدنِ این شکاف عادت کرده ایم؛ به جشن بالای شهر و فریاد پایین شهر، به نور و ازدحام، به لبخند و خشم در یک قاب. وقتی نابرابری به تصویر روزمره تبدیل می شود، دیگر فقط یک بحران اقتصادی نیست؛ به یک وضعیت روانی و اجتماعی بدل می شود. جامعه ای که به این شکاف عادت می کند، نه فقط اعتراض را، که امید را هم فرسوده می کند.

و هیچ چیز برای یک جامعه، خطرناک تر از عادت کردن به نابرابری نیست. با این وضعیت سؤال این نیست که چرا اعتراض می کنند؛ سؤال این است که چرا هنوز تعجب می کنیم؟