جواد ظریف، وزیر پیشین امور خارجه، گفت: نگرش مبتنی بر دشمن سازی و تقابل دائمی، نگرشی ناکارآمد است و جمهوری اسلامی ایران نیز باید نگاه خود را بر پایه خیر جمعی و ائتلاف سازی های موضوعی تنظیم کند

به گزارش ایسنا، محمدجواد ظریف در افتتاحیه کنگره حزب عهد با اشاره به تحولات گسترده جهانی، منطقه ای و داخلی، تأکید کرد جهان امروز دیگر جهان بلوک بندی های سنتی و اتحادهای دائمی نیست. وی گفت: در دنیای کنونی، امید بستن به متحدان ثابت معنایی ندارد و هر کشوری که بر چنین تصوری تکیه کند، باید مسئولیت آن را بپذیرد، چرا که جهان امروز، جهان شبکه های به هم پیوسته و ائتلاف های موضوعی است.

ظریف با بیان اینکه در این چارچوب، حتی کشورها و کنشگرانی که پیش تر به عنوان دشمن شناخته می شدند، ممکن است در موضوعاتی مشخص در کنار یکدیگر قرار گیرند، اظهار کرد نگرش مبتنی بر دشمن سازی و تقابل دائمی، نگرشی ناکارآمد است و جمهوری اسلامی ایران نیز باید نگاه خود را بر پایه خیر جمعی و ائتلاف سازی های موضوعی تنظیم کند. این رویکرد به معنای نادیده گرفتن گذشته نیست، بلکه به معنای درس گرفتن از تاریخ بدون گرفتار شدن در زندان افتخارات یا ناکامی های گذشته است.

وزیر پیشین امور خارجه با اشاره به پیشینه تمدنی ایران، تصریح کرد: ایران بر پایه ای محکم از یک تمدن کهن ایستاده است و باید به این پایه افتخار کند، این به معنای آن نیست که در پی بازسازی یا بازتولید افتخارات تاریخی باشد. دنیای امروز نه دنیای هخامنشیان است و نه دنیای صفویان و تلاش برای بازگشت به آن دوره ها، کشور را به تکرار بازی هایی سوق می دهد که در شرایط کنونی کارآمدی ندارند.

ظریف یکی از مهم ترین این بازی های ناکارآمد را رویکرد حاصل جمع صفر و نگاه مبتنی بر تهدید و دشمنی دانست و گفت: تهدیدسازی پیش از آنکه در عالم واقع رخ دهد، در ذهن شکل می گیرد. اگر در ذهن خود زنان، جوانان، اینترنت، ارتباط با جهان، بخش خصوصی یا حتی نسل های مختلف را به عنوان تهدید تصور کنیم، این تهدیدها در عمل نیز بازتولید خواهند شد.

این دیپلمات پیشین کشورمان با بیان اینکه جهان امروز توانایی ایجاد هژمونی مطلق حتی برای قدرت های بزرگ وجود ندارد، خاطرنشان کرد: ایالات متحده با وجود هزینه های سنگین نظامی نیز قادر به تحمیل سلطه کامل بر جهان نیست. از این رو، باید پذیرفت که بازگشت به الگوهای گذشته ممکن نیست و تلاش برای احیای آن ها، کشور را با هزینه های سنگین مواجه می کند.

ظریف در بخش دیگری از سخنانش ضمن گرامیداشت یاد و خاطره چهره های برجسته تاریخ معاصر ایران، از جمله سردار شهید قاسم سلیمانی و آیت الله هاشمی رفسنجانی، تأکید کرد که تقدیر از بزرگان و نقش آفرینان تاریخ کشور، نباید مانع نگاه رو به آینده شود.

وی گفت: ملت ایران، ملتی قدرتمند با توانایی ها و ظرفیت های فراوان است و عبور از گذشته، بدون فراموشی درس های آن، شرط لازم برای ساخت آینده ای کارآمد و موفق به شمار می رود.

این دیپلمات برجسته کشورمان با تأکید بر اهمیت نقش مردم به عنوان بزرگ ترین سرمایه ایران گفت: تاریخ نشان داده هیچ نیروی خارجی قادر نبوده است بر مردم ایران مسلط شود، حتی زمانی که کشور با حملات نظامی و تهدیدهای متعدد مواجه بوده است. نگاه تهدیدمحور به گذشته باعث شده است تا فرصت های واقعی کشور نادیده گرفته شوند، در حالی که توجه به توانمندی های انسانی و منابع موجود، امکان ساختن آینده ای متفاوت و موفق را فراهم می کند.

ظریف با بیان این که تمرکز بر تهدیدها و شکست های گذشته، کشور را از بهره گیری از فرصت های آینده باز می دارد. با اشاره به وضعیت منطقه و چالش های داخلی و خارجی گفت: ایران می تواند به مرکزی برای گفتگو و همکاری در سطح منطقه تبدیل شود و حتی موضوعات پیچیده ای مانند مسئله فلسطین می تواند با رویکرد صلح آفرین و مبتنی بر منافع جمعی، مسیر گفت وگو و همکاری را گسترش دهد.

به گفته او، ایران با منابع انسانی توانمند و ظرفیت های فرهنگی و تمدنی خود می تواند حلقه وصل میان ملت ها و بازیگر صلح و توسعه باشد. آینده کشور باید بر اساس واقعیات و ظرفیت های موجود ساخته شود، نه آرزوهای گذشته یا تلاش برای بازتولید افتخارات تاریخی که دیگر امکان تحقق آن ها وجود ندارد. آرمان خواهی باید واقع گرایانه باشد و بر توانمندی ها و منابع قابل اتکا استوار باشد تا بتواند ایران را به پیش ببرد.

ظریف با اشاره به اهمیت نگاه فرصت محور، گفت: تمرکز بر تهدیدها و نگاه محدود به گذشته باعث می شود کشور در محیطی منفعل باقی بماند و دیگران از طریق فناوری و شبکه های اطلاعاتی مزیت خود را افزایش دهند. انسان ها می توانند یک پدیده را از زوایای مختلف ببینند و نگاه خود را بازتعریف کنند تا راه حل های نوین برای مسائل پیش رو بیابند.

وی همچنین بر اهمیت همکاری داخلی و اولویت بندی ظرفیت ها تأکید کرد و گفت: ایران باید توانمندی های نسبی خود را در حوزه هایی که مزیت دارد به کار گیرد و از تمرکز بر زمینه هایی که در آن ها نمی تواند رقابت کند، اجتناب کند.

به گفته ظریف، امنیت و عدالت تنها زمانی پایدار خواهد بود که ظرفیت ها و توانمندی های کشور به صورت هماهنگ و متوازن به کار گرفته شوند و نگاه حاصل جمع صفر که منجر به شکست جمعی می شود، کنار گذاشته شود.

ظریف در پایان با اشاره به اهمیت صلح و همکاری به عنوان راهبردی برای آینده ایران، شعر مولانا را یادآور شد و گفت که کشور باید به جای تمرکز بر دشمنی، بر صلح و همگرایی مبتنی بر ظرفیت ها و آرمان های واقع گرایانه تمرکز کند، چرا که تنها در این مسیر است که توانمندی های ملت ایران می تواند شکوفا شود و آینده ای پایدار و موفق برای کشور رقم بخورد.