فرارو- جان 40 تا 50 مسافر در دست راننده اتوبوسی بود که به هنگام خشمگین شدن از جیبش چاقو درآورد. درگیری میان مسافر و راننده هم همان دعواهای همیشگی بود که هر روزه بارها در سطح شهر دیده می شود.

به گزارش فرارو، درگیری میان مسافر و راننده‎ی وسایل نقلیه عمومی، یک نزاع همیشگی است. موضوع می تواند متفاوت باشد. گاهی برهم خوردن قوانینِ از پیش موجود، گاهی خواسته های خودخواهانه مسافر و گاهی هم کوتاه نیامدن راننده. قدیم ترها دوربین همواره دست مردم نبود تا از رفتارها فیلمبرداری کنند. بنابراین در برخی موارد متخلف زیر بار نمی رفت و کتمان می کرد. اما حالا در درگیری پیش آمده میان یک مسافر و راننده، همه چیز ضبط شده و در خاطره شهر باقی مانده. در این میان دو موضوع مورد بحث است؛ اول اینکه اصلا ماجرای این درگیری چه بود؟ و دوم دلیل این همه مشاجره ای که در سطح شهر دیده می شود چیست؟

ماجرا با صدای زنی آغاز می شود که می گوید: این آقا، در اتوبوس رو بسته نمی ذاره من پیاده شم. پلاستیک زردرنگ او لای در اتوبوس مانده و راننده از روی لجبازی در را باز نمی کند. مسافران پشت سر هم از معطل شدنشان گلایه می کنند. در میان این تنش ها، یکی از مسافران درون اتوبوس با راننده درگیر می شود و راننده ناگهان چاقویی از جیب شلوارش درمی آورد و به مسافر حمله می کند.

پس از انتشار گسترده این ویدئو، روابط عمومی شرکت واحد اتوبوسرانی تهران اعلام کرد که اتوبوس متعلق به بخش خصوصی است و بررسی دقیق موضوع و برخورد با راننده متخلف در دستور کار واحدهای نظارتی قرار گرفته است. بسیاری از مخاطبان تصور کرده بودند که اتوبوس، ناوگان رسمی عمومی است اما گزارش ایرنا نشان داد که اتوبوس از طریق شرکت خصوصی ندای به آوران فعالیت می کرد.

روز بعد، شرکت واحد اتوبوسرانی تهران اعلام کرد: روند رسیدگی آغاز و راننده متخلف به مراجع ذیصلاح معرفی شد. خدمت رسانی در این خط از شرکت خصوصی ندای به آوران سلب شده و از روز یکشنبه 25 آبان ماه، ارائه خدمت توسط ناوگان شرکت واحد انجام خواهد شد. روابط عمومی شرکت واحد ضمن عذرخواهی از شهروندان تأکید کرد که همواره رانندگان را به تکریم مسافران فرامی خواند. با این حال، پرسش مردم این بود که برخورد نهایی با راننده چگونه خواهد بود؟

در کنار این واکنش ها، بحث سلامت روان رانندگان نیز مطرح شد. برخی از متخصصان سال هاست هشدار می دهند که رانندگان وسایل نقلیه عمومی باید از نظر روانی ارزیابی شوند. مردادماه امسال صحبت هایی درباره الزام گواهی سلامت روان برای دریافت گواهینامه مطرح شد، اما گروهی از متخصصان آن را محدودکننده حقوق شهروندی دانستند.

در نهایت، رییس پلیس راهور اعلام کرد که ارائه این گواهی الزامی نیست و تنها در موارد خاص، ارجاع به روان پزشک انجام می شود. در همین زمینه، محمدباقر صابری زفرقندی، روانپزشک و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، تاکید کرد که تعریف دقیق و روشن از سلامت روان مناسب برای رانندگی ضروری است، وگرنه ارزیابی ها سلیقه ای و ناعادلانه خواهد شد.

پس از این اتفاق در جامعه همچنان این پرسش پابرجاست: چرا تاب آوری مردم به این اندازه کاهش یافته و چرا نزاع ها در تهران افزایش یافته است؟

محمد درویش، کارشناس ارشد محیط زیست، پیش تر در گفت وگو با فرارو گفته بود: اکنون تعداد نزاع در هر 100 هزار نفر در تهران 7000 مورد است و این شهر سومین شهر نزاع خیز جهان است. علت آن است که فضاهای امن شهری وجود ندارد و خدمات مناسب به شهروندان ارائه نمی شود. این وضعیت عمومی بر رفتارهای اجتماعی تاثیر مستقیم گذاشته و از سطوح خرد تا کلان جامعه را درگیر کرده است.

روان شناسان اجتماعی نیز وضعیت امروز جامعه ایران را با مفهوم ترومای جمعی توصیف می کنند؛ نوعی فشار روانی فراگیر که بر بخش زیادی از مردم یک جامعه اثر می گذارد. این وضعیت در واکنش به بحران های شدید و مشترک شکل می گیرد. ایران طی سال های اخیر با بحران آب، مشکلات اقتصادی و مهم تر از همه جنگ 12 روزه روبه رو بوده است.

گفته می شود قحطی، جنگ، درگیری نظامی، رکود اقتصادی، نسل کشی، بیماری های واگیردار و حوادث طبیعی از عواملی هستند که می توانند ترومای جمعی ایجاد کنند. جامعه ای که چنین رویدادی را از سر می گذراند، هرگز به حالت قبل بازنمی گردد.

واکنش جامعه در برابر این تروما چگونه است؟ کاهش اعتمادبه نفس، بحران هویتی، افسردگی، اضطراب، بی اعتمادی، ناتوانی در کنترل خشم و افزایش مصرف مواد مخدر از پیامدهای آن است. در کنار رفتارهای خشن مانند چاقوکشی راننده اتوبوس، افزایش موارد خودکشی و قتل نیز نمود دیگری از این فروپاشی روانی اجتماعی است.

علیرضا شریفی یزدی، روانشناس اجتماعی، تاکید می کند که میزان اختلالات روانی در ایران به بیش از 50 درصد جمعیت رسیده است؛ رقمی که ریشه در شرایط اجتماعی دارد. از طرفی کارشناسان راه برون رفت از این وضعیت را در تقویت تاب آوری جامعه می دانند. امیر مغنی باشی، مددکار اجتماعی و عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی، می گوید: باید فرهنگ گفت وگو را در جامعه ترویج کرد. مردم باید بیاموزند در موقعیت های چالش برانگیز به جای خشونت به گفت وگو و راه حل های سازنده روی بیاورند. در نمونه اخیر نیز اگر گفت وگو و تحمل در رفتار راننده و مسافر وجود داشت، احتمالا ماجرا هرگز به خشونت و چاقوکشی کشیده نمی شد.