فرارو- مهدی دهقان؛ اگر بخواهیم از بین موسیقی دانان بزرگ تاریخ معاصر ایران چند نفر را نام ببریم، بی شک روح الله خالقی یکی از سرآمدان آن هاست.

به گزارش فرارو، خالقی علاوه بر اینکه تعداد زیادی از ماندگارترین قطعات موسیقی معاصر ایران را خلق کرده است، خالق چندین اثر پژوهشی مهم در حوزه موسیقی نیز هست؛ آثاری که با گذشت سال ها همچنان از آثار تراز اول موسیقی و پژوهش در حوزه موسیقی در ایران هستند.

روح حماسه ملی در خلاقیت روح الله خالقی غلیان داشت. کمتر ایرانی ای را می توان پیدا کرد که با شنیدن سرود ای ایران ، فخر و شکوه ایران را به یاد نیاورد و دچار احساسات نشود. در روزگاری که روس ها از شمال و انگلیسی ها از جنوب به ایران یورش برده بودند، روح الله خالقی یکی از قدرتمندترین اسلحه های تاریخ را در دست گرفت، و در برابر تهاجم نیروهای بیگانه ایستاد. سرود ای ایران، باوجوداینکه فریادی است که در روزهای تلخ پس از جنگ جهانی دوم در ایران به گوش رسیده است، اما با گذشت سال ها همچنان در تاروپود ایران پژواک دارد.

ای ایران، در وانفسایی که ستم مهاجمان رمق کشور را گرفته بود، در کوچه ها و خیابان های ایران چرخید و درست شبیه به یک بیانیه سیاسی، روح حق جویی را در وجود مردم بیدار کرد. شعر حسین گل گلاب در کنار موسیقی بی مانند روح الله خالقی چنان شورشی را در دل مردم ایران زنده کرد که گویی بار دیگر شکوه اساطیری ایران سر برآورد و مردم بار دیگر با ریشه هایشان همسو شدند. بیهوده نیست که سال هاست که ایرانیان سرود ای ایران را به عنوان سرود ملی غیررسمی خود بازخوانی می کنند.

روح الله خالقی، ای ایران را در مایه دشتی ساخت. دشتی مایه ای بود که همیشه به عنوان یکی از دستگاه های حزن انگیز موسیقی ایرانی شناخته می شد. بااین وجود، خالقی روح حماسه را با چنان قدرتی در این مایه دمید که تمام تعاریفی که تا پیش از او از این دستگاه موسیقی وجود داشت، تحت تاثیر قرار گرفتند.

ای ایران، برای اولین بار در سال 1323 با صدای غلام حسین بنان در دبستان نظامی دانشکده افسری اجرا شد و در همان اجرای اول، به حدی مردم را تحت تاثیر قرار داد که خواستار اجرای مجدد این قطعه شدند. در ادامه و با شنیده شدن هرچه بیشتر این قطعه، وزیر فرهنگ وقت ایران، از گروه اجراکننده خواست تا با حضور در مرکز پخش صدا، صفحه ای را از اجرایشان ضبط و منتشر کنند. پس از ضبط اثر، ای ایران برای مدت ها به شکل روزانه از رادیو تهران و رادیو ملی پخش می شد. استقبال از این سرود تا آنجا بود که این قطعه بارها و بارها اجرا شد و نسخه های متنوعی از آن در دسترس مردم قرار گرفت. این اجراهای مجدد و متنوع تا همین امروز نیز در ایران ادامه دارند و شاید بتوان این سرود را معروف ترین و مهم ترین سرود ملی و حماسی ایران دانست.