فرارو- روز گذشته خبری درباره احتمال برکناری سخنگوی وزارت امور خارجه و اعزام او به ماموریت نیویورک در کانال های تلگرامی منتشر شد.

به گزارش فرارو، بر اساس این خبر که بر مبنای شنیده های یک رسانه غیررسمی منتشر شده بود، قرار است اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جایگزین امیرسعید ایروانی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در مقر اصلی سازمان ملل در نیویورک شود. ایروانی سال 1401 جایگزین مجید تخت روانچی شد و به نیویورک رفت. اگرچه سه سال از ماموریت ایروانی در نیویورک می گذرد اما الزاماً این به معنای پایان ماموریت او نیست. چرا که پیش از این کمال خرازی 8 سال، محمدجواد ظریف 5 سال و محمد خزاعی 6 سال در این جایگاه بودند. به غیر از دوره های یک تا چهار ساله ای که در سوابق وجود دارد. پیگیری خبرنگار فرارو نشان می دهد که خبر جابجایی بقایی و اعزام او به نیویورک، شایعه بوده و تا کنون چنین موضوعی مطرح نشده؛ اما همین شایعه نیز بی هدف منتشر نشده است.

بقایی با تغییر دولت در سال 1403، 11 مهرماه سال گذشته با حکم سیدعباس عراقچی به عنوان معاون وزیر، سخنگو و رییس مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه ای وزارت امور خارجه منصوب شد. او از سال 1397 تا 1401 سفیر و نماینده دائم ایران در مقر سازمان ملل در ژنو (مقر اروپایی سازمان ملل) بود. پس از پایان ماموریتش در ژنو، به تهران بازگشت و به عنوان مشاور و دستیار وزیر امور خارجه وقت مرحوم حسین امیرعبداللهیان مشغول به کار شد.

بقایی از جمله دیپلمات های درگیر در مذاکرات برجام بود که حضورش در وزارت امور خارجه تحت مدیریت امیرعبداللهیان با حملاتی از سوی جریان تندرو روبرو می شد. به خصوص این که او از زمان حضور در ژنو، درگیر مذاکرات احیای برجام تحت مدیریت علی باقری کنی، معاون سیاسی وقت وزارت امور خارجه نیز شده بود و این نقش را پس از بازگشت به تهران نیز ادامه داد.

او در دوران اجرای توافق هسته ای هم دبیر ستاد اجرای برجام در وزارت امور خارجه بود. در مذاکرات احیای برجام، جایگزین کاظم غریب آبادی شد که سال 1400 از ماموریت وین به تهران بازگشته و معاون امور بین الملل قوه قضاییه شده بود. بقایی در این دوران، کمیته هسته ای تیم ایران را مدیریت می کرد.

بقایی کنار علی باقری در مذاکرات احیای برجام - وین، 23 بهمن 1400

فروردین 1401 محمود نبویان، نماینده مجلس در یادداشتی انتقادی درباره مذاکرات احیای برجام و متنی که باقری کنی روی آن مذاکره می کرد، با ذکر اشکالاتی که نسبت به این متن داشت، نوشته بود: همه این اقدامات تاسف بار ناشی از آن است که مسئولین اصلی مشغول در مذاکرات فعلی وین-یعنی مسئولین کمیته های هسته ای، تحریم، تصمیم کمیسیون مشترک و ضمیمه بازاجرا- عینا همان مسئولین اصلی تیم مذاکراتی آقای ظریف هستند. به طوری که کمیته هسته ای به آقای بقایی و کمیته تحریم به آقای سادات میدانی و دو کمیته تصمیم کمیسیون مشترک و نیز ضمیمه بازاجرا به آقای صابری انصاری سپرده شده است. لازم است به رییس جمهور محترم-جناب حجه الاسلام دکتر رییسی- که بحمدالله به صورت جدی در صدد رعایت خطوط قرمز نظام در مذاکرات است، یادآوری شود که برای دست یابی به یک توافقی که با رعایت خطوط قرمز نظام بتواند منافع ملت ایران را تامین کند، مستلزم آن است که تغییر فوری در تیم مذاکرات داده شود و از افراد انقلابی و متدین و متعهد به منافع ملت و خطوط قرمز نظام استفاده شود.

بقایی در حال حاضر یکی از هفت معاون وزیر امور خارجه و یکی از تغییرات اصلی سال 1403 در ساختار این وزارتخانه است. پس از حضور در مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه ای نیز بعضی تغییرات در برنامه های این مرکز را کلید زد؛ از جمله برگزاری جلسات پرسش و پاسخ با دانشجویان دانشگاه های مختلف و انجمن های علمی. همچنین از جمله دیپلمات هایی است که کار خود را از سطح کارشناسی در وزارت امور خارجه در دهه 80 آغاز کرد و هیچ وقت خارج از این دستگاه نبود.

مراسم بزرگداشت نوروز، ژنو ، فروردین 1401

با توجه به جایگاه امروز بقایی در ساختار اداری وزارت امور خارجه، اعزام او به نیویورک به عنوان رییس نمایندگی ایران در مقر سازمان ملل، به معنی ارتقاء اداری نیست. چرا که او پیش از این جایگاه مشابه را در سال های 1397 تا 1401 در مقر اروپایی سازمان ملل بر عهده داشته است. اگر او از ژنو به نیویورک هم می رفت، از لحاظ اداری جایگاهش ارتقاء پیدا نمی کرد چرا که در هر دوی این نقاط ماموریت، به عنوان سفیر و نماینده دائم حضور پیدا می کرد. در حال حاضر نیز معاون وزیر و سخنگوی دستگاه دیپلماسی است و انتقال به نیویورک از لحاظ اداری برای او ارتقاء به حساب نمی آید.

از سوی دیگر ریاست نمایندگی در نیویورک به عنوان مدیریت ارتباطات دیپلماتیک و حضور در مرکز تماس های بین المللی یکی از مهمترین جایگاه های سیاسی محسوب می شود. در فاصله سال های 1398 تا 1401 نیز این نمایندگی توسط مجید تخت روانچی مدیریت می شد. در حالی که دو سال پیش از آن، از وزارت امور خارجه به دفتر رییس جمهور رفته و معاون سیاسی این دفتر بود. در همین ماموریت بود که مشخص شد تخت روانچی به سرطان مبتلا شده و زمانی که به ایران بازگشت نیز تا دو سال مسئولیتی نداشت تا این که به عنوان معاون سیاسی عراقچی به وزارت امور خارجه برگشت. با توجه به پیگیری های فرارو این موضوع درباره انتقال بقایی مطرح نیست و هنوز علت طرح ناگهانی آن نامشخص است.